آیا مادر یا پدر نوزاد میتواند برای گرفتن سرپرستی کودک اقدام کند؟ بله؛ شکایت بابت حضانت فرزند نوزاد در اصطلاح دقیقتر، طرح دعوای حضانت در دادگاه خانواده است و نتیجه آن به سن کودک، وضعیت والدین و مصلحت نوزاد بستگی دارد. در حقوق ایران، اصل بر این است که مادر تا هفتسالگی نسبت به حضانت فرزند اولویت دارد؛ با این حال، این اولویت مطلق نیست و در صورت اثبات ناتوانی یا عدم صلاحیت، دادگاه میتواند تصمیم متفاوتی بگیرد.
حضانت به معنای نگهداری، مراقبت و تربیت کودک است و با ولایت قهری یا حق تصمیمگیری قانونی درباره امور مهم فرزند تفاوت دارد. برای نوزاد، نیازهای جسمی و عاطفی، رابطه کودک با مادر، امکان شیردهی، سلامت روانی والدین و محیط زندگی اهمیت ویژهای دارد. جدایی یا اختلاف والدین بهتنهایی موجب سلب حضانت نمیشود.
اگر مادر با شخص دیگری ازدواج کند، یا یکی از والدین دچار اعتیاد زیانبار، بیماری روانی مؤثر، سوءرفتار، فساد اخلاقی یا بیتوجهی شدید به کودک باشد، موضوع میتواند در تصمیم دادگاه اثر بگذارد. تشخیص این موارد نیازمند دلیل معتبر است و صرف ادعا نتیجه قطعی ایجاد نمیکند. هزینههای متعارف زندگی کودک نیز اصولاً بر عهده پدر است، حتی اگر حضانت با مادر باشد.
مدارک باید هم رابطه خانوادگی و هم وضعیت واقعی نگهداری از نوزاد را نشان دهند. مهمترین اسناد عبارتاند از:
در شکایت بابت حضانت فرزند نوزاد بهتر است خواسته، شرح وضعیت کودک و دلیل نگرانی درباره والد دیگر روشن و بدون مطالب توهینآمیز نوشته شود. اگر خطر فوری برای نوزاد وجود دارد، باید این موضوع صریحاً اعلام و تقاضای رسیدگی فوری یا دستور موقت، در صورت احراز شرایط، مطرح شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل توهین در تهران را ببینید.
این دعوا معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و برای رسیدگی به دادگاه خانواده ارسال میشود. خواهان باید نشانی اقامتگاه و مشخصات دقیق طرف مقابل را ارائه کند. دادگاه ممکن است برای بررسی شرایط کودک، از مددکار اجتماعی، پزشکی قانونی یا کارشناسی استفاده کند و سپس درباره حضانت و نحوه ملاقات تصمیم بگیرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی خانواده رایگان تلفنی را ببینید.
ثبت دادخواست، هزینه دادرسی و زمان رسیدگی، رقم و مدت ثابتی برای همه پروندهها ندارد و به نوع خواسته، شهر، ابلاغ، نیاز به کارشناسی و اعتراض طرفین وابسته است. بنابراین نباید مدت قطعی یا هزینه مشخصی بدون بررسی پرونده اعلام کرد.
فرض کنید نوزاد ششماههای پس از جدایی والدین نزد مادر زندگی میکند، اما پدر بدون دلیل موجه کودک را تحویل نمیدهد و مدعی است مادر صلاحیت ندارد. مادر در شکایت بابت حضانت فرزند نوزاد، گواهی ولادت، مدارک محل سکونت مناسب و گزارش پزشک درباره نیاز کودک به مراقبت مستمر را ارائه میکند. اگر پدر دلیل قابل اثباتی مانند اعتیاد یا رفتار خطرناک مادر ارائه ندهد، احتمال شناسایی اولویت مادر بیشتر است؛ با این حال، تصمیم نهایی فقط پس از بررسی مصلحت نوزاد صادر میشود.
شکایت بابت حضانت فرزند نوزاد دعوایی حقوقی است که در آن مصلحت کودک بر خواسته شخصی والدین مقدم است. مادر تا هفتسالگی معمولاً اولویت دارد، اما این موضوع مانع بررسی صلاحیت پدر یا مادر نمیشود. تنظیم دقیق خواسته، ارائه مدارک واقعی و اعلام فوری خطرهای احتمالی، مهمترین عوامل برای پیگیری مؤثر پرونده هستند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل محدوده پیروزی را ببینید.