آیا شخصی با نسبت دادن جرم یا استفاده از الفاظ توهینآمیز به اعتبار شما لطمه زده است؟ بله، شکایت بابت افترا و فحاشی از طریق ثبت شکواییه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی امکانپذیر است؛ اما موفقیت آن به نوع عبارت، نحوه انتشار، هویت گوینده و مدارک قابل ارائه بستگی دارد. در این مسیر باید میان «افترا» و «توهین» تفاوت گذاشت، زیرا هرکدام ارکان و شیوه اثبات متفاوتی دارند.
افترا زمانی مطرح میشود که فردی ارتکاب یک جرم مشخص را به دیگری نسبت دهد، بهگونهای که موضوع قابل اثبات باشد، اما نتواند درستی ادعای خود را ثابت کند. برای نمونه، نسبت دادن سرقت، کلاهبرداری یا خیانت در امانت، بدون ارائه دلیل معتبر، میتواند از مصادیق افترا باشد. در مقابل، فحاشی معمولاً در قالب توهین، تحقیر یا بهکار بردن الفاظ رکیک علیه شخص تحقق پیدا میکند و لزوماً شامل نسبت دادن جرم نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل کلاهبرداری در تهران را ببینید.
ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی درباره افترا و ماده ۶۰۸ درباره توهین به اشخاص قابل استناد هستند. اگر مطالب دروغین با هدف اضرار به دیگری منتشر شود، موضوع ممکن است تحت عنوان نشر اکاذیب نیز بررسی شود. تشخیص عنوان نهایی با مرجع قضایی است و صرف ناراحتکننده بودن یک جمله، همیشه برای تحقق جرم کافی نیست.
در شکایت بابت افترا و فحاشی باید تا حد امکان اصل یا نسخه قابل احراز اظهارات ارائه شود. مدارک مناسب میتواند شامل موارد زیر باشد:
تصاویر صفحه را ویرایش نکنید و اصل تلفن همراه، فایل یا پیام را نگه دارید. در پروندههای فضای مجازی، صرف اسکرینشات ممکن است کافی نباشد و مقام قضایی برای بررسی فنی، موضوع را به پلیس فتا یا کارشناس ارجاع دهد.
ابتدا متن شکواییه را با ذکر دقیق زمان، مکان، عبارت توهینآمیز یا اتهام منتسب و مشخصات طرف مقابل تنظیم کنید. سپس از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به دادسرای صالح ارسال میشود. پس از ارجاع، ممکن است از شاکی توضیح خواسته شود، ادله بررسی گردد و متهم برای دفاع احضار شود. در صورت کافی بودن دلایل، پرونده وارد مرحله تحقیقات و سپس تصمیم نهایی دادسرا میشود.
در متن شکایت، از بیان مطالب احساسی، تهدید متقابل یا نسبت دادن جرم جدید به طرف مقابل خودداری کنید. همچنین اگر هویت مرتکب مشخص نیست، اطلاعاتی مانند شماره تماس، شناسه کاربری، نشانی صفحه و زمان انتشار را درج کنید تا امکان شناسایی بیشتر شود.
فرض کنید «الف» در یک گروه پیامرسان، «ب» را به کلاهبرداری از مشتریان متهم کرده و همزمان چند عبارت رکیک درباره او نوشته است. اگر «الف» سندی برای انتساب کلاهبرداری نداشته باشد، بخش نخست میتواند از جهت افترا بررسی شود و الفاظ رکیک نیز ممکن است عنوان توهین داشته باشد. در شکایت بابت افترا و فحاشی، «ب» باید پیامها، مشخصات اعضای گروه و امکان انتساب حساب به «الف» را ارائه کند. نتیجه پرونده به اصالت پیامها، برداشت عرفی از عبارات و دفاعیات طرفین بستگی دارد.
نسبت دادن عنوان مجرمانه بدون ذکر عبارت دقیق، ارائه تصویر ناقص از گفتوگو، حذف پیامهای قبل و بعد، تهدید متقابل و تأخیر در حفظ ادله از اشتباهات رایج است. همچنین اگر موضوع صرفاً اختلاف خانوادگی یا تجاری باشد، باید بررسی شود که عبارت موردنظر واقعاً توهین یا انتساب جرم بوده یا فقط یک ادعای قابل رسیدگی مدنی محسوب میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی کلاهبرداری را ببینید.
شکایت بابت افترا و فحاشی زمانی نتیجه بهتری دارد که عنوان قانونی درست، عبارت دقیق و دلیل قابل بررسی ارائه شود. پیش از ثبت، محتوا را حفظ کنید، از پاسخ توهینآمیز خودداری نمایید و در صورت پیچیدگی موضوع، برای تنظیم شکواییه و ارزیابی ادله از مشاوره حقوقی استفاده کنید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در رودهن را ببینید.