آیا یکی از ورثه با تقسیم ملک یا داراییهای متوفی موافقت نمیکند؟ در این وضعیت، شکایت بابت تقسیم اموال ارثی میتواند برای تعیین سهم هر وارث، افراز مال مشاع یا فروش مال غیرقابل تقسیم مطرح شود؛ البته پیش از طرح دعوا باید مالکیت متوفی، گواهی انحصار وراثت، وضعیت بدهیها و تعداد ورثه مشخص باشد. صرف ادعای ارث، بدون ارائه مدارک معتبر، برای صدور حکم کافی نیست.
اگر همه ورثه درباره نحوه تقسیم توافق داشته باشند، میتوانند با تنظیم توافقنامه رسمی یا مراجعه به دفتر اسناد رسمی، سهمها را جدا کنند. اختلاف زمانی ایجاد میشود که یکی از ورثه از فروش، افراز، تحویل سهم یا امضای سند خودداری کند. در این حالت، متقاضی باید ابتدا دیون و حقوق متعلق به ترکه را بررسی کند؛ زیرا تقسیم دارایی پیش از پرداخت بدهیهای متوفی، وصیت معتبر و هزینههای قانونی ممکن است با ایراد مواجه شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل دفتر اسناد رسمی در تهران را ببینید.
در املاک مشاع، اگر ملک از نظر فنی و قانونی قابل افراز باشد، موضوع ممکن است از مسیر اداره ثبت و سپس مراجع قضایی پیگیری شود. اگر ملک قابل افراز نباشد یا درباره اصل مالکیت، وراث یا حدود سهمها اختلاف وجود داشته باشد، رسیدگی قضایی اهمیت بیشتری پیدا میکند. فروش مال غیرقابل تقسیم نیز معمولاً پس از احراز شرایط قانونی و طی تشریفات مربوط انجام میشود.
خواهان باید در دادخواست، مشخصات دقیق اموال، سهم مورد ادعا و خواسته خود را روشن بنویسد. پنهان ماندن یکی از ورثه، درج نشانی نادرست یا معرفی ناقص مال میتواند موجب طولانی شدن رسیدگی یا ضرورت اصلاح دادخواست شود. برای ملک، مرجع صالح معمولاً دادگاه محل وقوع ملک است؛ درباره اموال منقول یا مجموعهای از اموال، صلاحیت مرجع باید با توجه به نوع خواسته و محل اقامت اشخاص بررسی شود.
ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود. پس از ابلاغ به ورثه، دادگاه مدارک را بررسی و در صورت نیاز، موضوع را به کارشناس ارجاع میدهد. ارزیابی ملک، تشخیص قابلیت افراز، بررسی اسناد و تعیین ارزش سهمها میتواند بر زمان و هزینه اثر بگذارد. هزینه دادرسی نیز رقم ثابتی برای همه پروندهها ندارد و بر اساس نوع خواسته، ارزش معاملاتی یا بهای خواسته، تعرفه سال ثبت و اقدامات کارشناسی تعیین میشود. حقالزحمه وکیل، کارشناس و هزینههای ثبتی جدا از هزینه دادرسی هستند.
فرض کنید پدر خانواده فوت کرده و یک آپارتمان میان سه فرزند به ارث رسیده است. دو نفر خواهان فروش و تقسیم وجه هستند، اما نفر سوم بدون ارائه دلیل مالکیت مستقل، از هرگونه همکاری خودداری میکند. در این شرایط، شکایت بابت تقسیم اموال ارثی با پیوست گواهی انحصار وراثت و سند ملک مطرح میشود. نتیجه پرونده به قابلیت افراز، وضعیت ثبتی ملک، بدهیهای متوفی و دفاعیات ورثه بستگی دارد و نمیتوان پیش از بررسی این موارد، فروش قطعی یا میزان سهم نهایی را تضمین کرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
برای موفقیت در شکایت بابت تقسیم اموال ارثی باید ابتدا فهرست کامل ترکه و ورثه تهیه، بدهیها و وصیت بررسی، و سپس خواسته مناسب مانند تقسیم، افراز یا فروش مال غیرقابل افراز انتخاب شود. اقدام عجولانه، اتکا به قول شفاهی یا حذف یکی از ورثه از دادخواست، از اشتباهات رایج است. بررسی اسناد توسط وکیل یا کارشناس حقوقی پیش از ثبت دادخواست میتواند از طرح دعوای نادرست و هزینههای اضافی جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در افسریه را ببینید.