آیا سازنده با وجود دریافت بخش عمده ثمن، سند رسمی را منتقل نمیکند یا ملک دارای عیب جدی است؟ در این وضعیت، شکایت از سازنده به دلیل عدم تحویل سند و عیب در ملک معمولاً با طرح همزمان یا جداگانه دعوای الزام به تنظیم سند رسمی، الزام به رفع عیب، مطالبه خسارت و در موارد خاص فسخ یا مطالبه ارش پیگیری میشود. انتخاب دعوا به متن قرارداد، وضعیت ثبتی ملک، نوع عیب و امکان اثبات آن بستگی دارد.
اگر فروشنده یا سازنده تعهد کرده باشد در تاریخ مشخصی سند را منتقل کند، خریدار میتواند پس از فرارسیدن موعد، اجرای تعهد را مطالبه کند. در قراردادهای ساختوساز، لازم است ابتدا مشخص شود سند مادر به نام چه کسی است، پایانکار و صورتمجلس تفکیکی صادر شده یا خیر و آیا ملک در رهن یا بازداشت قرار دارد. وجود مانع ثبتی، دعوا را منتفی نمیکند؛ اما ممکن است خواستههایی مانند الزام به اخذ پایانکار، فک رهن یا اخذ صورتمجلس تفکیکی نیز لازم باشد.
عیب باید معمولاً مخفی، مؤثر و موجود در زمان معامله باشد یا منشأ آن به زمان معامله بازگردد. ترکهای سازهای، نمزدگی اساسی، نقص تأسیسات، کاهش جدی متراژ یا مغایرت مشخصات فنی با قرارداد میتواند حسب مورد عیب حقوقی محسوب شود. خریدار ممکن است حق فسخ معامله، مطالبه ارش یا الزام متعهد به تعمیر و جبران خسارت داشته باشد؛ اما تشخیص نتیجه، به شدت عیب، امکان رفع آن و مفاد قرارداد وابسته است. عیبی که خریدار هنگام معامله از آن آگاه بوده یا حق خود را بهطور معتبر ساقط کرده باشد، وضعیت متفاوتی دارد.
گزارش کارشناس رسمی دادگستری معمولاً برای اثبات منشأ عیب، هزینه تعمیر و میزان کاهش ارزش ملک اهمیت زیادی دارد. پیش از تعمیر اساسی، بهتر است وضعیت موجود با تأمین دلیل ثبت شود؛ زیرا اقدامات بعدی ممکن است امکان بررسی عیب اولیه را دشوار کند.
فرض کنید مریم یک واحد آپارتمان را خریداری کرده، تمام مبلغ را پرداخته و سازنده متعهد به انتقال سند در موعد مقرر شده است؛ اما پس از تحویل، رطوبت گسترده و نقص لولهکشی آشکار میشود. در چنین وضعی، شکایت از سازنده به دلیل عدم تحویل سند و عیب در ملک میتواند شامل الزام به تنظیم سند رسمی، مطالبه هزینه رفع عیب و خسارت تأخیر باشد. اگر کارشناس عیب اساسی و غیرقابلاغماض را تأیید کند، مریم باید امکان فسخ یا مطالبه ارش را نیز با توجه به قرارداد بررسی کند.
مرجع رسیدگی اصولاً دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک است؛ با این حال، صلاحیت مراجع قضایی و حدود رسیدگی باید در زمان ثبت دادخواست بررسی شود. مسیر عملی معمول چنین است: برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
صرف تأخیر در انتقال سند، بهخودیخود جرم نیست و معمولاً موضوعی حقوقی محسوب میشود. فقط اگر رفتار سازنده همراه با عناصری مانند فریب، انتقال مال به چند نفر یا استفاده از اسناد خلاف واقع باشد، بررسی عنوان کیفری نیز ممکن است مطرح شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل کیفری کیست را ببینید.
برای موفقیت در شکایت از سازنده به دلیل عدم تحویل سند و عیب در ملک باید میان تأخیر قراردادی، عیب پنهان، خسارت و تخلف ثبتی تفکیک کرد. اقدام سریع برای تأمین دلیل، ارسال اظهارنامه و انتخاب خواسته متناسب، از طرح دعوای ناقص یا از دست رفتن امکان اثبات خسارت جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در بومهن را ببینید.