آیا طرف قرارداد از انجام کاری که صریحاً پذیرفته خودداری میکند؟ در چنین وضعی، طرح شکایت بابت الزام به تعهد معمولاً از طریق دادخواست حقوقی انجام میشود و خواهان میتواند اجرای تعهد، خسارت قراردادی و در مواردی هزینههای قانونی را مطالبه کند؛ البته نتیجه پرونده به متن قرارداد، سررسید تعهد و مدارک اثباتی بستگی دارد.
برای موفقیت در این دعوا، وجود یک تعهد معتبر و قابل مطالبه ضروری است. تعهد ممکن است ناشی از قرارداد کتبی، توافق شفاهی قابل اثبات، رسید، فاکتور، پیامهای معتبر یا رفتارهای طرفین باشد. همچنین باید موعد انجام تعهد فرا رسیده باشد؛ در غیر این صورت، معمولاً مطالبه زودهنگام با ایراد مواجه میشود.
تعهد باید روشن و قابل اجرا باشد. برای نمونه، الزام فروشنده به تحویل کالای معین یا الزام پیمانکار به تکمیل عملیات موضوع قرارداد قابل تصور است؛ اما تعهدات مبهم، ناممکن یا وابسته به شرایطی که هنوز تحقق نیافتهاند، نیازمند بررسی دقیقتری هستند. اگر اجرای تعهد ذاتاً ممکن نباشد، مطالبه خسارت یا فسخ قرارداد ممکن است جایگزین الزام به اجرا شود.
ارسال اظهارنامه همیشه شرط طرح دعوا نیست، اما میتواند تاریخ مطالبه، آمادگی خواهان برای اجرای تعهدات متقابل و امتناع خوانده را بهتر نشان دهد. در قراردادهای دوطرفه، خواهان باید ثابت کند تعهد خود را انجام داده یا برای انجام آن آماده بوده است.
نخست باید خواسته بهصورت دقیق تنظیم شود؛ مثلاً «الزام به تحویل مورد معامله»، «الزام به تکمیل عملیات» یا «الزام به تنظیم سند رسمی». سپس دادخواست و مدارک از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میشود و پرونده به مرجع صالح ارجاع میگردد. دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول اصولاً در محل وقوع ملک مطرح میشوند و در سایر تعهدات، اقامتگاه خوانده یا محلهای قانونی مرتبط اهمیت دارد.
دادگاه ممکن است برای تشخیص میزان انجام کار، کیفیت موضوع قرارداد یا هزینه تکمیل تعهد، موضوع را به کارشناس ارجاع دهد. در صورت صدور حکم قطعی و ادامه امتناع محکومعلیه، اجرای احکام میتواند با توجه به ماهیت تعهد، اقدامات قانونی لازم را برای اجرا یا فراهمکردن مقدمات آن انجام دهد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل اجرای احکام در تهران را ببینید.
فرض کنید مالک با پیمانکاری قرارداد ساخت کابینت منعقد کرده و بخش عمده مبلغ را پرداخته است، اما پیمانکار پس از نصب ناقص، کار را رها میکند. مالک میتواند با ارائه قرارداد، رسید پرداخت، تصاویر وضعیت کار و اظهارنامه، شکایت بابت الزام به تعهد را مطرح کند. دادگاه با بررسی مفاد قرارداد و نظر کارشناس، ممکن است پیمانکار را به تکمیل کار مطابق مشخصات فنی محکوم کند. اگر تکمیل کار توسط او ممکن نباشد یا قرارداد چنین حقی ایجاد کرده باشد، مطالبه هزینه انجام کار توسط شخص دیگر و خسارت نیز قابل بررسی است؛ اما صدور هر یک از این نتایج به مفاد قرارداد و ادله پرونده بستگی دارد.
الزام به تعهد با هدف اجرای اصل وعده قراردادی مطرح میشود، در حالی که مطالبه خسارت برای جبران زیان ناشی از تأخیر یا عدم انجام تعهد است. این دو خواسته ممکن است همزمان قابل طرح باشند، اما خسارت نیازمند اثبات ورود زیان، رابطه آن با تخلف و مبنای قراردادی یا قانونی مطالبه است. در برخی قراردادها نیز وجه التزام تعیین شده که نحوه مطالبه آن باید با متن قرارداد تطبیق داده شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقي رايگان ٢٤ ساعته را ببینید.
پیش از طرح شکایت بابت الزام به تعهد، متن قرارداد، موعد اجرا، تعهدات متقابل و امکان واقعی اجرای موضوع را بررسی کنید. انتخاب خواسته نادرست، نشانی ناقص خوانده یا نبودن دلیل درباره مطالبه قبلی میتواند روند پرونده را دشوار کند. تنظیم دادخواست متناسب با اسناد موجود و بررسی دفاع احتمالی طرف مقابل، نقش مهمی در تصمیم دادگاه دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه شماره وکیل در پرند را ببینید.