آیا متعهد قرارداد از انجام تعهد خودداری کرده یا آن را با تأخیر انجام داده است؟ در این حالت، شکایت بابت شرط وجه التزام معمولاً از طریق تقدیم دادخواست مطالبه وجه التزام در دادگاه صالح انجام میشود؛ مشروط بر اینکه شرط، معتبر و قابل اثبات باشد و تخلف قراردادی نیز احراز شود. وجه التزام مبلغی است که طرفین از پیش برای جبران پیامدهای نقض قرارداد یا تأخیر در اجرای تعهد تعیین میکنند.
برای مطالبه این مبلغ، وجود چند عنصر اهمیت دارد: قرارداد معتبر، درج روشن شرط، تعیین تعهد اصلی، وقوع تخلف و ارتباط میان تخلف و مبلغ مورد مطالبه. مطابق قواعد عمومی قراردادها، شرط باید بهگونهای نوشته شده باشد که موضوع، مبلغ، زمان و نوع تخلف از آن قابل تشخیص باشد. برای نمونه، عبارت «در صورت تأخیر، روزانه مبلغ مشخصی پرداخت میشود» از عبارتی مانند «خسارت مناسب پرداخت خواهد شد» روشنتر و قابل استنادتر است.
بر اساس ماده ۲۳۰ قانون مدنی، اگر مبلغ خسارت در قرارداد شرط شده باشد، دادگاه اصولاً نمیتواند متعهد را به بیشتر یا کمتر از مبلغ توافقشده محکوم کند. بااینحال، اعتبار شرط، امکان اجرای تعهد، تقصیر یا عذر موجه متعهد و نحوه تنظیم قرارداد باید جداگانه بررسی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
اگر قرارداد در سامانهای رسمی ثبت شده باشد، سوابق آن نیز میتواند به اثبات رابطه قراردادی کمک کند. اسکرینشات پیامها بهتنهایی همیشه کافی نیست و بهتر است اصالت و انتساب آنها از طریق سایر دلایل، شهادت، اقرار یا بررسی کارشناسی تقویت شود.
خواهان باید در دادخواست، قرارداد، تعهد نقضشده، تاریخ سررسید، مبنای محاسبه وجه التزام و مبلغ نهایی را دقیق بنویسد. اگر وجه التزام روزانه یا ماهانه است، تعداد روزها و روش محاسبه باید روشن باشد. خواستههای مرتبط، مانند الزام به انجام تعهد یا مطالبه اصل طلب، فقط زمانی باید همزمان مطرح شوند که با متن قرارداد و وضعیت پرونده سازگار باشند.
ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود و پرونده معمولاً در دادگاه عمومی حقوقی صالح بررسی خواهد شد. صلاحیت محلی میتواند به محل اقامت خوانده یا، در موارد قابل استناد، محل اجرای تعهد مربوط باشد. هزینه دادرسی نیز بر اساس ارزش خواسته محاسبه میشود و رقم آن به مبلغ مطالبه و مقررات زمان ثبت دادخواست بستگی دارد.
فرض کنید فروشندهای متعهد شده ملک را در تاریخ معین تحویل دهد و در قرارداد مقرر شده باشد بابت هر روز تأخیر، مبلغ مشخصی بپردازد. اگر تحویل با ۴۵ روز تأخیر انجام شود، خریدار میتواند با ارائه قرارداد و مدرک تحویل، شکایت بابت شرط وجه التزام را برای مطالبه مبلغ حاصل از ۴۵ روز تأخیر مطرح کند. نتیجه دعوا به متن دقیق شرط، احراز تاریخ تحویل و بررسی دفاع فروشنده، مانند وجود مانع خارج از اختیار، وابسته است.
خوانده ممکن است به بطلان یا ابهام شرط، انجام تعهد در موعد، رضایت طلبکار به تمدید مهلت، عدم تحقق تخلف یا وجود قوه قاهره استناد کند. همچنین اگر خواهان همزمان مبلغی را بابت خسارت تأخیر تأدیه مطالبه کند، دادگاه باید مبنای هر دو عنوان را از یکدیگر تفکیک کند؛ زیرا وجه التزام قراردادی با خسارت قانونی تأخیر تأدیه یک مفهوم نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ۲۴ ساعته را ببینید.
برای موفقیت در شکایت بابت شرط وجه التزام، متن قرارداد و مدارک زمانبندی تعهد اهمیت اساسی دارند. پیش از اقدام، باید مشخص شود شرط ناظر بر تأخیر است یا عدم انجام تعهد، مبلغ چگونه محاسبه میشود و کدام مرجع صلاحیت رسیدگی دارد. بررسی قرارداد توسط متخصص حقوقی میتواند از مطالبه اشتباه یا طرح خواستههای متعارض جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در امیرآباد را ببینید.