اگر حکم اعسار صادر شده اما مفاد آن در پرونده اجرایی اعمال نمیشود، چه باید کرد؟ در این وضعیت، شکایت بابت اجرای حکم اعسار معمولاً با ثبت درخواست در واحد اجرای احکام پرونده و، در صورت بینتیجه ماندن، گزارش موضوع به مقام ناظر قضایی یا رئیس حوزه قضایی پیگیری میشود. نوع اقدام به این بستگی دارد که حکم به نفع محکومعلیه صادر شده باشد یا محکومله نسبت به شیوه اجرای آن اعتراض داشته باشد.
صرف صدور رأی اعسار، بدون بررسی مفاد دادنامه و وضعیت ابلاغ آن، همیشه به معنای توقف خودکار همه اقدامات اجرایی نیست. اگر دادگاه ناتوانی مالی شخص را پذیرفته و برای پرداخت بدهی اقساط تعیین کرده باشد، واحد اجرا باید عملیات وصول را مطابق همان اقساط انجام دهد. همچنین ممکن است رأی، اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را پذیرفته باشد که اثر آن با اعسار از پرداخت محکومبه تفاوت دارد.
در صورتی که پس از قطعیت یا قابلیت اجرای رأی، توقیف اموال برخلاف مفاد حکم ادامه یابد، اقساط پذیرفته نشود، یا درخواست آزادی محکومعلیه با وجود فراهم بودن شرایط بررسی نشود، پیگیری رسمی ضرورت دارد. البته اعتراض به اصل رأی اعسار باید از راههای اعتراض به رأی، مانند تجدیدنظرخواهی در مهلت مقرر، انجام شود و شکایت اجرایی جایگزین آن نیست.
در متن درخواست باید دقیقاً نوشته شود کدام بخش از رأی اجرا نشده است؛ برای مثال، ادامه توقیف حساب بانکی، مطالبه مبلغی بیش از قسط مقرر یا خودداری از ثبت پرداخت. ادعاهای کلی، بدون شماره تصمیم و سند قابل بررسی، معمولاً روند رسیدگی را طولانی میکند.
نخست باید درخواست اجرای مفاد دادنامه در همان پرونده اجرایی ثبت و رسید آن دریافت شود. این اقدام معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا سامانهای که برای پرونده فعال است انجام میگیرد. اگر واحد اجرا پاسخ ندهد یا اقدام آن با رأی ناسازگار باشد، میتوان موضوع را با شرح مستندات به رئیس شعبه اجرا یا مقام ناظر قضایی اعلام کرد. در مواردی که تصمیم اجرایی مستقلاً قابل اعتراض باشد، مرجع و شیوه اعتراض باید از متن ابلاغیه مشخص شود.
طرح شکایت بابت اجرای حکم اعسار به خودی خود موجب توقف عملیات اجرایی نمیشود؛ بنابراین متقاضی باید در صورت وجود فوریت، همزمان تقاضای توقف یا اصلاح اقدام اجرایی را با ذکر خطر و دلایل ارائه کند. نتیجه به محتوای دادنامه، قطعی بودن آن، نوع اقدام اجرا و اسناد پرونده وابسته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی صلواتی را ببینید.
فرض کنید علی به پرداخت بدهی محکوم شده و دادگاه، اعسار او را پذیرفته و پرداخت بدهی را در اقساط ماهانه تعیین کرده است. علی چند قسط را در موعد مقرر میپردازد، اما واحد اجرا کل مبلغ باقیمانده را مطالبه و حساب او را بابت تمام بدهی مسدود میکند. علی باید رسیدها و دادنامه را ضمیمه درخواست کند و توضیح دهد که شکایت بابت اجرای حکم اعسار او ناظر به اصلاح عملیات اجرا، پذیرش اقساط پرداختشده و رفع اثر از اقدام مغایر با حکم است؛ نه اعتراض دوباره به اصل محکومیت. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان حقوقی قوه قضاییه را ببینید.
اعتراض به رأی، ماهیت قضایی دارد و باید در مهلت و مرجع قانونی مربوط مطرح شود. اما اعتراض اجرایی، درباره نحوه اعمال رأی قطعی است؛ مانند محاسبه اشتباه اقساط یا ادامه توقیف برخلاف دستور دادگاه. در هر دو حالت، استفاده از عنوان درست و ارائه درخواست روشن اهمیت دارد. ثبت شکایت بابت اجرای حکم اعسار بدون بررسی ابلاغها و مفاد دادنامه ممکن است به رد درخواست یا ارجاع اشتباه منجر شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل قرچک را ببینید.