آیا پس از امضای قرارداد فروش ملک یا مال بهجامانده از متوفی، متوجه شدهاید که فروشنده اختیار انتقال همه آن را نداشته است؟ در این وضعیت، شکایت بابت مبایعه نامه ارث ممکن است به صورت دعوای حقوقی برای اعلام بطلان، عدم نفوذ یا الزام به انجام تعهد و در مواردی به شکل شکایت کیفری مطرح شود. نتیجه پرونده به مفاد مبایعهنامه، مالکیت فروشنده، رضایت سایر ورثه و اسناد قابل ارائه بستگی دارد.
هر وارث اصولاً فقط نسبت به سهم خود از ترکه اختیار دارد و نمیتواند بدون اجازه دیگر ورثه، تمام ملک مشاع یا کل دارایی موروثی را منتقل کند. اگر فروشنده تنها مالک بخشی از مال باشد، معامله نسبت به سهم خودش میتواند معتبر و نسبت به سهم دیگران، بدون اجازه آنان، غیرنافذ باشد. ورثه میتوانند معامله انجامشده درباره سهم خود را رد کنند یا در صورت احراز شرایط، آن را تنفیذ نمایند.
البته صرف ارثی بودن مال، دلیل بیاعتباری قرارداد نیست. اگر همه ورثه قرارداد را امضا کرده باشند، وکالت معتبر داده باشند یا پس از معامله آن را تأیید کنند، وضعیت حقوقی متفاوت خواهد بود. همچنین فروش مال در زمان حیات مالک، اصولاً معاملهای میان مالک و خریدار است و ورثه پس از فوت، فقط در صورت وجود دلیل قانونی مانند جعل، فقدان قصد یا عدم اهلیت میتوانند به آن اعتراض کنند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل جعل امضا را ببینید.
مدارک باید هم رابطه وراثتی و هم حدود اختیار فروشنده را روشن کند. مهمترین مستندات عبارتاند از:
در شکایت بابت مبایعه نامه ارث، تشخیص اصالت امضا، تاریخ قرارداد، میزان پرداخت و اطلاع خریدار از وضعیت ملک اهمیت زیادی دارد. ادعای شفاهی، بدون قرائن و مدارک کافی، معمولاً برای اثبات جعل، تبانی یا سوءنیت کافی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
در مسیر حقوقی، خواسته میتواند حسب مورد اعلام بطلان، اعلام عدم نفوذ معامله نسبت به سهم ورثه، ابطال سند رسمی، الزام به تنظیم سند یا مطالبه خسارت باشد. در مسیر کیفری، صرف فروش سهم دیگری جرم قطعی محسوب نمیشود و باید عناصری مانند انتقال مال غیر، فریب، استفاده از سند مجعول یا تصاحب عمدی مال احراز شود. انتخاب عنوان نادرست ممکن است موجب رد دعوا یا صدور قرار منع تعقیب شود.
فرض کنید یکی از سه وارث، یک واحد آپارتمان را بدون امضای دو وارث دیگر به خریدار میفروشد و تمام مبلغ را دریافت میکند. در شکایت بابت مبایعه نامه ارث، دو وارث میتوانند نسبت به سهم خود رد معامله و حسب مورد ابطال آثار ثبتی آن را بخواهند. خریدار نیز میتواند علیه فروشنده، استرداد وجه و خسارت قراردادی را مطالبه کند؛ اما نتیجه نهایی به متن قرارداد، اطلاع خریدار و وضعیت ثبتی ملک وابسته است.
ابتدا باید قرارداد و اسناد مالکیت بررسی و خواسته دقیق تعیین شود. سپس از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، دادخواست حقوقی یا شکواییه کیفری ثبت میشود. دعوای مربوط به ملک معمولاً در دادگاه محل وقوع ملک رسیدگی میشود، اما صلاحیت دقیق به نوع خواسته و وضعیت پرونده بستگی دارد. ارسال اظهارنامه برای اعلام رد معامله یا مطالبه وجه نیز میتواند در اثبات موضع قانونی مؤثر باشد.
پیش از امضای هر توافق، میزان سهم هر وارث، وجود بازداشت یا رهن و اختیار امضاکننده را استعلام کنید. در پروندههای پیچیده، بررسی قرارداد توسط وکیل یا مشاور حقوقی، از طرح همزمان و نادرست چند عنوان دعوا جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در بومهن را ببینید.