آیا یکی از شرکا بدون رضایت دیگران ملک مشترک را در اختیار گرفته است؟ بله، شکایت بابت تصرف ملک شراکتی در صورت جلوگیری از استفاده شریک دیگر یا خارج کردن او از تصرف، قابل طرح است؛ اما عنوان دعوا به نوع تصرف و مدارک موجود بستگی دارد. گاهی دعوای رفع تصرف عدوانی، گاهی ممانعت از حق یا مزاحمت و در برخی موارد دعوای خلع ید یا افراز، راهکار مناسب خواهد بود.
مالکیت مشاع به این معناست که هر شریک در تمام اجزای ملک، به نسبت سهم خود حق دارد؛ بنابراین هیچ شریکى اصولاً نمیتواند بدون توافق، تمام ملک را اختصاصی در اختیار بگیرد و شریک دیگر را از استفاده محروم کند. سکونت انحصاری، تغییر قفل، احداث بنا، اجاره دادن کل ملک یا جلوگیری از ورود شریک، میتواند مبنای اقدام قضایی باشد.
بااینحال، صرف استفاده یکی از شرکا از ملک، همیشه تصرف عدوانی نیست؛ بهویژه اگر پیشتر با اجازه سایر شرکا از ملک استفاده میکرده باشد. در این وضعیت، اثبات پایان اذن، مخالفت صریح شرکا و ایجاد محرومیت اهمیت زیادی دارد. همچنین تصرف عدوانی با اختلاف مالکیت تفاوت دارد و دادگاه در دعوای تصرف، معمولاً بر سابقه و کیفیت تصرف تمرکز میکند، نه صرفاً سند مالکیت.
مدارک باید هم رابطه شراکت و هم تصرف یا ممانعت طرف مقابل را نشان دهند. اسناد قابل استفاده عبارتاند از:
سند مالکیت، شراکت را اثبات میکند؛ اما برای اثبات تصرف عدوانی، معمولاً باید سابقه تصرف یا استفاده و اقدام ممانعتآمیز خوانده نیز نشان داده شود. در صورت فوریت، تأمین دلیل پیش از طرح دعوا میتواند وضعیت ملک را ثبت کند.
ابتدا باید نوع خواسته مشخص شود. اگر شریک، دیگری را از تصرف خارج کرده باشد، رفع تصرف عدوانی مطرح میشود؛ اگر امکان استفاده باقی است اما مانعی ایجاد شده، ممانعت از حق یا مزاحمت بررسی میشود. در صورت وجود اختلاف اساسی درباره مالکیت یا حدود سهم، دعوای مناسب ممکن است متفاوت باشد.
مرجع رسیدگی به دعاوی مربوط به حقوق املاک، اصولاً دادگاه محل وقوع ملک است. مدت رسیدگی ثابت نیست و به کامل بودن مدارک، اعتراض طرف مقابل، نیاز به کارشناسی و تراکم شعبه بستگی دارد. هزینه دادرسی نیز با توجه به مالی یا غیرمالی بودن خواسته و مقررات زمان ثبت دادخواست تعیین میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل رایگان را ببینید.
فرض کنید سه خواهر، مالک مشاع یک خانه هستند و یکی از آنان پس از تعویض قفل، دو خواهر دیگر را از ورود منع کرده و کل خانه را اجاره میدهد. در این وضعیت، شکایت بابت تصرف ملک شراکتی میتواند با ارائه سند، اظهارنامه، شهادت همسایهها و قرارداد اجاره مطرح شود. نتیجه پرونده به اثبات سابقه استفاده، نحوه ممانعت و سایر مدارک وابسته است و صرف ادعای مالکیت، بهتنهایی نتیجه دعوا را تضمین نمیکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل رایگان تلفنی را ببینید.
برای شکایت بابت تصرف ملک شراکتی باید میان تصرف عدوانی، ممانعت از حق، مزاحمت، خلع ید و افراز تفاوت گذاشت. اقدام شتابزده با عنوان نادرست ممکن است موجب رد دعوا یا طولانی شدن رسیدگی شود. بررسی سند، سابقه استفاده، رفتار شریک و هدف نهایی شما پیش از ثبت دادخواست، نقش تعیینکنندهای در انتخاب راهکار دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل طلاق در ورامین را ببینید.