آیا وجود شماره موتور تکه گذاری شده در خودرو به معنای سرقتی یا غیرقانونی بودن آن است؟ خیر، صرف مشاهده این وضعیت بهتنهایی نتیجه قطعی ایجاد نمیکند، اما شماره موتور تکه گذاری شده معمولاً نشانهای از تعویض موتور، تعمیر اساسی، آسیبدیدگی محل شماره یا احتمال دستکاری و تغییر هویت فنی وسیله نقلیه است و باید از طریق کارشناسی رسمی و استعلام مراجع مربوط بررسی شود. تا زمان مشخص شدن اصالت شماره، خرید، فروش یا انتقال خودرو میتواند برای طرفین ریسک حقوقی و کیفری داشته باشد.
تکهگذاری معمولاً به وضعیتی گفته میشود که بخشی از محل درج شماره موتور بریده، تعویض یا قطعهای فلزی روی آن نصب شده باشد. این موضوع ممکن است در اثر تعویض موتور با نمونه دیگر، تعمیرات سنگین، پوسیدگی، تصادف یا اقدامات عمدی برای مخفی کردن شماره اصلی ایجاد شده باشد. تشخیص تفاوت میان تعمیر مجاز و جعل یا مخدوشکردن عمدی، فقط با نگاه ظاهری ممکن نیست.
کارشناس باید نوع جوش، آثار سنگزنی، تفاوت رنگ و جنس فلز، نظم حکاکی، آثار ضربه و انطباق شماره با اسناد و سوابق کارخانه را بررسی کند. بنابراین ادعای فروشنده یا تعمیرکار، جایگزین گزارش کارشناسی و استعلام رسمی نخواهد بود.
برای پیگیری، مدارک زیر میتواند اهمیت داشته باشد:
بهتر است پیش از هرگونه تراش، رنگکاری یا تعمیر محل شماره، از وضعیت موجود عکس و فیلم تهیه شود؛ زیرا تغییر بعدی ممکن است تشخیص کارشناس را دشوار کند. همچنین خریدار باید نشان دهد هنگام معامله از وضعیت غیرعادی آگاه نبوده است؛ البته تشخیص این موضوع به قرائن پرونده بستگی دارد.
اگر فروشنده از ایراد یا تغییر شماره آگاه بوده و آن را پنهان کرده باشد، خریدار میتواند حسب شرایط، فسخ معامله، مطالبه خسارت یا استرداد وجه را مطرح کند. در مواردی که تغییر شماره با قصد فریب، پنهانکردن منشأ مال یا استفاده از هویت جعلی وسیله نقلیه انجام شده باشد، موضوع ممکن است جنبه کیفری نیز پیدا کند. با این حال، مسئولیت کیفری نیازمند احراز علم، عمد و نقش هر شخص است و صرف مالک فعلی بودن، همیشه برای محکومیت کافی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
فرض کنید شخصی خودرویی را با اطمینان از سلامت فنی خریداری کند و پس از مراجعه برای تعویض پلاک مشخص شود شماره موتور تکه گذاری شده است. او باید خودرو را برای کارشناسی و استعلام رسمی معرفی کند، قرارداد و رسید پرداخت را نگه دارد و بدون توافق شتابزده، موضوع را از طریق اظهارنامه یا مرجع قضایی پیگیری کند. اگر گزارش کارشناسی نشان دهد تغییر پیش از معامله و با اطلاع فروشنده انجام شده، ادعای خریدار درباره فریب یا عیب پنهان تقویت میشود؛ اما اگر تعویض موتور قانونی و قابل ثبت باشد، نتیجه میتواند متفاوت باشد.
نخست باید از مرجع شمارهگذاری یا واحد کارشناسی مربوط، علت مغایرت و امکان اصلاح سوابق را جویا شد. سپس در صورت وجود اختلاف، ارسال اظهارنامه به فروشنده و جمعآوری مدارک ضروری است. برای طرح دعوای حقوقی یا شکایت کیفری، انتخاب عنوان درست اهمیت دارد؛ زیرا «عیب معامله»، «تدلیس»، «جعل» یا «استفاده از مال با منشأ نامعلوم» شرایط اثبات یکسانی ندارند. پیش از طرح شکایت، مشورت با وکیل و بررسی گزارش فنی میتواند از طرح ادعای نادرست جلوگیری کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل سرقت را ببینید.
شماره موتور تکه گذاری شده نه الزاماً دلیل سرقت است و نه موضوعی قابل چشمپوشی. اصالت شماره، منشأ موتور، زمان ایجاد تغییر و آگاهی فروشنده باید با اسناد و کارشناسی روشن شود. خریدار نیز نباید تا تعیین تکلیف رسمی، خودرو را دوباره منتقل یا محل شماره را دستکاری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در رودهن را ببینید.