آیا طرف قرارداد از انجام تعهد خودداری کرده و میخواهید مبلغ تعیینشده در قرارداد را مطالبه کنید؟ شکایت بابت دریافت وجه التزام زمانی قابل طرح است که قرارداد معتبر باشد، تعهد یا مهلت انجام آن بهروشنی مشخص شده باشد و تخلف طرف مقابل با اسناد قابل اثبات باشد. وجه التزام، مبلغی است که طرفین برای جبران تخلف یا تأخیر در قرارداد تعیین میکنند و معمولاً مطالبه آن به اثبات میزان واقعی خسارت وابسته نیست.
برای موفقیت در دعوا، صرف وجود یک عبارت کلی مانند «در صورت تخلف، خسارت پرداخت میشود» همیشه کافی نیست. باید از مفاد قرارداد مشخص شود که مبلغ یا روش محاسبه وجه التزام چیست و این مبلغ بابت کدام تخلف تعیین شده است. بررسی موارد زیر اهمیت دارد:
اگر در قرارداد برای تأخیر روزانه مبلغی تعیین شده باشد، اصل بر محاسبه آن از زمان تحقق تأخیر تا زمان مقرر در قرارداد یا اجرای تعهد است؛ بااینحال، تفسیر شرط و پایان محاسبه به متن قرارداد و اوضاع پرونده بستگی دارد.
مهمترین دلیل، اصل قرارداد یا نسخهای است که امضای طرفین و شروط آن را نشان دهد. رسید پرداخت، صورتجلسه تحویل، اظهارنامه، پیامهای معتبر، مکاتبات، گزارش کارشناسی و گواهی انجام نشدن تعهد نیز میتوانند در اثبات ادعا مؤثر باشند. در قراردادهای رسمی، سند رسمی معمولاً وضعیت بهتری از نظر اثباتی دارد؛ اما قرارداد عادی نیز در صورت احراز اصالت میتواند مبنای رسیدگی قرار گیرد.
از نظر حقوقی، این موضوع معمولاً با دادخواست مطالبه وجه التزام پیگیری میشود، نه شکایت کیفری؛ زیرا نقض تعهد قراردادی بهخودیخود جرم نیست. خواهان باید در دادخواست، قرارداد، تعهد نقضشده، تاریخ تخلف، مبنای محاسبه مبلغ و خواستههای وابسته مانند خسارت دادرسی را بیان کند. مرجع صالح بر اساس نوع دعوا، مبلغ خواسته و قواعد صلاحیت محلی تعیین میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
پیش از طرح دعوا، ارسال اظهارنامه میتواند زمان مطالبه و موضع رسمی خواهان را روشن کند، هرچند در همه قراردادها الزاماً شرط طرح دعوا نیست. پس از ثبت دادخواست، دادگاه قرارداد را تفسیر و دلایل طرفین را بررسی میکند و ممکن است برای تشخیص میزان تأخیر یا اصالت اسناد، موضوع را به کارشناس ارجاع دهد.
فرض کنید فروشنده متعهد شده است آپارتمان را در تاریخ معین تحویل دهد و برای هر روز تأخیر مبلغ مشخصی وجه التزام تعیین شده است. خریدار در موعد مقرر آمادگی خود را برای انجام تعهداتش اعلام کرده، اما فروشنده بدون دلیل موجه از تحویل ملک خودداری کرده است. در این وضعیت، شکایت بابت دریافت وجه التزام با ارائه قرارداد، رسید پرداخت و اظهارنامه میتواند قابل استماع باشد؛ ولی نتیجه نهایی به احراز اعتبار شرط، میزان تأخیر و دفاعیات فروشنده بستگی دارد.
خسارت واقعی نیازمند اثبات ورود زیان و رابطه آن با تخلف است، اما وجه التزام مبلغ توافقشده برای تخلف قراردادی است. بر اساس قواعد قانون مدنی، دادگاه اصولاً به مبلغ مقرر در قرارداد توجه میکند و نمیتواند بدون مبنای قانونی یا قراردادی آن را دلخواهانه تغییر دهد. بااینحال، اگر شرط مبهم، مشروط به تحقق امر خاص، مربوط به تخلفی متفاوت یا مغایر با مقررات آمره باشد، امکان اختلاف درباره قابلیت مطالبه آن وجود دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
محاسبه مبلغ از تاریخ نادرست، نادیده گرفتن شرط انجام تعهد متقابل، ارائه تصویر ناقص قرارداد، طرح دعوا علیه شخص نامرتبط و یکی دانستن وجه التزام با جریمه کیفری از خطاهای رایج هستند. پیش از اقدام، متن کامل قرارداد، موعدها، پرداختها و مکاتبات را منظم کنید و مبلغ خواسته را دقیقاً مطابق فرمول قراردادی محاسبه نمایید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل صادقیه را ببینید.