آیا یکی از ورثه ملک موروثی را در اختیار گرفته یا سهم دیگران را پرداخت نمیکند؟ در این وضعیت، شکایت بابت سهم ملک ارثی معمولاً با هدف اثبات مالکیت مشاع، تقسیم ملک، افراز، فروش ملک یا مطالبه ارزش سهم مطرح میشود و انتخاب عنوان درست دعوا به وضعیت سند و امکان تقسیم ملک بستگی دارد.
پس از فوت مالک، ملک به نسبت سهمالارث میان ورثه مشاع میشود؛ حتی اگر سند رسمی هنوز به نام متوفی باشد. هیچ وارثی حق ندارد بدون رضایت سایر ورثه، کل ملک را تصرف، اجاره یا منتقل کند. البته هر وارث میتواند سهم مشاع خود را، با رعایت مقررات، منتقل کند؛ اما انتقال کل ملک بدون اجازه سایر مالکان معتبر نخواهد بود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
اگر همه ورثه درباره تقسیم توافق داشته باشند، تنظیم توافقنامه رسمی یا مراجعه به دفترخانه معمولاً از طرح دعوا سادهتر است. در صورت اختلاف، ممکن است دعوا با عنوان افراز، تقسیم ترکه، فروش ملک مشاع، مطالبه وجه سهم یا الزام به تنظیم سند رسمی مطرح شود. بنابراین عبارت شکایت بابت سهم ملک ارثی عنوان عمومی است و باید به خواسته دقیق حقوقی تبدیل شود.
گواهی انحصار وراثت فقط اشخاص وارث و میزان کلی سهم آنان را مشخص میکند و بهتنهایی ثابت نمیکند که ملک مورد اختلاف متعلق به متوفی بوده است. برای اثبات مالکیت ملک، سند رسمی یا دلایل معتبر دیگر نیز اهمیت دارد.
ابتدا باید وضعیت ثبتی ملک، تعداد ورثه و امکان تقسیم آن بررسی شود. ارسال اظهارنامه رسمی برای اعلام مطالبه و دعوت به توافق، هرچند همیشه اجباری نیست، میتواند سابقه روشنی ایجاد کند. سپس دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میشود و معمولاً مرجع رسیدگی، دادگاه محل وقوع ملک غیرمنقول است.
اگر ملک دارای سند و قابلیت تفکیک باشد، موضوع ممکن است از مسیر اداره ثبت و درخواست افراز پیگیری شود. در صورت غیرقابلافراز بودن، فروش ملک و تقسیم مبلغ حاصل میان ورثه مطرح میشود. اگر یکی از ورثه ملک را در اختیار داشته باشد، حسب شرایط میتوان اجرتالمثل ایام تصرف یا خسارت مربوط را نیز جداگانه مطالبه کرد.
فرض کنید پدر خانواده فوت کرده و یک واحد مسکونی به سه فرزند و همسر او به ارث رسیده است. یکی از فرزندان بدون رضایت دیگران در ملک سکونت دارد و از تقسیم یا فروش آن خودداری میکند. در این شرایط، سایر ورثه میتوانند پس از اثبات مالکیت و انحصار وراثت، شکایت بابت سهم ملک ارثی را با خواسته مناسب، مانند افراز یا فروش ملک مشاع، مطرح کنند. اگر تصرف انحصاری موجب محرومیت آنان از منافع ملک شده باشد، مطالبه اجرتالمثل نیز با ارائه دلیل قابل بررسی است؛ اما نتیجه نهایی به سند، نظر کارشناس و دفاع طرفین وابسته خواهد بود.
ثبت دادخواست با عنوان مبهم، نادیده گرفتن ورثه، اشتباه در میزان سهم، طرح دعوا علیه شخص نامرتبط و تصور اینکه شهادت بهتنهایی مالکیت رسمی را ثابت میکند، از خطاهای رایج است. همچنین اگر ملک قبلاً به شخص ثالث منتقل شده باشد، بررسی اعتبار معامله و طرفهای لازم دعوا اهمیت ویژه دارد. پیش از ثبت دادخواست باید استعلام ثبتی و وضعیت نقلوانتقال ملک بررسی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی را ببینید.
برای موفقیت در شکایت بابت سهم ملک ارثی، ابتدا باید ورثه و سهم هرکدام مشخص، مالکیت متوفی بر ملک اثبات و سپس خواسته متناسب با وضعیت ملک انتخاب شود. توافق رسمی معمولاً کمهزینهتر و سریعتر است؛ اما در صورت اختلاف، استفاده از مدارک کامل و مشورت با وکیل یا کارشناس حقوقی میتواند از طرح دعوای نادرست و اتلاف زمان جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل خانواده در پرند را ببینید.