آیا میتوان از یک شرکت، مؤسسه یا فرد عادی شکایت کرد و تفاوت این دو در چیست؟ بله؛ منظور از شکایت بابت حقوقی و حقیقی معمولاً پیگیری قانونی علیه «شخص حقوقی» مانند شرکت یا سازمان و «شخص حقیقی» مانند یک فرد است، اما عنوان دقیق اقدام به نوع تخلف و هدف شما بستگی دارد. در امور کیفری، موضوع با ثبت شکواییه دنبال میشود و در امور مالی یا قراردادی، ممکن است طرح دادخواست حقوقی مناسبتر باشد. بنابراین پیش از اقدام باید مشخص شود که رفتار طرف مقابل جرم بوده، تعهد قراردادی نقض شده یا صرفاً مطالبه وجه و جبران خسارت مطرح است.
شخص حقیقی همان انسان است که میتواند طرف قرارداد، متهم یا خوانده دعوا قرار گیرد. شخص حقوقی، موجودیتی قانونی مانند شرکت، شهرداری، بانک یا انجمن است که از طریق مدیر، نماینده یا کارکنان خود فعالیت میکند. در دعوای علیه شرکت، نام کامل ثبتی و نشانی قانونی آن اهمیت دارد و طرح دعوا صرفاً علیه مدیر شرکت همیشه درست نیست. اگر مدیر شخصاً مرتکب تخلف شده باشد یا مسئولیت او طبق قانون یا قرارداد قابل اثبات باشد، ممکن است او نیز طرف شکایت قرار گیرد.
در شکایت بابت حقوقی و حقیقی باید میان مسئولیت خود شخص و مسئولیت سازمانی او تفکیک کرد. برای مثال، صدور دستور اداری از سوی شرکت لزوماً به معنای مسئولیت کیفری همه اعضای هیئتمدیره نیست. مرجع رسیدگی، نقش هر فرد، نوع فعل و مدارک موجود را جداگانه بررسی میکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل کیفری کیست را ببینید.
دلیل باید رابطه میان رفتار طرف مقابل و زیان یا حق ادعایی شما را نشان دهد. مدارک معمول عبارتاند از:
اسکرینشات بدون احراز اصالت ممکن است بهتنهایی کافی نباشد. همچنین ادعای شفاهی، جایگزین دلیل نمیشود و ارزش هر مدرک را مرجع رسیدگی با توجه به سایر شواهد ارزیابی میکند.
ابتدا باید خواسته و مبنای قانونی اقدام روشن شود. سپس متن شکواییه یا دادخواست با شرح زمان، مکان، اشخاص، رویداد و دلایل تنظیم میشود. ثبت معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا مسیرهای رسمی مربوط انجام میگیرد و پس از آن، پرونده به مرجع صالح ارجاع میشود. صلاحیت میتواند بر اساس محل وقوع رفتار، اقامت طرف مقابل، محل اجرای قرارداد یا موضوع مال تعیین شود.
در پرونده کیفری، ممکن است تحقیقات مقدماتی، احضار، بررسی ادله و کارشناسی انجام شود. در دعوای حقوقی نیز ابلاغ، تبادل دفاع، جلسه رسیدگی و در صورت نیاز کارشناسی مطرح است. ثبت شکایت به معنای اثبات ادعا نیست؛ نتیجه به دلایل، دفاع طرف مقابل و تشخیص مرجع رسیدگی وابسته است.
فرض کنید شرکت «الف» برای نصب تجهیزات، مبلغی از سارا دریافت کرده اما کار را ناقص رها کرده است. اگر قرارداد با شرکت منعقد شده باشد، اصل مطالبه وجه یا خسارت باید علیه شرکت مطرح شود. اگر مدیر شرکت با ارائه اطلاعات خلاف واقع از ابتدا قصد فریب داشته باشد، سارا میتواند موضوع شکایت بابت حقوقی و حقیقی را از دو جهت بررسی کند؛ مسئولیت قراردادی شرکت و مسئولیت احتمالی شخص مدیر. با این حال، صرف مدیر بودن، برای محکومیت کیفری او کافی نیست و قصد، رفتار مشخص و ادله معتبر باید اثبات شود.
نام تجاری را با نام ثبتی شرکت اشتباه نگیرید، خواسته مالی را دقیق بنویسید و پیش از طرح شکایت، قرارداد و مدارک را از نظر شرط داوری، ضمانت اجرا و مهلتهای احتمالی بررسی کنید. در شکایت بابت حقوقی و حقیقی انتخاب عنوان نادرست میتواند موجب اطاله رسیدگی یا رد بخشی از خواسته شود. اگر موضوع پیچیده است، مشورت با وکیل یا مشاور حقوقی پیش از ثبت، از هزینه و رفتوآمد اضافی جلوگیری میکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
تشخیص حقیقی یا حقوقی بودن طرف مقابل فقط نخستین مرحله است. تعیین ماهیت دعوا، مرجع صالح، مدارک و مسئولیت هر شخص اهمیت بیشتری دارد. با تنظیم دقیق ادعا و تفکیک مسئولیت شرکت از مدیر یا کارکنان، امکان پیگیری مؤثرتر و دفاع منسجمتر فراهم میشود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در امیرآباد را ببینید.