آخرین به‌روزرسانی ۱۴۰۵/۰۶/۲۹ (یکشنبه - ۲۹ شهریور ۱۴۰۵)

اگر پرونده مهریه بدون پرداخت کامل، رضایت زوجه یا دلیل قانونی مختومه شده باشد، شکایت بابت مختومه کردن مهریه معمولاً از طریق اعتراض به اقدام مرجع اجرا و درخواست ادامه عملیات اجرایی پیگیری می‌شود، نه با طرح فوری شکایت کیفری. در شکایت بابت مختومه کردن مهریه باید ابتدا مشخص شود پرونده در دادگاه تشکیل شده یا اداره اجرای ثبت؛ زیرا مرجع رسیدگی، مهلت اعتراض و مدارک لازم در هر مسیر متفاوت است. برای نمونه، اگر زوجه بخشی از مهریه را دریافت کرده و پس از مدتی متوجه شود پرونده به طور کامل بسته شده است، می‌تواند با بررسی علت مختومه شدن و ارائه مستندات پرداخت‌نشدن باقی‌مانده، درخواست بازگشایی یا ادامه اجرا را مطرح کند.

مختومه شدن پرونده به این معناست که مرجع رسیدگی یا اجرای حکم، اقدامات جاری را پایان‌یافته تلقی کرده و پرونده را از جریان فعال خارج کرده است. این وضعیت همیشه به معنای پرداخت کامل مهریه نیست. پرونده ممکن است به علت اعلام رضایت، سازش، پرداخت دین، انصراف از ادامه اجرا، معرفی مال و وصول طلب، صدور تصمیم اداری یا نقص در پیگیری بسته شده باشد.

نخستین اقدام، دریافت تصویر کامل پرونده و بررسی آخرین تصمیم ثبت‌شده است. باید مشخص شود چه شخصی درخواست مختومه شدن را داده، آیا امضای زوجه یا وکیل او در پرونده وجود دارد، آیا رسید پرداخت ارائه شده و آیا ابلاغ معتبر انجام گرفته است. گاهی پرونده فقط به علت نبود اقدام در یک مرحله بایگانی می‌شود و این وضعیت با سقوط حق مطالبه تفاوت دارد.

اعتراض زمانی مبنای قابل قبولی دارد که مختومه شدن برخلاف واقع، بدون رضایت معتبر طلبکار یا بدون اجرای کامل تعهد انجام شده باشد. برای مثال، اگر در توافق فقط درباره بخشی از مهریه تصمیم‌گیری شده اما کل پرونده بسته شده باشد، یا اگر سند رضایت با جعل، فریب یا اشتباه مؤثر تنظیم شده باشد، امکان پیگیری وجود دارد. در این وضعیت، شکایت بابت مختومه کردن مهریه باید بر اساس علت دقیق بسته شدن پرونده تنظیم شود و صرف ادعای کلی معمولاً کافی نیست.

اگر زوجه به صورت روشن و آگاهانه تمام مهریه را ابراء کرده یا در سند رسمی، وصول کامل طلب را تأیید کرده باشد، بازگرداندن پرونده دشوار خواهد بود؛ مگر اینکه بی‌اعتباری آن سند با دلایل قانونی اثبات شود. همچنین اگر زوج تمام مبلغ یا تعهد توافق‌شده را پرداخت کرده باشد، اعتراض به مختومه شدن معمولاً نتیجه‌ای ندارد. بنابراین، پیش از هر اقدامی باید میان «مختومه شدن اداری پرونده» و «از بین رفتن حق مهریه» تفاوت گذاشت.

مهریه ممکن است از طریق دادگاه خانواده یا اداره اجرای ثبت مطالبه شود. اگر اجراییه از دادگاه صادر شده باشد، اعتراض به عملیات اجرایی معمولاً در همان مرجعی بررسی می‌شود که دستور اجرا را صادر کرده است. مطابق مقررات آیین دادرسی مدنی، اعتراض به اقدامات اجرایی باید با سرعت مطرح شود و مرجع قضایی می‌تواند درباره ادامه عملیات، اصلاح اقدام یا رفع اثر از تصمیم مورد اعتراض اظهارنظر کند.

اگر پرونده در اداره اجرای ثبت تشکیل شده باشد، اعتراض ابتدا تابع مقررات اجرای اسناد رسمی لازم‌الاجرا و تشریفات ثبتی است. در این مسیر باید از واحد اجرا، علت رسمی مختومه شدن، شماره تصمیم و مرجع صادرکننده آن دریافت شود. اعتراض ممکن است نزد رئیس ثبت محل یا مرجع ثبتی صالح مطرح شود و در برخی موارد، تصمیم قابل طرح در هیأت نظارت یا دادگاه خواهد بود. چون مهلت اعتراض به نوع تصمیم و نحوه ابلاغ بستگی دارد، اقدام فوری پس از اطلاع از مختومه شدن اهمیت زیادی دارد.

• دریافت سوابق: تصویر اجراییه، ابلاغ‌ها، صورت‌جلسه‌ها، رسیدهای پرداخت، توافق‌نامه و تصمیم نهایی را از سامانه یا شعبه مربوط دریافت کنید.
• تشخیص علت مختومه شدن: مشخص کنید دلیل، پرداخت کامل، رضایت، سازش، انصراف، نبود مال، نقص اداری یا تصمیم اشتباه بوده است.
• محاسبه طلب باقی‌مانده: مبلغ پرداخت‌شده، اقساط، مال توقیف‌شده و ارزش واقعی آن‌ها را از کل مهریه کسر کنید و نتیجه را مستند بنویسید.
• ثبت اعتراض: اعتراض باید در مرجع صادرکننده تصمیم یا مرجع قانونی ناظر بر عملیات اجرا ثبت شود. اگر تصمیم قضایی باشد، معمولاً ثبت درخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام می‌شود.
• درخواست توقف آثار تصمیم: در صورت احتمال انتقال مال یا از بین رفتن امکان وصول، می‌توان حسب مورد ادامه توقیف، جلوگیری از رفع توقیف یا بازگشت پرونده به جریان اجرا را درخواست کرد.
• پیگیری ابلاغ: شماره ثبت درخواست و ابلاغ‌های بعدی را حفظ کنید و صرفاً به پیگیری شفاهی اکتفا نکنید.

در صورتی که مختومه شدن پرونده ناشی از جعل امضا، استفاده از سند مجعول، فریب یا برداشت غیرمجاز از حساب باشد، موضوع ممکن است علاوه بر اعتراض اجرایی، جنبه کیفری نیز پیدا کند. در این حالت، شکواییه کیفری باید بر اساس رفتار مشخص و دلیل قابل ارائه تنظیم شود. صرف اینکه کارمند یا مرجع اجرا پرونده را بسته است، به خودی خود به معنای وقوع جرم نیست.

مدارک، ستون اصلی این نوع پیگیری هستند. مهم‌ترین اسناد عبارت‌اند از:

• سند ازدواج و صفحه مربوط به میزان مهریه؛
• کارت ملی و اطلاعات هویتی زوجه یا وکیل قانونی او؛
• شماره پرونده، شماره اجراییه و تصویر تصمیم مختومه شدن؛
• پرینت حساب یا رسیدهایی که پرداخت نشدن تمام مهریه را نشان می‌دهد؛
• رونوشت توافق‌نامه، اقرارنامه، رضایت‌نامه یا وکالت‌نامه مرتبط؛
• تصویر ابلاغیه‌ها و سوابق ثبت درخواست‌های پیشین؛
• مدارک مربوط به جعل، تهدید، فریب یا اشتباه، در صورت وجود چنین ادعایی.

اگر پرداخت از طریق چک، حواله یا انتقال بانکی انجام شده است، باید تاریخ، مبلغ، حساب مبدأ و مقصد در مدارک قابل شناسایی باشد. همچنین در صورتی که توافق به پرداخت اقساطی انجام شده، جدول اقساط و وضعیت پرداخت هر قسط را ضمیمه کنید. ادعای شفاهی درباره باقی‌ماندن مهریه، بدون سند یا قرائن قابل بررسی، قدرت اعتراض را کاهش می‌دهد.

در ادامه، نمونه متن قابل استفاده برای اعتراض به مختومه شدن پرونده ارائه می‌شود. این متن باید بر اساس مرجع رسیدگی، علت بسته شدن پرونده و مدارک موجود اصلاح شود. اگر پرونده در اداره اجرای ثبت باشد، عنوان مرجع و خواسته باید با تشریفات ثبتی همان پرونده هماهنگ شود.

ریاست محترم مرجع صادرکننده اجراییه یا واحد اجرای مربوط

با سلام؛ اینجانب .......... به عنوان زوجه و محکوم‌له پرونده شماره ..........، به استحضار می‌رسانم اجراییه مربوط به مطالبه مهریه مندرج در سند ازدواج شماره .......... بدون وصول کامل طلب و بدون اعلام رضایت نسبت به باقی‌مانده مهریه مختومه شده است. مطابق سوابق موجود، مبلغ .......... پرداخت شده و مبلغ .......... همچنان باقی مانده است. با وجود این، پرونده به صورت کامل مختومه اعلام شده و اقدامات اجرایی نیز متوقف گردیده است.

با توجه به اینکه رضایت کامل، ابراء ذمه یا وصول تمام مهریه از سوی اینجانب اعلام نشده و مدارک پیوست نیز باقی‌ماندن طلب را نشان می‌دهد، تقاضا دارم دستور فرمایید علت و مستند مختومه شدن بررسی، تصمیم مورد اعتراض اصلاح یا از آن رفع اثر شود و عملیات اجرایی نسبت به میزان باقی‌مانده ادامه یابد. همچنین تقاضا دارم تا تعیین تکلیف نهایی، از رفع توقیف اموال یا اقداماتی که وصول طلب را دشوار می‌کند جلوگیری شود.

ضمائم: تصویر سند ازدواج، تصویر اجراییه، تصویر تصمیم مختومه شدن، مدارک پرداخت‌های انجام‌شده، گردش حساب، توافق‌نامه‌ها و سایر اسناد مرتبط.

نام و نام خانوادگی، امضا، تاریخ و نشانی ابلاغ

هزینه ثبت اعتراض یا دادخواست به نوع اقدام بستگی دارد. درخواست اداری در پرونده اجرایی، دادخواست حقوقی و شکواییه کیفری هرکدام تشریفات و هزینه متفاوتی دارند. هزینه خدمات دفتر، هزینه دادرسی و هزینه احتمالی کارشناسی باید مطابق تعرفه زمان ثبت پرداخت شود. نمی‌توان یک مبلغ ثابت برای همه پرونده‌ها اعلام کرد؛ زیرا ارزش خواسته، نوع دعوا و مرجع رسیدگی در میزان هزینه مؤثر است.

از نظر زمانی، مهم‌ترین نکته این است که اعتراض پس از اطلاع از تصمیم و ابلاغ آن ثبت شود. بعضی اعتراض‌های اجرایی مهلت کوتاه دارند و در صورت گذشت زمان، پذیرش آن‌ها دشوارتر می‌شود. بنابراین بهتر است در همان روزهای نخست، تصویر ابلاغیه و تصمیم مختومه شدن تهیه و با بررسی دقیق مهلت مقرر، اقدام قانونی انجام شود. اگر ابلاغ به شکل معتبر صورت نگرفته باشد، این موضوع نیز باید در متن اعتراض مطرح شود.

آیا مختومه شدن پرونده به معنای از بین رفتن مهریه است؟

خیر، همیشه چنین معنایی ندارد. بسته شدن پرونده ممکن است صرفاً پایان یک مرحله اجرایی باشد. اگر ابراء، رضایت کامل یا پرداخت تمام مهریه ثابت نشده باشد، اصل حق می‌تواند باقی بماند؛ اما برای ادامه مطالبه باید علت مختومه شدن و مسیر قانونی مناسب بررسی شود.

آیا برای این موضوع باید شکواییه کیفری ثبت کرد؟

در حالت عادی، اعتراض به تصمیم اجرایی یا درخواست ادامه عملیات، ماهیت حقوقی یا ثبتی دارد و شکواییه کیفری راه نخست نیست. شکواییه زمانی مطرح می‌شود که دلایلی مانند جعل، کلاهبرداری، تهدید، خیانت در امانت یا دستکاری اسناد وجود داشته باشد.

اگر رضایت‌نامه را بدون دریافت کامل پول امضا کرده باشم چه می‌شود؟

نتیجه به متن رضایت‌نامه، شرایط امضا و دلیل ادعای شما بستگی دارد. اگر رضایت فقط درباره بخشی از طلب بوده یا با فریب و اجبار گرفته شده باشد، می‌توان نسبت به آثار آن اعتراض کرد. اثبات این ادعا معمولاً به سند، پیام، شهادت، قرائن بانکی یا کارشناسی نیاز دارد.

آیا می‌توان هم‌زمان از دادگاه و ثبت پیگیری کرد؟

انتخاب هم‌زمان دو مسیر برای یک طلب ممکن است باعث ایراد شکلی یا توقف یکی از پرونده‌ها شود. باید سوابق پرونده بررسی شود و با توجه به اینکه اجراییه در کدام مرجع فعال بوده، مسیر درست انتخاب شود. پیگیری موازی بدون هماهنگی معمولاً باعث طولانی‌شدن رسیدگی می‌شود.

اگر پرونده به دلیل نبود مال بسته شده باشد، امکان ادامه اجرا وجود دارد؟

در بسیاری از موارد، نبود مال شناسایی‌شده به معنای پرداخت یا بخشش مهریه نیست. با معرفی مال جدید، شناسایی حساب یا ارائه اطلاعات درباره دارایی محکوم‌علیه، می‌توان درخواست ادامه عملیات کرد؛ البته نحوه اقدام به تصمیم قبلی و مقررات مرجع اجرا بستگی دارد.

برای پیگیری درست، ابتدا باید علت رسمی بسته شدن پرونده، مرجع صادرکننده تصمیم و میزان واقعی طلب باقی‌مانده مشخص شود. سپس با گردآوری سند ازدواج، سوابق اجرا، مدارک پرداخت و مستندات نبود رضایت، اعتراض در مسیر قضایی یا ثبتی مناسب ثبت گردد. در پرونده‌هایی که نشانه‌ای از جرم وجود ندارد، تمرکز اصلی باید بر اصلاح تصمیم اجرایی و ادامه وصول باشد. همچنین تأخیر در بررسی ابلاغیه و مهلت‌های قانونی می‌تواند شانس موفقیت را کاهش دهد؛ بنابراین اقدام مستند و سریع، مهم‌ترین راهکار در این موضوع است.