آیا گواهی انحصار وراثت محدود، نام یکی از ورثه را حذف کرده یا سهم شخصی نادرست در آن درج شده است؟ در این وضعیت، شکایت بابت حصر وراثت محدود معمولاً با عنوان اعتراض به گواهی، درخواست اصلاح یا در موارد لازم ابطال آن مطرح میشود؛ زیرا «حصر وراثت محدود» به معنای تعیین ورثه در پروندهای است که تشریفات آن با گواهی نامحدود تفاوت دارد، نه اینکه امکان اعتراض به آن وجود نداشته باشد.
هر شخصی که از صدور گواهی متضرر شده و در موضوع ذینفع باشد، میتواند نسبت به آن اعتراض کند. مهمترین موارد عبارتاند از: حذف یکی از وراث قانونی، درج نام فردی که وارث نیست، اشتباه در مشخصات هویتی، بیتوجهی به رابطه زوجیت یا نسب، و ارائه اظهارات یا اسناد خلاف واقع. اعتراض باید بر پایه دلیل باشد؛ صرف ادعای شفاهی معمولاً برای تغییر گواهی کافی نیست.
اگر اشتباه صرفاً تایپی یا ناشی از خطای روشن اداری باشد، درخواست اصلاح میتواند مسیر سادهتری داشته باشد. اما اگر درباره اصل وراثت اختلاف وجود داشته باشد، ممکن است رسیدگی قضایی، احراز نسب یا بررسی اعتبار سند ازدواج و شناسنامهها ضرورت پیدا کند. در صورت جعل سند یا شهادت خلاف واقع، موضوع کیفری نیز ممکن است جداگانه قابل پیگیری باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل جعل امضا را ببینید.
مدارک باید متناسب با ادعا انتخاب شوند. برای نمونه، شخصی که مدعی وراثت است باید رابطه خود با متوفی را اثبات کند و کسی که حذف نام او را مطرح میکند، باید نشان دهد در زمان فوت، رابطه قانونی وی با متوفی برقرار بوده است. مدارک معمول شامل موارد زیر است:
اصل اسناد باید برای تطبیق ارائه شود. اگر مدرک نزد اداره یا شخص دیگری باشد، میتوان درخواست مطالبه یا استعلام آن را مطرح کرد.
ثبت اقدام معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود. مرجع رسیدگی با توجه به مقررات جاری، نوع اعتراض، زمان صدور گواهی و محل اقامتگاه آخر متوفی تعیین میشود و ممکن است در ساختار فعلی، دادگاه صالح یا مرجع اعلامشده در سامانه مربوط باشد. بنابراین، پیش از ثبت، عنوان دقیق خواسته و مرجع پیشنهادی دفتر باید بررسی شود.
در متن دادخواست یا درخواست باید مشخص شود که اعتراض به کدام بخش گواهی وارد است، چه نتیجهای درخواست میشود و دلیل آن چیست. ممکن است خواسته، اصلاح نام و مشخصات، افزودن وارث، حذف نام شخص فاقد شرایط یا ابطال گواهی و صدور گواهی جدید باشد. تا زمان رسیدگی، اگر احتمال انتقال مال یا تقسیم ترکه وجود دارد، درخواست اقدام تأمینی مناسب نیز باید با توجه به شرایط پرونده بررسی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
فرض کنید پس از فوت شخصی، گواهی انحصار وراثت محدود صادر شده و نام فرزند متوفی که در خارج از کشور سکونت دارد، به علت بیاطلاعی خانواده درج نشده است. این شخص میتواند با ارائه شناسنامه، گواهی تولد و مدارک هویتی، شکایت بابت حصر وراثت محدود را از طریق دفتر خدمات قضایی ثبت کند. اگر رابطه نسبی احراز شود، احتمال اصلاح یا ابطال گواهی قبلی و صدور گواهی جدید وجود دارد؛ اما نتیجه نهایی به اعتبار اسناد و دفاع سایر افراد وابسته است.
شکایت بابت حصر وراثت محدود اصطلاحی عمومی است و اقدام درست آن، بسته به نوع ایراد، اعتراض، اصلاح یا ابطال گواهی خواهد بود. بررسی سریع اسناد، تعیین دقیق خواسته و پرهیز از طرح ادعای بدون دلیل اهمیت زیادی دارد. همچنین پیش از انتقال یا تقسیم اموال، بهتر است موضوع از مسیر قضایی پیگیری شود، زیرا آثار گواهی نادرست میتواند به معاملات و حقوق سایر ورثه نیز سرایت کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در حکیمیه را ببینید.