آیا یکی از ورثه سهم شما از اموال پدرتان را پرداخت نمیکند یا اموال را بهتنهایی در اختیار گرفته است؟ در چنین وضعی، شکایت بابت حق ارث پدر معمولاً با طرح دعوای مطالبه سهمالارث، تقسیم ترکه یا در صورت اختلاف جدی، افراز و فروش مال مشاع پیگیری میشود؛ اما نتیجه پرونده به اثبات رابطه وراثت، داراییهای متوفی، بدهیها و وصیت معتبر او بستگی دارد.
تا زمانی که پدر زنده است، فرزند اصولاً «سهمالارث قطعی» ندارد؛ زیرا ارث با فوت مورث ایجاد میشود. بنابراین انتقال دارایی در زمان حیات، ممکن است از طریق بیع، هبه یا صلح انجام شده باشد و لزوماً ارث محسوب نمیشود. پس از فوت، ابتدا هزینههای ضروری، دیون مسلم و وصیت معتبر تا میزان قانونی از ترکه کسر میشود و سپس باقیمانده میان ورثه تقسیم خواهد شد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
مدارک باید هم رابطه وراثت و هم وجود مال یا حق متعلق به متوفی را نشان دهد. مهمترین موارد عبارتاند از:
اگر مالی در فهرست ترکه اعلام نشده باشد، میتوان شناسایی و وارد کردن آن در ترکه را نیز پیگیری کرد. صرف ادعای شفاهی، بدون دلیل قابل بررسی، برای اثبات مالکیت متوفی یا تصرف غیرمجاز کافی نیست.
ابتدا باید اظهارنامهای روشن برای اعلام مطالبه سهم و درخواست ارائه اطلاعات مالی یا تقسیم ترکه ارسال شود. سپس، با ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، دعوای مناسب انتخاب میشود. اگر همه ورثه بر تقسیم توافق نداشته باشند، دعوای تقسیم ترکه مطرح میشود؛ درباره ملک مشاع نیز حسب وضعیت ثبتی، افراز یا فروش مال غیرقابل افراز قابل بررسی است. مرجع رسیدگی بر اساس نوع دعوا، ارزش خواسته و وضعیت مال تعیین میشود و نمیتوان برای همه پروندهها یک مرجع ثابت اعلام کرد.
در مواردی که یکی از ورثه ملک را بدون اجازه دیگران تصرف کرده، ممکن است مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف نیز مطرح شود. اگر مال فروخته یا منتقل شده باشد، اعتبار معامله، مالکیت انتقالدهنده و آگاهی خریدار باید جداگانه بررسی شود. ثبت دادخواست بهتنهایی موجب محکومیت طرف مقابل نیست و دادگاه مدارک هر دو طرف را ارزیابی میکند.
فرض کنید پدری فوت کرده و یک آپارتمان و حساب بانکی از او باقی مانده است. یکی از پسران، ملک را در اختیار گرفته و از ارائه مدارک بانکی خودداری میکند. دختر خانواده میتواند با ارائه گواهی انحصار وراثت و مدارک مالکیت، شکایت بابت حق ارث پدر را در قالب مطالبه سهمالارث و تقسیم ترکه پیگیری کند. اگر تصرف برادر بدون رضایت سایر ورثه باشد، مطالبه اجرتالمثل نیز ممکن است مطرح شود؛ با این حال، میزان سهم پس از کسر دیون و وصیت معتبر تعیین میشود.
انتخاب عنوان نادرست دعوا، نادیده گرفتن بدهیهای متوفی، ارائه نکردن فهرست کامل ورثه، بیتوجهی به سند رسمی، فروش شتابزده مال مشاع و اتکا به شهادت بدون مدارک مکمل از اشتباهات رایج است. همچنین اگر درباره اصالت وصیتنامه یا انتقال پیش از فوت اختلاف وجود دارد، باید همان موضوع بهطور مستقل بررسی و اثبات شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل مشاوره حقوقی رایگان را ببینید.
برای موفقیت در شکایت بابت حق ارث پدر، ابتدا وضعیت ورثه و ترکه را مستند کنید، سپس دعوای متناسب با مال و اختلاف را انتخاب نمایید. مشاوره با وکیل یا کارشناس حقوقی پیش از ثبت دادخواست میتواند از پرداخت هزینه برای دعوای اشتباه و طولانی شدن رسیدگی جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل رودهن را ببینید.