آیا کارفرما در دوره کارآموزی شما را بیمه نکرده است؟ شکایت از بیمه نکردن در دوران کارآموزی زمانی نتیجهپذیر است که بتوانید وجود رابطه کاری واقعی را ثابت کنید؛ یعنی حضور شما همراه با دستور کارفرما، انجام کار مشخص، دریافت مزد یا منفعت و تبعیت از مقررات محل کار باشد. صرف عنوان «کارآموز» بهتنهایی تکلیف بیمه را از بین نمیبرد، اما کارآموزی آموزشیِ واقعی و بدون رابطه استخدامی نیز الزاماً مشمول بیمه اجباری نیست.
ملاک اصلی، واقعیت رابطه میان طرفین است، نه نام قرارداد یا عنوانی که کارفرما انتخاب کرده است. اگر کارآموز مانند کارکنان عادی، ساعت حضور معین داشته، وظایف مستمر انجام داده، از مدیر دستور گرفته و در برابر کار خود دستمزد دریافت کرده باشد، میتوان رابطه کار را مطرح کرد. در چنین وضعی، تکلیف بیمه کردن کارکنان قابل بررسی است. در مقابل، دورهای که صرفاً برای آموزش عملی، کوتاهمدت و بر اساس معرفینامه دانشگاه یا مرکز آموزشی برگزار شده و کارآموز نیروی تولیدی یا خدماتی کارگاه نبوده است، ممکن است مشمول بیمه اجباری نشود.
در شکایت از بیمه نکردن در دوران کارآموزی، مدارک باید نشان دهد که کارآموزی در عمل به کار کردن تبدیل شده است. اسناد مؤثر میتواند شامل موارد زیر باشد:
هر مدرک بهتنهایی الزاماً کافی نیست و مرجع رسیدگی مجموعه شواهد را بررسی میکند. اگر پرداختها با عنوان کمکهزینه انجام شده باشد، ماهیت واقعی پرداخت و ارتباط آن با کار انجامشده اهمیت دارد.
برای احراز رابطه کار، مطالبه حقوق و اثبات مدت اشتغال، معمولاً باید از مسیر مراجع حل اختلاف اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی اقدام کرد. پس از ثبت دادخواست و ارائه مدارک، کارفرما برای پاسخگویی دعوت میشود و در صورت اعتراض، پرونده مراحل بعدی پیشبینیشده در قانون را طی میکند. همزمان یا پس از احراز رابطه کاری، میتوان موضوع سوابق بیمه را از سازمان تأمین اجتماعی پیگیری کرد تا بازرسی، بررسی دفاتر و مدارک یا محاسبه حق بیمه انجام شود. در شکایت از بیمه نکردن در دوران کارآموزی، خواسته خود را دقیق بنویسید: مدت اشتغال، عنوان شغلی، میزان مزد، روزهای کارکرد و الزام به ارسال سابقه بیمه.
فرض کنید سارا با عنوان کارآموز وارد یک شرکت طراحی شده، اما شش ماه هر روز از ساعت ۹ تا ۱۷ حضور داشته، گزارش پروژه داده و ماهانه مبلغ ثابتی دریافت کرده است. شرکت از ثبت قرارداد و بیمه او خودداری کرده است. سارا با ارائه پیامهای کاری، رسیدهای بانکی، گزارش حضور و شهادت دو همکار، برای شکایت از بیمه نکردن در دوران کارآموزی اقدام میکند. نتیجه قطعی نیست، اما این شواهد میتواند ادعای کارآموزی آموزشیِ صرف را تضعیف و رابطه کاری را اثبات کند؛ سپس درباره حق بیمه مدت احرازشده تصمیمگیری خواهد شد.
ثبت شکایت بدون تعیین دقیق تاریخ شروع و پایان کار، اتکا به شهادت بدون هیچ سند مکتوب، امضای برگه تسویه مبهم و حذف نام کارفرمای واقعی از دادخواست، از اشتباهات رایج است. همچنین نباید تصور کرد شکایت از کارفرما خودکار به معنای محکومیت است؛ نتیجه به مدارک، دفاع طرفین و تشخیص مرجع رسیدگی بستگی دارد.
شکایت از بیمه نکردن در دوران کارآموزی زمانی مبنای قویتری دارد که کارآموزی در واقع پوششی برای اشتغال مستمر باشد. ابتدا مدارک را حفظ و رابطه کاری، مدت و مزد را دقیق مشخص کنید، سپس مسیر اداره کار و سازمان تأمین اجتماعی را متناسب با خواسته خود پیگیری نمایید.