آیا کارفرما همزمان از بیمه کردن شما خودداری کرده و محیط کار را بدون تجهیزات ایمنی اداره میکند؟ پاسخ این است که برای شکایت از کارفرما برای عدم بیمه کردن کارگر و ناایمن بودن کارگاه میتوانید از مسیر اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان تأمین اجتماعی و در موارد خطرناک، بازرسی کار و مراجع قضایی اقدام کنید. این دو تخلف ممکن است بهصورت جداگانه یا در یک پرونده مطرح شوند؛ بنابراین جمعآوری دلیل و انتخاب مرجع مناسب اهمیت زیادی دارد.
طبق اصول قانون تأمین اجتماعی، کارفرما مکلف است کارگر مشمول را از آغاز اشتغال بیمه کند و فهرست و حق بیمه مربوط را ارسال و پرداخت نماید. نداشتن قرارداد کتبی، بهتنهایی مانع اثبات رابطه کاری نیست. رابطه کار میتواند با پرداخت حقوق، حضور در محل، پیامهای کاری، کارت تردد، شهادت همکاران یا گزارش بازرسی احراز شود.
برای مطالبه سابقه بیمه و حقوق وابسته به آن، معمولاً ابتدا در اداره کار درباره وجود رابطه کار، مدت اشتغال و میزان مزد طرح دعوا میشود. پس از احراز رابطه، سازمان تأمین اجتماعی میتواند سوابق بیمهای را بررسی و نسبت به مطالبه حق بیمه اقدام کند. شکایت از کارفرما برای عدم بیمه کردن کارگر و ناایمن بودن کارگاه، جایگزین مطالبه حقوق، عیدی، سنوات یا اضافهکاری نیست و هر خواسته باید روشن و مستند بیان شود.
موضوع خطرهای ایمنی و بهداشت حرفهای در صلاحیت بازرسی کار قرار میگیرد. کارگر باید خطر را دقیق توصیف کند؛ برای نمونه نبود حفاظ دستگاه، سیمکشی معیوب، فقدان کلاه و کفش ایمنی، تهویه نامناسب یا آموزش ندادن کار با تجهیزات. در صورت وجود خطر فوری، حفظ جان مقدم است و کارگر باید موضوع را سریعاً به مسئول ایمنی، کارفرما و اداره کار اطلاع دهد و از اقدام خطرناک خودداری کند.
بازرس میتواند از محل بازدید و نقصها را در گزارش ثبت کند. اگر حادثهای رخ داده باشد، مدارک درمانی، گزارش اورژانس یا بیمارستان، گزارش حادثه، تصاویر محل و شهادت شاهدان اهمیت ویژه دارند. در حادثه شدید یا فوت، احتمال مسئولیت مدنی و کیفری اشخاص مسئول نیز وجود دارد؛ اما تعیین مسئول نهایی به نتیجه کارشناسی و بررسی رابطه سببیت وابسته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
اصل مدارک را نزد خود نگه دارید و نسخهای منظم برای ثبت شکایت تهیه کنید. از انتشار عمومی تصاویر محرمانه یا اطلاعات اشخاص نیز پرهیز کنید، زیرا ممکن است برای خود کارگر مسئولیت ایجاد کند.
ابتدا خواستهها را جداگانه و دقیق بنویسید: احراز رابطه کار، الزام به ارسال حق بیمه، رسیدگی به نقصهای ایمنی و مطالبه خسارت احتمالی. سپس از مسیرهای رسمی ثبت دادخواست یا گزارش استفاده کنید. پس از ابلاغ به کارفرما، جلسه رسیدگی، بررسی اسناد و در صورت نیاز بازرسی انجام میشود. اعتراض به تصمیم یا پیگیری در مرحله بعد، تابع نوع مرجع و مقررات همان پرونده است؛ بنابراین مهلت درجشده در ابلاغیه را از دست ندهید.
فرض کنید کارگری هجده ماه در کارگاه برش فلزات کار کرده، اما فقط برای شش ماه بیمه شده و دستگاه نیز حفاظ مناسب نداشته است. او با ارائه واریزهای بانکی، پیامهای کاری، شهادت دو همکار و تصاویر دستگاه، شکایت از کارفرما برای عدم بیمه کردن کارگر و ناایمن بودن کارگاه را مطرح میکند. اگر رابطه کاری و مدت واقعی اشتغال تأیید شود، امکان اصلاح سابقه بیمه و مطالبه حق بیمه وجود دارد؛ درباره نقص ایمنی نیز گزارش بازرسی میتواند به اخطار یا اقدامات قانونی منجر شود. نتیجه قطعی به ادله و نظر مراجع بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
در شکایت از کارفرما برای عدم بیمه کردن کارگر و ناایمن بودن کارگاه، اثبات رابطه کاری، مستندسازی خطر و تفکیک خواستهها سه اصل اساسی است. تهدید به اخراج یا توافق شفاهی را جایگزین ثبت رسمی نکنید و پیش از امضای تسویهحساب، آثار آن بر بیمه و مطالبات خود را بررسی کنید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل پایه یک دادگستری در پردیس را ببینید.