آیا پس از پایان رسیدگی میتوان وجه نقد سپردهشده برای آزادی متهم را پس گرفت؟ بله؛ شکایت بابت ازادی وثیقه نقدی معمولاً با درخواست کتبی رفع اثر از قرار تأمین و استرداد وجه نزد همان مرجع قضایی رسیدگیکننده آغاز میشود، نه با طرح دعوای مستقل در دادگاه حقوقی. بازپرداخت وجه قطعی و فوری نیست و به وضعیت پرونده، قطعیت تصمیم قضایی و نبودن بدهی یا دستور قانونی برای ضبط وثیقه بستگی دارد.
وثیقه برای تضمین حضور متهم و اجرای تعهدات قانونی او سپرده میشود. بنابراین تا زمانی که پرونده در جریان است، ممکن است مرجع قضایی ادامه تأمین را ضروری بداند. صدور قرار منع تعقیب، موقوفی تعقیب، برائت، اجرای کامل حکم یا زوال نیاز به تأمین، از وضعیتهایی است که میتواند زمینه درخواست آزادی وثیقه را ایجاد کند؛ اما در برخی موارد باید منتظر قطعیشدن تصمیم یا تعیین تکلیف نهایی پرونده ماند.
اگر وثیقهگذار شخصی غیر از متهم باشد، حق درخواست استرداد اصولاً برای همان سپردهگذار نیز قابل طرح است. همچنین آزادی وثیقه با آزادی متهم تفاوت دارد؛ ممکن است متهم آزاد باشد، اما تا زمانی که قرار تأمین رسماً رفع یا تبدیل نشده، وجه سپردهشده آزاد نشود.
نبودن رسید، مانع قطعی نیست؛ زیرا سوابق پرداخت در پرونده یا حساب سپردههای دادگستری قابل بررسی است، اما ارائه اطلاعات دقیق، روند احراز مالک وجه را آسانتر میکند. اگر وجه از حساب شخص دیگری پرداخت شده باشد، ممکن است مرجع قضایی درباره هویت واقعی سپردهگذار توضیح یا مدرک تکمیلی بخواهد.
ابتدا باید درخواست رفع اثر از وثیقه و استرداد وجه به شعبهای ارائه شود که قرار تأمین را صادر کرده یا پرونده در آنجا مختومه شده است. پس از بررسی وضعیت پرونده، شعبه در صورت احراز شرایط، دستور لازم را به واحد اجرای احکام یا امور مالی ارسال میکند. سپس سپردهگذار با مدارک هویتی و رسید پرداخت به واحد مربوط مراجعه میکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل اجرای احکام مدنی را ببینید.
اگر شعبه با وجود رفع نیاز به تأمین از صدور دستور خودداری کند، باید علت آن بهصورت روشن مطالبه شود. در چنین وضعی، ثبت درخواست تکمیلی، اعتراض در چارچوب مقررات همان مرحله، یا گزارش موضوع به مقام نظارتی قضایی میتواند مطرح باشد. عنوان شکایت بابت ازادی وثیقه نقدی بهتنهایی موجب پرداخت وجه نمیشود؛ آنچه اهمیت دارد، اثبات سمت درخواستکننده و فراهمبودن شرایط قانونی است.
فرض کنید سارا برای آزادی برادرش مبلغی را بهعنوان وثیقه نقدی سپرده و پرونده پس از رسیدگی با رأی قطعی برائت پایان یافته است. او باید با ارائه کارت ملی، رسید سپرده و مشخصات رأی، از شعبه صادرکننده قرار بخواهد دستور رفع اثر و استرداد وجه را صادر کند. اگر شعبه به اشتباه پرونده را همچنان مفتوح تلقی کند، پیگیری شکایت بابت ازادی وثیقه نقدی باید با ضمیمهکردن رأی قطعی و توضیح دقیق درباره سمت سارا انجام شود. نتیجه، به بررسی سوابق پرونده و نبودن دستور ضبط یا مانع قانونی وابسته است.
مراجعه به مرجع نادرست، نداشتن رسید پرداخت، اشتباه گرفتن آزادی متهم با رفع وثیقه، یا درخواست وجه پیش از قطعیشدن تصمیم، از خطاهای رایج است. همچنین اگر متهم در موعد مقرر حاضر نشده و تشریفات قانونی ضبط وثیقه آغاز شده باشد، موضوع دیگر صرفاً استرداد وجه نیست و باید دفاع و اعتراض متناسب با همان فرایند بررسی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقي رايگان ٢٤ ساعته را ببینید.
برای شکایت بابت ازادی وثیقه نقدی ابتدا باید وضعیت نهایی پرونده و سمت سپردهگذار مشخص شود. درخواست کتبی به شعبه مربوط، مدارک پرداخت و تصمیم نهایی پرونده، پایه اصلی پیگیری است. در صورت رد یا بیپاسخماندن درخواست، استفاده از مسیر اعتراضی مناسب با مرحله پرونده اهمیت دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانم در اسلامشهر را ببینید.