آیا آزادی یک زندانی همیشه تخلف یا جرم محسوب میشود؟ خیر؛ شکایت بابت آزاد کردن زندانی زمانی قابل طرح است که آزادی بدون دستور معتبر، برخلاف مقررات، با تبانی، جعل سند، دریافت رشوه یا بر اثر تقصیر مأمور انجام شده باشد؛ اما اگر آزادی بر اساس پایان محکومیت، پذیرش وثیقه، تبدیل قرار تأمین، عفو یا دستور قضایی صورت گرفته باشد، صرف نارضایتی شاکی برای اثبات جرم کافی نیست.
نخست باید مشخص شود چه شخصی و با چه اختیاری زندانی را آزاد کرده است. اگر مأمور زندان، ضابط، کارمند اداری یا شخص دیگری عمداً زمینه فرار یا آزادی غیرقانونی را فراهم کرده باشد، موضوع میتواند جنبه کیفری پیدا کند. همچنین استفاده از سند جعلی، ثبت اطلاعات خلاف واقع، تبانی با زندانی یا پرداخت و دریافت رشوه، هرکدام ممکن است عنوان مجرمانه جداگانهای داشته باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل رشوه را ببینید.
در مقابل، آزادی بر مبنای تصمیم قاضی، دستور اجرای احکام، تأمین معتبر یا سپری شدن مدت قانونی محکومیت، اصولاً اقدام قانونی است. در این وضعیت، اعتراض به تصمیم قضایی با شکایت بابت آزاد کردن زندانی تفاوت دارد و باید از طریق درخواست بررسی، اعتراض یا پیگیری در همان پرونده انجام شود؛ نه با نسبت دادن جرم به مأمور یا مقام قضایی بدون دلیل.
ادعای شاکی باید به دلایل قابل بررسی متکی باشد. مدارک مؤثر ممکن است شامل موارد زیر باشد:
اگر شاکی به اسناد پرونده دسترسی ندارد، میتواند در شکواییه درخواست کند مقام تحقیق، سوابق زندان، دفتر ثبت ورود و خروج، تصاویر دوربین و گزارشهای اداری را مطالبه کند. صرف اینکه زندانی پس از آزادی در دسترس نباشد، بهتنهایی ثابت نمیکند آزادی او غیرقانونی بوده است.
شکواییه معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و برای دادسرای محل وقوع رفتار یا محل مرتبط با جرم ارسال میشود. در مواردی که موضوع به وظایف خاص کارکنان نیروهای مسلح مربوط باشد، صلاحیت مرجع نظامی نیز باید بررسی شود. در متن شکایت، زمان، محل، نحوه آزادی، شخص مسئول، زیان واردشده و دلایل احتمالی باید دقیق نوشته شود.
پس از ثبت، دادسرا ممکن است از زندان، اجرای احکام، ضابطان و کارشناسان توضیح بخواهد و مدارک را بررسی کند. شاکی میتواند در مراحل تحقیق، دلایل جدید ارائه دهد؛ بااینحال نتیجه پرونده به احراز عمد، تقصیر، سمت شخص و ارتباط رفتار او با آزادی بستگی دارد.
فرض کنید فردی هنوز بخشی از محکومیت خود را سپری نکرده، اما بدون ثبت وثیقه یا دستور معتبر از زندان خارج شده است. خانواده بزهدیده با مشاهده سوابق پرونده و دریافت اظهارات یک شاهد، شکایت بابت آزاد کردن زندانی را علیه مأمور مسئول و شخص واسطه مطرح میکنند. دادسرا ابتدا بررسی میکند آیا دستور آزادی وجود داشته، امضا و ثبت آن معتبر بوده و خروج زندانی با اطلاع یا تبانی مأمور انجام شده است. اگر این عناصر اثبات نشود، صرف خروج زندانی برای محکومیت اشخاص کافی نخواهد بود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل رایگان خانواده را ببینید.
شکایت بابت آزاد کردن زندانی باید بر تفاوت میان آزادی قانونی، فرار و آزادی ناشی از تخلف یا جرم استوار باشد. پیش از ثبت شکایت، سوابق قضایی و اجرای احکام را بررسی کنید، از بیان اتهامهای اثباتنشده بپرهیزید و دلایل مشخص برای تقصیر یا عمد ارائه دهید. اگر هدف فقط جلوگیری از آزادی یا بازگرداندن زندانی است، باید همزمان از مسیرهای قانونی مربوط به اعتراض، نظارت بر اجرای حکم یا درخواست اقدام فوری استفاده شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل ملکی صادقیه را ببینید.