آیا زن نیز در صورت تهدید یا نسبت دادن جرم دروغین، قابل تعقیب کیفری است؟ بله؛ شکایت از زن به جرم تهدید و افترا از نظر اصول کیفری تفاوتی با شکایت علیه مرد ندارد و جنسیت مرتکب، مانع ثبت و رسیدگی پرونده نیست. شاکی باید رفتار مجرمانه، هویت شخص و ادله قابل ارائه را تا حد امکان مشخص کند؛ زیرا صرف اختلاف خانوادگی، عصبانیت یا بیان یک ادعای اثباتنشده، لزوماً به معنای تحقق هر دو جرم نیست.
تهدید، ترساندن دیگری از آسیب جانی، مالی، حیثیتی یا سایر زیانهای قابل توجه است؛ مانند تهدید به قتل، ضربوجرح، تخریب اموال یا افشای اطلاعات خصوصی. برای تشخیص جرم، مضمون پیام، شرایط بیان، رابطه طرفین و امکان عملی ایجاد ترس بررسی میشود. افترا زمانی مطرح است که شخص، ارتکاب یک جرم مشخص را به دیگری نسبت دهد و نتواند صحت آن انتساب را اثبات کند. بنابراین گفتن جملاتی مانند «تو دزد هستی» با نسبت دادن یک جرم معین تفاوت دارد و هر توهین یا ناسزایی، افترا محسوب نمیشود.
در پروندهای که موضوع آن شکایت از زن به جرم تهدید و افترا است، مدارک باید اصل رفتار و انتساب آن به متهم را نشان دهند. مدارک مفید معمولاً شامل موارد زیر است:
پیامها را ویرایش، برش یا حذف نکنید و از انتشار عمومی آنها خودداری کنید؛ زیرا انتشار محتوای خصوصی ممکن است برای شاکی نیز مسئولیت ایجاد کند. اصالت فایلها در نهایت با بررسی مرجع قضایی و کارشناسی سنجیده میشود.
شاکی ابتدا باید از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی، شکواییه را با شرح دقیق زمان، مکان، عبارتهای تهدیدآمیز یا نسبتهای ناروا و درخواست رسیدگی ثبت کند. پرونده معمولاً برای تحقیقات مقدماتی به دادسرا ارجاع میشود و ممکن است شاکی و متهم برای توضیح دعوت شوند. در پروندههای مرتبط با فضای مجازی، ارجاع به پلیس فتا یا بررسی فنی ادله نیز محتمل است. عنوان مجرمانه باید با دقت انتخاب شود؛ زیرا تهدید، افترا، توهین و نشر اکاذیب ارکان جداگانه دارند.
فرض کنید زنی در پیامرسان به همکار سابق خود پیام دهد: «اگر از من شکایت کنی، اموالت را آتش میزنم» و سپس در گروه کاری او را به سرقت متهم کند، بدون آنکه دلیلی ارائه دهد. در این وضعیت، پیام نخست میتواند مبنای شکایت از زن به جرم تهدید و افترا قرار گیرد و پیام دوم، در صورت احراز انتساب جرم مشخص و ناتوانی از اثبات آن، از جهت افترا بررسی شود. با این حال، نتیجه قطعی به اصالت پیامها، قصد گوینده و سایر قرائن بستگی دارد.
تهدید متقابل، جعل یا دستکاری مدرک، انتشار اسکرینشات در فضای عمومی، استفاده از الفاظ توهینآمیز در شکواییه و بیان مطالب غیرمرتبط، از اشتباهات رایج است. همچنین صرف رد شدن یک شکایت قبلی یا صدور قرار منع تعقیب، بهتنهایی ثابت نمیکند که شاکی قبلی مرتکب افترا شده است؛ باید شرایط قانونی انتساب جرم و بیاساس بودن آن احراز شود.
برای شکایت از زن به جرم تهدید و افترا، جمعآوری امن ادله، تفکیک دقیق عناوین مجرمانه و ثبت شرحی مستند اهمیت دارد. پیش از اقدام، محتوای پیامها و شرایط وقوع ماجرا را بررسی کنید و از واکنشهای هیجانی بپرهیزید؛ زیرا تصمیم نهایی درباره تحقق جرم و مسئولیت کیفری، پس از تحقیقات قضایی و ارزیابی ادله اتخاذ میشود.