آیا کالایی را از فروشندهای بدون مجوز، فاکتور یا نشانی معتبر خریدهاید و بعد متوجه تقلبی بودن یا مغایرت آن شدهاید؟ در این وضعیت، شکایت بابت فروش زیر پله با توجه به رفتار فروشنده میتواند هم جنبه کیفری و هم جنبه حقوقی داشته باشد؛ اما صرف ارزانفروشی یا نداشتن مغازه، بهتنهایی جرم محسوب نمیشود. باید ثابت شود که فروشنده مرتکب فریب، فروش کالای تقلبی، پنهانکردن عیب مؤثر، فروش مال دیگری یا نقض تعهد قراردادی شده است.
«فروش زیرپله» عنوان مستقل و مشخصی در قوانین کیفری ایران نیست و بیشتر یک اصطلاح عرفی برای فروش پنهانی، بدون مجوز، بدون فاکتور یا خارج از شبکه رسمی توزیع است. بنابراین، مرجع رسیدگی به جای توجه صرف به این عنوان، رفتار واقعی فروشنده را بررسی میکند. برای نمونه، اگر فروشنده کالای تقلبی را اصل معرفی کرده باشد، موضوع میتواند واجد وصف کیفری باشد؛ ولی اگر کالا اصل بوده و فقط خریدار از کیفیت یا قیمت آن ناراضی باشد، معمولاً اختلاف قراردادی مطرح است.
در صورتی که فروشنده با اقدامات فریبکارانه، اطلاعات خلاف واقع، رسید جعلی یا معرفی کالای غیرواقعی، وجهی دریافت کرده باشد، امکان بررسی موضوع تحت عناوین کیفری مرتبط با فریب و بردن مال وجود دارد. همچنین فروش کالای جعلی، استفاده از علامت تجاری دیگران یا عرضه کالای خطرناک میتواند عنوان خاص خود را داشته باشد. در مقابل، صرف نداشتن جواز کسب یا ندادن تخفیف، بدون اثبات فریب یا تخلف مؤثر، الزاماً موجب محکومیت کیفری نمیشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل جرایم کیفری را ببینید.
در شکایت بابت فروش زیر پله، مدارک باید رابطه خرید، هویت فروشنده و تخلف ادعایی را نشان دهند. مهمترین مستندات عبارتاند از:
اسکرینشات بهتنهایی ممکن است برای اثبات همه موضوع کافی نباشد؛ بهتر است اصل پیامها، لینک آگهی و اطلاعات فنی فایلها نیز حفظ شود. از تغییر یا حذف گفتوگوها و بازگرداندن کالا بدون ثبت وضعیت آن خودداری کنید.
فرض کنید فردی در یک صفحه مجازی، گوشی دستدوم را با عنوان «اصل و دارای ضمانت» میفروشد. خریدار مبلغ را واریز میکند، اما پس از تحویل متوجه میشود دستگاه تعمیرشده و فاقد اصالت است. اگر پیامهای فروشنده، رسید پرداخت و نظر کارشناس این موضوع را تأیید کند، شکایت بابت فروش زیر پله میتواند برای بررسی فریب و مطالبه وجه مطرح شود. نتیجه نهایی به احراز هویت فروشنده، قصد او، ارزش ادله و نظر مرجع رسیدگی وابسته است.
ابتدا مدارک را منظم و از کالای خریداریشده نگهداری کنید. سپس میتوان از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، شکواییه یا دادخواست مناسب ثبت کرد. در پروندههای مرتبط با آگهی اینترنتی، پلیس فتا نیز ممکن است مرجع بررسی اولیه باشد. اگر موضوع صرفاً نقص کالا یا عدم انجام تعهد باشد، درخواستهایی مانند فسخ معامله، استرداد وجه یا مطالبه خسارت قابل بررسی است. اگر فروشنده قابل شناسایی نباشد، اطلاعات حساب بانکی، شماره تلفن و نشانی تحویل را در اختیار مرجع رسیدگی قرار دهید. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
شکایت بابت فروش زیر پله زمانی نتیجه بهتری دارد که عنوان قانونی ادعا، مدارک پرداخت، محتوای تبلیغ و نظر کارشناسی با یکدیگر هماهنگ باشند. پیش از طرح شکایت، مشخص کنید اختلاف شما کیفری است یا قراردادی؛ زیرا انتخاب نادرست عنوان، ادعای بدون دلیل یا از بینبردن کالای مورد اختلاف میتواند روند رسیدگی و امکان دریافت وجه را دشوار کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در منطقه ۱۵ تهران را ببینید.