اگر پس از قطعی شدن رأی، یکی از زوجین برای اجرای طلاق همکاری نکند، چه اقدامی باید انجام داد؟ پاسخ این است که شکایت بابت اجرای حکم طلاق معمولاً با ثبت درخواست صدور اجراییه و پیگیری عملیات اجرا در دادگاه خانواده یا واحد اجرای احکام انجام میشود؛ البته در برخی پروندهها، موضوع باید از طریق دفتر رسمی طلاق و با نظارت مرجع قضایی دنبال شود. نوع رأی، قطعی بودن آن، مفاد حکم و علت امتناع طرف مقابل، مسیر دقیق اقدام را مشخص میکند.
رأی طلاق زمانی قابل اجراست که قطعی شده باشد یا قانوناً قابلیت اجرای فوری داشته باشد. صرف صدور رأی بدوی، همیشه به معنای امکان ثبت طلاق نیست. همچنین ممکن است رأی صادر شده باشد اما درباره حقوق مالی زوجه، حضانت، ملاقات فرزندان یا پرداخت نفقه تعیین تکلیف کامل نشده باشد. در چنین وضعی، دفترخانه یا واحد اجرا ممکن است تا رفع ابهام یا انجام تشریفات قانونی از ثبت طلاق خودداری کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل طلاق مشاوره رایگان را ببینید.
امتناع محکومعلیه از حضور در دفترخانه، پرداخت نکردن مبلغ تعیینشده، ناقص بودن گواهیهای لازم یا پایان یافتن اعتبار برخی مجوزهای مقدماتی نیز از موانع عملی هستند. بنابراین، پیش از ثبت شکایت، باید مشخص شود مانع، «اجرا نشدن حکم» است یا «وجود ایراد در مفاد و شرایط اجرای آن».
در اغلب موارد، نخستین مرجع، شعبه صادرکننده رأی یا واحد اجرای احکام خانواده است. اگر پرونده برای اجرا به دفترخانه معرفی شده باشد، میتوان امتناع یا تخلف دفترخانه را از مسیر اداری و قضایی مربوط پیگیری کرد. عنوان اقدام نیز اهمیت دارد؛ زیرا همیشه شکایت کیفری مناسب نیست و گاهی درخواست اجرای رأی، اعتراض به عملیات اجرایی یا تقاضای رفع مانع، نتیجه مؤثرتری دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل اجرای احکام کیفری را ببینید.
در شکایت بابت اجرای حکم طلاق باید شماره پرونده، تاریخ و وضعیت قطعیت رأی، اقدام انجامشده از سوی متقاضی و رفتار طرف مقابل به روشنی نوشته شود. درخواست کلی مانند «اجرای فوری طلاق» بدون توضیح مانع و بدون پیوست مدارک، ممکن است باعث طولانی شدن رسیدگی شود.
پیامک بهتنهایی معمولاً برای اثبات همه ادعاها کافی نیست؛ اما میتواند در کنار اظهارنامه، گواهی دفترخانه، شهادت یا گزارش مرجع اجرا، قرینهای مؤثر باشد. اصل مدارک نیز باید برای تطبیق نزد متقاضی باقی بماند.
فرض کنید رأی طلاق مریم قطعی شده و در آن درباره حقوق مالی و حضانت نیز تعیین تکلیف شده است. همسر او پس از دریافت ابلاغ، در دفترخانه حاضر نمیشود و برای پرداخت یا تعیین تکلیف مبلغ مقرر نیز اقدامی نمیکند. مریم میتواند با ارائه رأی قطعی، گواهی ابلاغ و مدارک مراجعه به دفترخانه، شکایت بابت اجرای حکم طلاق را در قالب درخواست اجراییه و رفع مانع ثبت کند. نتیجه، به متن حکم و رعایت شرایط قانونی ثبت طلاق وابسته است و نمیتوان بدون بررسی پرونده، اجرای قطعی و فوری را تضمین کرد.
یکی از اشتباهات، طرح شکایت کیفری صرفاً به دلیل حضور نیافتن همسر است؛ زیرا هر امتناعی جرم محسوب نمیشود. اشتباه دیگر، بیتوجهی به مهلتها یا اعتبار گواهیهای صادرشده است. متقاضی باید از مرجع اجرا، وضعیت پرونده، نقص مدارک و اقدام بعدی را به صورت رسمی پیگیری کند. اگر ادعا شود رأی برخلاف قانون اجرا شده، باید به عملیات اجرایی مشخص اعتراض کرد، نه اینکه صرفاً عنوان کلی شکایت مطرح شود.
در نهایت، شکایت بابت اجرای حکم طلاق زمانی مؤثرتر است که رأی قطعی، مانع واقعی اجرا و خواسته مشخص بهدرستی شناسایی شده باشد. بررسی متن دادنامه و مشورت با وکیل خانواده، بهویژه در پروندههای دارای حقوق مالی یا فرزند مشترک، از ثبت درخواست نادرست و اتلاف زمان جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانواده در دماوند را ببینید.