آیا یکی از ورثه بدون رضایت دیگران ملک بهجامانده از متوفی را در اختیار گرفته است؟ شکایت بابت تصرف ملک ارثی معمولاً با توجه به نوع تصرف، وضعیت ثبتی ملک و مدارک موجود، از طریق دعوای رفع تصرف عدوانی یا خلع ید پیگیری میشود. صرف وارث بودن، بهتنهایی موجب مالکیت انحصاری یک شخص نیست و تا زمان افراز یا توافق معتبر، حقوق سایر ورثه باید رعایت شود.
رفع تصرف عدوانی زمانی مطرح میشود که خواهان پیشتر متصرف ملک بوده و شخص دیگری بدون رضایت یا مجوز قانونی، تصرف او را برهم زده باشد. در این دعوا، سابقه تصرف و عدوانی بودن تصرف اهمیت زیادی دارد؛ بنابراین اگر ملک پس از فوت مورث همچنان در تصرف یکی از ورثه بوده، اثبات شرایط دعوای تصرف ممکن است دشوار شود. در چنین وضعی، دعوای خلع ید یا مطالبه اجرتالمثل، با توجه به وضعیت مالکیت و مدارک، گزینه مناسبتری خواهد بود.
خلع ید اصولاً بر پایه اثبات مالکیت خواهان و تصرف غیرمجاز خوانده انجام میشود. در املاک ثبتشده، سند رسمی مالکیت یا مدارکی که مالکیت مشاعی وارث را نشان دهد، اهمیت اساسی دارد. اگر سند به نام مورث باشد، وراث باید رابطه ارث خود را با گواهی انحصار وراثت و مدارک هویتی ثابت کنند. تصرف یکی از شرکا در ملک مشاع همیشه به معنای غاصب بودن او نیست؛ اما اگر مانع استفاده سایر شرکا شود یا ملک را منحصراً در اختیار بگیرد، امکان طرح دعاوی مناسب، با بررسی جزئیات، وجود دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
پیش از ثبت شکایت بابت تصرف ملک ارثی، اسناد و شواهد باید منظم و قابل ارائه باشند. مدارک معمول عبارتاند از:
فرض کنید پدری فوت کرده و یک خانه میان سه فرزند به ارث رسیده است. یکی از فرزندان بدون توافق، خانه را قفل کرده و اجازه ورود به دو وارث دیگر را نمیدهد. در این حالت، شکایت بابت تصرف ملک ارثی تنها با عنوان کلی تصرف کافی نیست. دادگاه بررسی میکند که خواهانها چه سابقهای در استفاده از ملک داشتهاند، سند یا سهمالارث آنان چگونه ثابت میشود و آیا ممانعت، تصرف عدوانی محسوب میشود یا باید دعوای خلع ید، رفع ممانعت از حق یا مطالبه اجرتالمثل مطرح شود.
ابتدا باید مدارک مالکیت و ارث جمعآوری و در صورت نیاز اظهارنامه رسمی برای متصرف ارسال شود. سپس دادخواست یا شکایت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به مرجع صالح ارسال میشود. مرجع رسیدگی ممکن است برای احراز حدود ملک، وضعیت تصرف و ارزش حقوقی مدارک، کارشناس تعیین کند. عنوان نادرست دعوا، معرفی نکردن همه اشخاص ذینفع و بیتوجهی به مشاع بودن ملک از اشتباهات رایج است. همچنین اگر هدف، دریافت اجرت استفاده از ملک باشد، این خواسته باید جداگانه یا همراه با دعوای مناسب مطرح شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل رایگان مشاوره را ببینید.
موفقیت در شکایت بابت تصرف ملک ارثی به عنوان دعوا محدود نیست و به اثبات مالکیت یا سهمالارث، سابقه تصرف، نحوه ممانعت و وضعیت ثبتی ملک بستگی دارد. پیش از اقدام، بهتر است اسناد بررسی و تفاوت میان رفع تصرف عدوانی، خلع ید، رفع ممانعت از حق و مطالبه اجرتالمثل مشخص شود تا مسیر قضایی متناسب انتخاب گردد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در شهرک ولیعصر را ببینید.