آیا ورثه یا موصیله میتوانند تمام یا بخشی از دارایی متوفی را به استناد وصیت مطالبه کنند؟ بله، شکایت بابت ثلث اموال میت معمولاً در قالب دعوای حقوقی برای تنفیذ وصیتنامه، تحویل مال یا مطالبه ارزش آن مطرح میشود؛ زیرا وصیت متوفی تا میزان یکسوم دارایی خالص او، اصولاً بدون نیاز به اجازه ورثه معتبر است. منظور از دارایی خالص، اموالی است که پس از پرداخت دیون، هزینههای ضروری کفنودفن و تعهدات مقدم بر وصیت باقی میماند.
اگر ورثه وصیتنامه را نپذیرند، از اجرای آن خودداری کنند یا در مقدار اموال موضوع وصیت اختلاف داشته باشند، ذینفع باید از طریق دادگاه اقدام کند. وصیت ممکن است نسبت به مال معین، مبلغ مشخص، منافع یک ملک یا سهمی از کل دارایی انجام شده باشد. در هر حالت، ابتدا باید ارزش واقعی ترکه و بدهیهای متوفی مشخص شود. وصیت نسبت به بیشتر از یکسوم نیز فقط با اجازه ورثه پس از فوت معتبر خواهد بود؛ رضایت برخی از ورثه، اصولاً فقط نسبت به سهم همان افراد اثر دارد.
نتیجه دعوا به اعتبار وصیتنامه، وضعیت اموال و دلایل ارائهشده وابسته است. مدارک معمول عبارتاند از:
وصیتنامه عادی ممکن است با انکار، تردید یا ادعای جعل روبهرو شود و در چنین وضعی، اصالت آن باید بررسی شود. همچنین اثبات رابطه خویشاوندی بهتنهایی، حق دریافت ثلث را ایجاد نمیکند؛ برخورداری از این حق باید از وصیت معتبر یا سمت قانونی دیگری ناشی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل جعل امضا را ببینید.
در عمل، ابتدا باید فهرست اموال و بدهیهای متوفی تهیه و ارزش ترکه تعیین شود. سپس خواسته مناسب، مانند تنفیذ وصیتنامه، ابطال وصیتنامه معارض، الزام به انتقال مال یا مطالبه قیمت آن، در دادخواست مشخص میشود. مرجع صالح معمولاً دادگاه عمومی حقوقی است و صلاحیت محلی میتواند با توجه به آخرین اقامتگاه متوفی یا محل مال غیرمنقول تعیین شود؛ بنابراین نوع مال و خواسته اهمیت دارد. پس از ثبت دادخواست و پرداخت هزینه دادرسی، دادگاه ممکن است موضوع را به کارشناس ارجاع دهد و اسناد، اظهارات طرفین و گواهی شهود را بررسی کند. اگر مال قابل تقسیم نباشد، ممکن است فروش یا پرداخت بهای سهم موضوع وصیت مطرح شود.
فرض کنید رضا در وصیتنامه عادی خود، یکسوم دارایی خالصش را به خواهرش اختصاص داده است. پس از فوت، ورثه وصیتنامه را نمیپذیرند و ارزش املاک را نیز کمتر از میزان واقعی اعلام میکنند. خواهر رضا برای شکایت بابت ثلث اموال میت باید اصل وصیتنامه، مدارک مالکیت و دلایل ارزش املاک را ارائه کند. اگر دادگاه اصالت وصیتنامه را احراز کند، ابتدا بدهیهای متوفی را کسر و سپس یکسوم باقیمانده را محاسبه میکند. نتیجه ممکن است انتقال مال، پرداخت معادل ارزش آن یا رد دعوا به علت اثبات نشدن وصیت باشد.
ورثه میتوانند نسبت به جعل یا بیاعتباری وصیتنامه، فقدان اهلیت متوفی، تجاوز وصیت از ثلث، پرداخت دیون مقدم یا تعلق نداشتن مال به متوفی دفاع کنند. ادعای شفاهی درباره رضایت یا مخالفت ورثه نیز باید با دلیل ارزیابی شود. در مقابل، خواهان باید خواسته خود را دقیق بنویسد و از مطالبه کل ترکه به جای سهم قابل وصیت پرهیز کند؛ زیرا چنین اشتباهی میتواند موجب رد بخشی از دعوا شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی شبانه روزی رایگان را ببینید.
شکایت بابت ثلث اموال میت نیازمند محاسبه دارایی خالص، احراز اعتبار وصیت و تعیین دقیق خواسته است. پیش از اقدام، اسناد مالی و وصیتنامه باید بررسی شود تا مشخص گردد موضوع، مطالبه مال، قیمت آن یا صرفاً اثبات و تنفیذ وصیت است. در پروندههای دارای وصیتنامه عادی، املاک متعدد یا دیون قابل توجه، مشورت با وکیل میتواند از طرح دعوای نادرست و تحمیل هزینه اضافی جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در جواد آباد را ببینید.