آیا اگر شخصی بدون مالکیت یا اختیار قانونی، ملکی را اجاره دهد میتوان از او شکایت کرد؟ بله؛ در چنین وضعی، شکایت بابت مالک نبودن موجر ممکن است به صورت دعوای حقوقی برای بیاعتباری یا برهمزدن قرارداد، مطالبه وجوه پرداختی و خسارت مطرح شود و در صورت وجود فریب عمدی، جنبه کیفری نیز پیدا کند. با این حال، صرف مالک نبودن موجر همیشه به معنای جرم یا بیاعتباری قطعی اجاره نیست؛ زیرا ممکن است وی وکیل مالک، نماینده قانونی، مستأجرِ دارای اجازه انتقال یا دارنده حق قانونی استفاده از ملک باشد.
موجر باید مالک منافع ملک یا دارای اختیار قانونی برای واگذاری آن باشد. بنابراین، اگر شخصی بدون اجازه مالک، ملکی را اجاره دهد، قرارداد از نظر حقوقی میتواند در وضعیت معامله فضولی قرار گیرد و اعتبار نهایی آن به اجازه یا رد مالک وابسته باشد. مالک ممکن است قرارداد را تنفیذ کند یا آن را نپذیرد. در صورت رد قرارداد، مستأجر میتواند حسب شرایط، برای استرداد مبلغ ودیعه و اجارهبها، فسخ یا بیاعتباری قرارداد و مطالبه خسارت اقدام کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ملک را ببینید.
در مقابل، اگر موجر مالک رسمی نباشد اما وکالتنامه معتبر، سمت قیم یا ولی، حق انتفاع، حق سرقفلی همراه با اختیار اجاره یا اجازه کتبی مالک را داشته باشد، ادعای مالک نبودن بهتنهایی برای موفقیت دعوا کافی نیست. موضوع اصلی، نداشتن اختیار اجاره دادن است، نه صرفاً ثبت نشدن ملک به نام موجر.
در شکایت بابت مالک نبودن موجر، مدارک باید هم قرارداد اجاره و پرداختها و هم نبود اختیار موجر را نشان دهد. مهمترین مستندات عبارتاند از:
پیش از طرح دعوا بهتر است از مالک واقعی درباره اجازه اجاره یا مخالفت وی، به صورت کتبی استعلام شود. همچنین باید مشخص شود قرارداد با چه شخصی امضا شده و آیا موجر خود مستأجر بوده است یا خیر؛ زیرا اجاره دادن ملک توسط مستأجر، در صورت ممنوعیت قراردادی یا نبود اجازه مالک، وضعیت جداگانهای دارد.
فرض کنید علی ملکی را به مبلغ پانصد میلیون تومان ودیعه اجاره میکند. پس از تحویل، مالک رسمی مراجعه کرده و اعلام میکند که هیچ اجازهای برای اجاره نداده است. در این حالت، شکایت بابت مالک نبودن موجر علیه علیِ موجر میتواند با خواسته استرداد ودیعه، اجارهبهای پرداختشده و خسارتهای قابل اثبات مطرح شود. اگر علی خود را مالک معرفی کرده و با علم به نداشتن اختیار، پول گرفته باشد، احتمال بررسی عنوان کیفری نیز وجود دارد؛ اما تشخیص آن به مدارک و احراز سوءنیت وابسته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل کیفری تلفنی را ببینید.
برای مطالبه وجه، خسارت یا تعیین تکلیف قرارداد، معمولاً باید دادخواست حقوقی علیه موجر قراردادی ثبت شود. دعاوی مربوط به حقوق ملک ممکن است در صلاحیت مرجع محل وقوع ملک قرار گیرد و مرجع دقیق با توجه به خواسته و مقررات جاری تعیین میشود. ثبت اظهارنامه، جمعآوری مدارک، مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و پرداخت هزینه دادرسی، مراحل معمول پیگیری هستند. شکایت کیفری فقط زمانی مناسب است که رفتار موجر فراتر از یک اختلاف قراردادی، شامل فریب، معرفی دروغین یا بردن مال با سوءنیت باشد.
شکایت بابت مالک نبودن موجر زمانی نتیجه بهتری دارد که نبود اختیار قانونی، رد قرارداد از سوی مالک و خسارت واردشده بهطور مستند اثبات شود. پیش از اقدام، قرارداد، سمت موجر و نوع خواسته را بررسی کنید؛ زیرا انتخاب نادرست میان دعوای حقوقی و شکایت کیفری میتواند موجب طولانی شدن رسیدگی یا رد ادعا شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل شهرک غرب را ببینید.