آیا دعوت به سرمایهگذاری در یک شبکه رمزارزی با وعده سود ثابت میتواند جرم باشد؟ بله؛ اگر درآمد اصلی از جذب اعضای جدید و دریافت وجوه آنان تأمین شود، شرکت هرمی ارز دیجیتال میتواند حسب مدارک و نحوه فعالیت، عنوانهایی مانند کلاهبرداری، تحصیل مال از طریق نامشروع یا اخلال در نظام اقتصادی پیدا کند. صرف استفاده از رمزارز بهتنهایی جرم را ثابت نمیکند؛ بلکه ساختار شبکه، وعدههای مالی، شیوه گردش وجوه و علم و نقش اشخاص اهمیت دارد.
در سرمایهگذاری واقعی، سود باید به فعالیت اقتصادی، محصول، خدمت یا معامله قابل ارزیابی وابسته باشد. در ساختار هرمی، پرداخت به اعضای قدیمی معمولاً از پول اعضای تازهوارد انجام میشود و با کاهش جذب افراد، شبکه فرو میپاشد. نشانههای هشداردهنده عبارتاند از:
بازاریابی شبکهای قانونی با این الگو تفاوت دارد و باید مجوز، محصول واقعی و سازوکار شفاف فروش داشته باشد. وجود وبسایت، اپلیکیشن یا توکن اختصاصی نیز بهتنهایی نشانه قانونی بودن نیست.
مدعی باید میان ادعا و دلیل تفاوت بگذارد. صرف ضرر کردن، جرم بودن پروژه را قطعی نمیکند؛ اما مجموعهای از قرائن میتواند برای شروع تحقیقات مؤثر باشد. مدارک مهم شامل تصویر قراردادها، رسیدهای بانکی، شناسه تراکنش بلاکچین، نشانی کیف پول، پیامهای تبلیغاتی، فایل جلسات، نام و شماره تماس مدیران و سوابق وعده سود است.
گزارش موضوع میتواند از طریق پلیس فتا یا دادسرا پیگیری شود و انتخاب مرجع دقیق، به محل وقوع رفتار، محل اقامت متهمان و ماهیت تراکنشها بستگی دارد.
فرض کنید «الف» با معرفی شرکت هرمی ارز دیجیتال به «ب» وعده سود ماهانه میدهد و میگوید برای دریافت سود باید سه نفر دیگر را وارد شبکه کند. «ب» مبلغی رمزارز به کیف پول اعلامشده میفرستد، اما بعداً برداشت ممکن نیست. اگر پیامها، جریان وجوه و اظهارات سایر اعضا نشان دهد پول اعضای جدید میان مدیران و معرفان توزیع شده و فعالیت واقعی وجود نداشته است، احتمال طرح شکایت کیفری و مطالبه ضرر و زیان وجود دارد. بااینحال، مسئولیت «الف» به میزان اطلاع، نقش او، انتفاع و ارتباطش با عملیات شبکه وابسته است؛ صرف معرفی یک لینک بدون آگاهی از فریب، نتیجه یکسانی ندارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل کیفری را ببینید.
زیاندیده باید ابتدا تراکنشها و ارتباطات را حفظ و سپس شکایت خود را با شرح دقیق زمان، مبلغ، روش پرداخت و اشخاص مرتبط ثبت کند. درخواست شناسایی کیف پول، حسابها و گردش وجوه ممکن است در جریان تحقیقات مطرح شود، اما توقیف دارایی یا بازگشت وجه قطعی نیست و به امکان شناسایی و باقیماندن اموال بستگی دارد. متهم نیز حق دارد انتساب رفتار، میزان آگاهی و نقش خود را با قراردادها، سوابق پرداخت و اسناد فعالیت واقعی توضیح دهد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
پیش از ورود به شرکت هرمی ارز دیجیتال، مجوز و مدل درآمدی را بررسی کنید و وعده سود تضمینی را معیار تصمیم قرار ندهید. برای شکایت، مستندات دیجیتال و مالی را کامل نگه دارید؛ زیرا تشخیص عنوان مجرمانه و نتیجه پرونده، به مجموعه ادله و واقعیت عملیات وابسته است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل کیفری پردیس را ببینید.