آیا تنظیم یک قرارداد اجاره غیرواقعی میتواند برای طرفین مسئولیت ایجاد کند؟ بله؛ شکایت بابت اجاره نامه صوری زمانی قابل طرح است که قرارداد برای فریب اشخاص، تضییع حق، فرار از پرداخت بدهی، ایجاد سابقه جعلی یا فراهم کردن زمینه انتقال و تصرف غیرقانونی تنظیم شده باشد. صرف اینکه موجر و مستأجر واقعاً قصد اجرای اجاره را نداشتهاند، همیشه جرم نیست؛ اما اگر این صوریبودن به حقوق شخص دیگری لطمه زده باشد، ممکن است هم دعوای حقوقی و هم شکایت کیفری مطرح شود.
اجارهنامه صوری قراردادی است که ظاهر آن اجاره ملک را نشان میدهد، اما قصد واقعی طرفین، ایجاد رابطه استیجاری نیست. برای نمونه، ممکن است مالک برای دور نگه داشتن ملک از دسترس طلبکار، قرارداد ظاهری تنظیم کند یا شخصی با ارائه اجارهنامه غیرواقعی، خود را مستأجر معرفی کند. در چنین وضعی، دادگاه به قصد واقعی، زمان تنظیم قرارداد، پرداخت یا عدم پرداخت اجارهبها، تحویل ملک و آثار عملی قرارداد توجه میکند.
اگر قرارداد فقط بین طرفین و بدون ورود ضرر به دیگری باشد، موضوع معمولاً در چارچوب اثبات صوریبودن و بیاعتباری قرارداد بررسی میشود. اما در صورت وجود فریب و ضرر، عنوان کیفری مناسب به رفتار انجامشده بستگی دارد و نمیتوان بدون بررسی مدارک، آن را حتماً کلاهبرداری یا جرم دیگری دانست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل کلاهبرداری مهاجرت را ببینید.
اصل مهم این است که مدعی باید ادعای خود را با دلایل قابل قبول اثبات کند. مدارک و قرائن مؤثر میتواند شامل موارد زیر باشد:
شهادت بهتنهایی همیشه برای اثبات همه ادعاها کافی نیست و ارزش هر دلیل به شرایط پرونده و ارتباط آن با موضوع بستگی دارد. اگر احتمال از بین رفتن پیامها یا تغییر وضعیت ملک وجود دارد، ثبت فوری دلایل و درخواست تأمین دلیل میتواند مفید باشد.
در شکایت بابت اجاره نامه صوری، مسیر کیفری زمانی مناسب است که رفتار طرف مقابل با عناصر یک جرم مشخص، مانند فریب مؤثر، جعل، استفاده از سند جعلی یا انتقال غیرقانونی مال، مطابقت داشته باشد. انتخاب عنوان نادرست ممکن است موجب صدور قرار منع تعقیب شود. در مسیر حقوقی، خواهان میتواند حسب مورد بیاعتباری یا بطلان قرارداد، رفع تصرف، ابطال آثار قرارداد یا جبران خسارت را درخواست کند.
شکایت کیفری معمولاً از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و برای دادسرای محل وقوع رفتار یا محل صالح ارسال میشود. دعوای مربوط به حقوق مالکیت و ملک نیز غالباً در دادگاه محل وقوع ملک رسیدگی میشود؛ با این حال، صلاحیت دقیق به خواسته و وضعیت پرونده بستگی دارد.
فرض کنید مالک پس از دریافت اخطار اجرای حکم، ملک خود را با یک اجارهنامه عادی و بدون تحویل واقعی، به برادرش واگذار کند تا از توقیف آن جلوگیری شود. طلبکار میتواند با ارائه سوابق تصرف مالک، نبود پرداخت اجاره، پیامهای طرفین و زمان تنظیم قرارداد، شکایت بابت اجاره نامه صوری را مطرح و همزمان بیاعتباری قرارداد و ادامه عملیات اجرایی را پیگیری کند. نتیجه قطعی نیست و به اثبات تبانی، اطلاع طرفین و ورود ضرر بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی کلاهبرداری را ببینید.
تهدید طرف مقابل، انتشار اتهام در شبکههای اجتماعی، ارائه اسناد ناقص یا ادعای کلیِ «صوری بودن» بدون توضیح ضرر، روند پرونده را دشوار میکند. بهتر است خواسته دقیق، دلایل هر ادعا و رابطه میان قرارداد و خسارت روشن شود. همچنین پیش از ثبت شکایت بابت اجاره نامه صوری، متن قرارداد و مدارک مرتبط توسط وکیل یا مشاور حقوقی بررسی شود تا مسیر کیفری و حقوقی بهدرستی از یکدیگر تفکیک شوند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه شماره وکیل در پیشوا را ببینید.