آیا با فوت وامگیرنده، بانک میتواند برای وصول اقساط به ضامن مراجعه کند؟ بله، در بسیاری از قراردادهای بانکی، شکایت بابت ضامن وام متوفی یا مطالبه وجه از او امکانپذیر است؛ اما حدود مسئولیت ضامن به متن قرارداد، میزان بدهی، وضعیت وثایق و تعهدات ترکه بستگی دارد. فوت وامگیرنده معمولاً باعث از بین رفتن اصل بدهی نمیشود و بانک میتواند طلب خود را از داراییهای باقیمانده متوفی و در صورت وجود تعهد معتبر، از ضامن پیگیری کند.
ضامن با امضای قرارداد، در حدود مفاد همان سند مسئول پرداخت دین میشود. بنابراین باید مشخص شود ضمانت برای کل تسهیلات بوده یا فقط بخشی از آن، تعهد شامل اصل و سود و خسارت بوده یا خیر، و آیا قرارداد امکان مطالبه مستقیم از ضامن را پیشبینی کرده است. در برخی قراردادها ضامن در کنار وامگیرنده مسئول شناخته میشود و بانک بدون انتظار برای پایان رسیدگی به ترکه، به وی مراجعه میکند.
با این حال، مسئولیت ورثه با مسئولیت ضامن یکسان نیست. ورثه اصولاً بدهی متوفی را از دارایی و حقوق مالی باقیمانده از او پرداخت میکنند و صرفاً به دلیل وراثت، بدهکار شخصی بانک نمیشوند؛ مگر آنکه تعهد مستقلی پذیرفته باشند یا وضعیت حقوقی ترکه و اقدامات آنان اثر دیگری ایجاد کند. این تفکیک در شکایت بابت ضامن وام متوفی اهمیت دارد.
اگر ضامن مدعی پرداخت بخشی از بدهی، اشتباه در محاسبه یا پایان تعهد باشد، باید اسناد بانکی و مفاد قرارداد را ارائه کند. صرف ادعای شفاهی معمولاً برای اثبات این موارد کافی نیست.
اختلاف معمولاً ماهیت حقوقی دارد، نه کیفری؛ مگر اینکه موضوعاتی مانند جعل، استفاده از سند مجعول یا فریب عمدی مطرح باشد. بانک یا دارنده طلب میتواند حسب شرایط، از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی دادخواست مطالبه وجه، صدور اجراییه یا اقدام بر مبنای سند لازمالاجرا را پیگیری کند. مرجع صالح به نوع سند، مبلغ مطالبه، محل اقامت خوانده و مقررات صلاحیت بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل تخصصی کیفری را ببینید.
در شکایت بابت ضامن وام متوفی باید خواندگان بهدرستی تعیین شوند. گاهی ضامن، ورثه در حدود ترکه، یا هر دو طرف دعوا قرار میگیرند. طرح دعوا علیه تمام ورثه بدون توجه به وضعیت ترکه، یا مطالبه مبلغی بیشتر از بدهی واقعی، میتواند موجب ایراد و تأخیر شود.
فرض کنید آقای «الف» وامگیرنده بوده و پس از فوت او، هشت قسط پرداخت نشده است. بانک پس از کسر مبالغ پرداختی و بررسی قرارداد، علیه ضامن دادخواست مطالبه وجه مطرح میکند. ضامن با ارائه رسیدهای پرداخت و اثبات اینکه قرارداد فقط اصل تسهیلات را تضمین کرده، میتواند نسبت به سود یا خسارت مازاد اعتراض کند. در این نمونه، نتیجه شکایت بابت ضامن وام متوفی به متن ضمانتنامه، محاسبات بانکی و وضعیت وثیقه بستگی دارد و از پیش نمیتوان آن را قطعی دانست.
اگر ضامن دین را بپردازد، معمولاً میتواند در حدود مبلغ پرداختشده و شرایط قانونی، برای رجوع به بدهکار اقدام کند. در این وضعیت، بدهکار عملاً متوفی است و مراجعه ضامن باید از محل داراییهای ترکه انجام شود؛ نه لزوماً از اموال شخصی ورثه. پیش از پرداخت، بهتر است ضامن از بانک ریز کامل بدهی، نحوه محاسبه خسارت و اسناد تضمین را دریافت کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
فوت وامگیرنده، نه بدهی را از بین میبرد و نه همیشه ضامن را مسئول تمام مبلغ اعلامی بانک میکند. بررسی قرارداد، تعیین دقیق ترکه، کنترل محاسبات و انتخاب عنوان صحیح دعوا اهمیت اساسی دارد. برای جلوگیری از پرداخت مازاد یا طرح دعوای نادرست، اسناد ضمانت و سوابق بانکی باید پیش از هر اقدام قضایی بررسی شوند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل های ورامین را ببینید.