آیا اظهارات خلاف واقع یک شاهد میتواند برای طرف مقابل مسئولیت کیفری ایجاد کند؟ بله، شکایت از شهادت کذب زمانی قابل طرح است که شخص، آگاهانه و نزد مرجع قضایی، برخلاف حقیقت شهادت داده باشد؛ البته صرف متفاوت بودن گفته شاهد با واقعیت یا رد شدن ادعا کافی نیست و باید دروغ بودن اظهارات و عمد او تا حد قابل قبول اثبات شود.
شهادت کذب با اشتباه، فراموشی، برداشت نادرست یا اختلاف در بیان یک موضوع تفاوت دارد. شاهد باید موضوعی را که از آن اطلاع مستقیم دارد بیان کند و اگر عامدانه واقعیت را تغییر دهد یا مطلبی خلاف واقع را به عنوان مشاهده شخصی مطرح کند، ممکن است با مسئولیت کیفری روبهرو شود. شهادت باید نزد مرجع قضایی صالح یا در فرآیند رسمی رسیدگی ارائه شده باشد؛ اظهارات در گفتوگوهای خصوصی یا نوشتههای عادی، لزوماً عنوان شهادت کذب ندارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
برای طرح شکایت از شهادت کذب معمولاً لازم است شاکی نشان دهد اظهارات شاهد در تصمیم یا روند پرونده مؤثر بوده یا دستکم در یک رسیدگی قضایی مطرح شده است. دادسرا پس از بررسی، ممکن است شاهد و اشخاص مرتبط را احضار کند، صورتجلسه دادگاه را مطالبه نماید و برای بررسی اسناد یا تناقضها تحقیقات بیشتری انجام دهد.
مهمترین موضوع، ارائه دلیل قابل بررسی و مشخص است؛ نه صرفاً بیان اینکه شاهد قابل اعتماد نیست. مدارک میتواند شامل موارد زیر باشد:
تناقضهای جزئی معمولاً بهتنهایی کافی نیستند. همچنین پس گرفتن شهادت در مراحل بعدی میتواند برای ارزیابی اعتبار شاهد مهم باشد، اما خودبهخود مسئولیت کیفری را از بین نمیبرد؛ زیرا مرجع رسیدگی به زمان بیان شهادت و علم و عمد شاهد نیز توجه میکند.
شاکی میتواند با تنظیم شکواییه و ثبت آن از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، موضوع را به دادسرای صالح ارجاع دهد. در شکواییه باید مشخصات شاهد، زمان و محل ادای شهادت، پروندهای که شهادت در آن ارائه شده، عبارات خلاف واقع و دلایل اثباتی بهطور دقیق نوشته شود. کلیگویی یا نسبت دادن دروغ بدون بیان مصداق، روند رسیدگی را دشوار میکند.
مرجع کیفری ممکن است قرار منع تعقیب صادر کند یا در صورت کافی بودن دلایل، تحقیقات را ادامه دهد و پرونده را به دادگاه بفرستد. محکومیت قطعی شاهد نیز الزاماً به معنای بیاعتباری خودکار رأی پرونده اصلی نیست. اگر شهادت در نتیجه آن پرونده مؤثر بوده باشد، شخص زیاندیده باید حسب مورد از راههای قانونی اعتراض، اعاده رسیدگی یا طرح دعوای مناسب استفاده کند.
فرض کنید در دعوای مطالبه وجه، شاهدی اعلام کند بدهکار در زمان تحویل کالا حضور داشته و رسید را امضا کرده است؛ اما دوربین محل، اسناد تردد و پیامهای همان روز نشان دهد شخص دیگری در محل بوده است. خواهان میتواند با ارائه این مدارک برای شکایت از شهادت کذب اقدام کند. با این حال، نتیجه نهایی به اصالت اسناد، نحوه ثبت شهادت، علم شاهد به خلاف واقع بودن گفته و اثر آن بر رأی بستگی دارد.
اشتباه رایج، یکی دانستن شکست در دعوای اصلی با اثبات شهادت دروغ است. همچنین تهدید شاهد، انتشار اتهام در فضای مجازی، ارائه سند جعلی یا حذف بخشهای مهم صورتجلسه میتواند برای شاکی پیامد جداگانه داشته باشد. پیش از اقدام، باید متن دقیق شهادت، مدارک متناقض و ارتباط آن با نتیجه پرونده بررسی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل متخصص جعل را ببینید.
شکایت از شهادت کذب زمانی مؤثرتر است که بر اظهارات رسمی، دلیل عینی و اثبات آگاهی شاهد از دروغ بودن گفتهها استوار باشد. ثبت شکواییه، جایگزین اعتراض به رأی اصلی نیست و در پروندههای پیچیده، بررسی همزمان مسیر کیفری و راههای اعتراض به تصمیم قضایی اهمیت دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در شهر ری را ببینید.