اگر فروشنده پس از دریافت تمام یا بخشی از مبلغ معامله، ملک را در موعد مقرر تحویل ندهد، چه اقدامی باید انجام داد؟ در چنین وضعی، شکایت بابت عدم تحویل ملک معمولاً با طرح دعوای حقوقی برای الزام فروشنده به تحویل مورد معامله و مطالبه خسارت انجام میشود؛ البته نوع خواسته به مفاد قرارداد، زمان تحویل و مدارک موجود بستگی دارد.
نخست باید وجود قرارداد معتبر و تعهد روشن فروشنده به تحویل ملک اثبات شود. قرارداد میتواند مبایعهنامه عادی، سند رسمی، قرارداد پیشفروش یا توافق معتبر دیگری باشد. همچنین موعد تحویل باید فرا رسیده باشد؛ زیرا پیش از سررسید، اصل بر آن است که فروشنده هنوز مرتکب تخلف نشده است. اگر تاریخ مشخصی تعیین نشده باشد، عرف، اوضاع معامله و مطالبه خریدار برای تعیین زمان اجرا اهمیت پیدا میکند.
در برخی پروندهها، ملک هنوز تکمیل نشده یا دارای مانعی مانند توقیف، تصرف شخص ثالث، نقص اساسی یا اختلاف در حدود و مشخصات است. در این موارد، خواسته خریدار ممکن است علاوه بر تحویل، شامل رفع مانع، تکمیل بنا یا مطالبه وجه التزام نیز باشد. عدم تحویل با عدم تنظیم سند رسمی یکی نیست و هرکدام میتواند دعوای جداگانه یا خواستهای همراه با دیگری داشته باشد.
مدارک باید رابطه قراردادی، پرداختها و تعهد به تحویل را نشان دهند. مهمترین مستندات عبارتاند از:
پیش از طرح دادخواست، ارسال اظهارنامه اقدام مفیدی است؛ زیرا مطالبه رسمی خریدار و امتناع یا سکوت فروشنده را مستند میکند. البته اظهارنامه بهتنهایی جایگزین قرارداد یا دلیل مالکیت و تعهد نیست و ارزش آن در کنار سایر مدارک سنجیده میشود.
در گام نخست، مفاد قرارداد، شرط وجه التزام، وضعیت ثبتی و امکان تحویل بررسی میشود. سپس خواسته مناسب، مانند الزام به تحویل ملک، مطالبه خسارت قراردادی یا مطالبه هزینههای قابل اثبات، در دادخواست درج میشود. دعوای مربوط به حقوق عینی یا تعهدات مرتبط با ملک معمولاً در دادگاه محل وقوع ملک مطرح میشود؛ با این حال، تشخیص نهایی مرجع صالح به نوع دقیق خواسته و وضعیت پرونده وابسته است.
پس از ثبت دادخواست، دادگاه مدارک را بررسی و ممکن است برای احراز وضعیت ملک، کارشناسی یا تحقیق محلی انجام دهد. اگر حکم قطعی به تحویل صادر شود و محکومعلیه داوطلبانه اقدام نکند، اجرای حکم از طریق واحد اجرای احکام پیگیری خواهد شد. مطالبه خسارت نیز نیازمند اثبات مبنای قراردادی یا قانونی، میزان زیان و رابطه آن با تأخیر فروشنده است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل اجرای احکام مدنی را ببینید.
فرض کنید سارا یک واحد آپارتمان را با مبایعهنامه عادی خریداری کرده و تمام ثمن را پرداخته است. طبق قرارداد، تحویل باید در پایان شهریور انجام میشد، اما فروشنده با وجود آماده بودن ملک از تحویل آن خودداری میکند. سارا میتواند با ارائه قرارداد، رسیدهای پرداخت و اظهارنامه، شکایت بابت عدم تحویل ملک را در قالب دعوای حقوقی مناسب مطرح کند و در صورت وجود شرط قراردادی، وجه التزام تأخیر را نیز بخواهد. نتیجه پرونده به اعتبار قرارداد، امکان تحویل و ادله خسارت بستگی دارد.
فروشنده ممکن است مدعی پرداخت نشدن بخشی از ثمن، توافق بر تمدید موعد، وجود مانع خارج از اختیار یا آماده نبودن خریدار برای تحویل شود. بنابراین خریدار باید پرداختها و اعلام آمادگی خود را مستند کند. صرف ثبت شکایت کیفری نیز راهحل معمول این اختلاف نیست؛ مگر اینکه از ابتدا عناصری مانند فریب، انتقال مال دیگری یا رفتار مجرمانه مستقل وجود داشته باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
برای موفقیت در شکایت بابت عدم تحویل ملک، قرارداد و موعد تحویل را دقیق بررسی کنید، اظهارنامه بفرستید، مدارک پرداخت و خسارت را نگه دارید و خواستهها را با وضعیت ثبتی و واقعی ملک هماهنگ کنید. مشاوره با وکیل متخصص پیش از ثبت دادخواست میتواند از انتخاب نادرست مرجع یا خواسته جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در شریف آباد را ببینید.