آیا میتوان پس از اعلام انصراف از ارث، آن را پس گرفت یا به تصمیم وارث اعتراض کرد؟ پاسخ این است که شکایت بابت انصراف از ارث تنها زمانی نتیجهپذیر است که انصراف با شرایط قانونی انجام نشده باشد یا رضایت شخص به دلیل اجبار، اشتباه، فریب یا فقدان اهلیت مخدوش شده باشد. صرف پشیمانی، معمولاً برای بیاعتبار کردن اقدام قبلی کافی نیست و باید نوع اقدام انجامشده، زمان آن و مدارک موجود بررسی شود.
در حقوق ایران، ارث پس از فوت مورث و تحقق شرایط قانونی ایجاد میشود. وارث میتواند درباره پذیرش یا رد ترکه تصمیم بگیرد؛ اما رد ترکه با بخشیدن سهمالارث یا انتقال آن به وارث دیگر تفاوت دارد. رد ترکه به معنای نپذیرفتن مسئولیت اداره و پرداخت دیون متوفی در حدود مقررات مربوط است، در حالی که اعراض یا صلح سهمالارث ممکن است یک عمل حقوقی جداگانه و نیازمند سند معتبر باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
همچنین «انصراف از ارث» پیش از فوت مورث، اصولاً اسقاط قطعی حقی است که هنوز ایجاد نشده است و نمیتوان آن را بدون بررسی دقیق، معادل یک انتقال معتبر دانست. بنابراین متن امضاشده، زمان امضا و وضعیت مالی و خانوادگی طرفین اهمیت زیادی دارد.
اگر وارث پس از امضای رضایتنامه یا سند، مدعی بیاعتباری آن باشد، باید دلیل حقوقی مشخص ارائه کند. مهمترین موارد قابل بررسی عبارتاند از:
در چنین وضعی، عنوان دعوا ممکن است ابطال سند، اعلام بیاعتباری، فسخ یا مطالبه سهمالارث باشد. استفاده از عنوان کلی شکایت بابت انصراف از ارث بهتنهایی سبب رسیدگی مؤثر نمیشود و خواسته باید متناسب با واقعیت تنظیم شود.
گواهی فوت، گواهی انحصار وراثت، سند یا رضایتنامه انصراف، مدارک هویتی، نوشتههای عادی، پیامها، رسیدهای پرداخت و شهادت اشخاص حاضر میتواند در اثبات ادعا مؤثر باشد. برای ادعای جعل، معمولاً بررسی کارشناسی خط و امضا ضرورت دارد. در ادعای اجبار یا فریب نیز باید قرائن قابل اتکا، مانند پیام تهدیدآمیز، گزارش پزشکی یا شهادت معتبر ارائه شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل جعل را ببینید.
فرض کنید یکی از ورثه در دفترخانه، سهم خود را به برادرش صلح کرده و در برابر آن مبلغی دریافت نکرده است. اگر سند، صلح قطعی و معتبر باشد، صرف پشیمانی معمولاً کافی نیست. اما اگر وارث ثابت کند هنگام امضا تحت تهدید بوده یا مفاد سند برای او توضیح داده نشده و اهلیت لازم نداشته است، شکایت بابت انصراف از ارث میتواند در قالب دعوای مناسب برای بیاعتباری یا ابطال سند مطرح شود. نتیجه پرونده به محتوای سند و قدرت اثبات دلایل بستگی دارد.
ابتدا باید سند و نوع اقدام حقوقی شناسایی شود، سپس اظهارنامه یا دادخواست مناسب از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و مدارک پیوست شود. مرجع صالح بر اساس نوع دعوا و محل قانونی مربوط تعیین میشود. اگر موضوع، رد ترکه باشد، مهلت و تشریفات خاص اعلام رد باید جداگانه بررسی شود؛ بنابراین تأخیر ممکن است آثار مهمی داشته باشد. پیش از امضا یا طرح دعوا، مشورت با وکیل متخصص ارث از اشتباه در انتخاب خواسته جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در شهرک ولیعصر را ببینید.