آیا طرف مقابل در پرونده، مدرکی ارائه کرده که آن را جعلی، نادرست یا بیارتباط با موضوع میدانید؟ پاسخ این است که شکایت بابت مدارک مورد استناد باید متناسب با ایراد مطرحشده، از طریق اعتراض به اصالت سند در همان پرونده، درخواست بررسی کارشناسی، یا شکایت کیفری جعل و استفاده از سند مجعول پیگیری شود. صرف ادعای بیاعتباری، بدون توضیح روشن و دلیل قابل بررسی، معمولاً برای کنار گذاشتن سند کافی نیست.
مدرک مورد استناد ممکن است از جهات مختلف قابل اعتراض باشد؛ برای نمونه، امضا یا مهر منتسب به شخص نباشد، متن سند پس از امضا تغییر کرده باشد، تاریخ یا مندرجات آن خلاف واقع تنظیم شده باشد، یا سند اساساً ارتباطی با ادعای طرف مقابل نداشته باشد. باید میان «جعلی بودن»، «بیاعتباری حقوقی» و «کافی نبودن ارزش اثباتی» تفاوت گذاشت. هر مدرک ضعیف یا ناقص، الزاماً جعلی نیست و هر سند رسمی نیز در همه موضوعات دلیل قطعی محسوب نمیشود.
اگر سند در یک دعوای حقوقی ارائه شده است، اعتراض خود را در همان شعبه و در اولین فرصت مناسب، ترجیحاً پیش از آنکه دادگاه بر مبنای سند تصمیم بگیرد، بهصورت روشن ثبت کنید. در نوشته خود مشخص کنید کدام بخش سند را قبول ندارید و علت اعتراض چیست. در صورت ادعای جعل، باید موضع شما صریح باشد؛ زیرا انکار، تردید و ادعای جعل، آثار و شرایط متفاوتی دارند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل متخصص جعل را ببینید.
اگر رفتار انجامشده احتمال جعل یا استفاده آگاهانه از سند مجعول را ایجاد میکند، میتوان موضوع را از مسیر کیفری نیز پیگیری کرد. شکایت بابت مدارک مورد استناد در این حالت باید علیه شخص یا اشخاصی مطرح شود که در جعل، تهیه، ارائه یا استفاده از سند نقش داشتهاند؛ البته صرف ارائه سند در دادگاه، بهتنهایی اثباتکننده جرم نیست و علم و عمد، اصالت سند و نحوه استفاده باید بررسی شود. ثبت شکایت در مرجع صالح قضایی، همراه با اصل یا تصویر سند و شرح ماجرا انجام میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
فرض کنید «الف» برای مطالبه وجه، رسیدی ارائه میکند که امضای آن را به «ب» نسبت داده است. «ب» میتواند شکایت بابت مدارک مورد استناد را با توضیح اینکه امضا متعلق به او نیست مطرح کند، نمونه امضاهای معتبر خود را ارائه دهد و بررسی کارشناسی اصل رسید را بخواهد. اگر کارشناسی یا سایر قرائن، ادعا را تأیید کنند، دادگاه درباره ارزش سند و ادامه رسیدگی تصمیم میگیرد؛ اما نتیجه از ابتدا قطعی نیست و به اصل مدرک، کیفیت کارشناسی و سایر دلایل بستگی دارد.
اعتراض کلی، توهین به طرف مقابل، ارائه تصویر ناخوانا، تأخیر بدون دلیل، یا ادعای جعل بدون درخواست بررسی اصل سند از اشتباهات رایج است. همچنین نباید تصور کرد طرح شکایت کیفری، رسیدگی حقوقی را خودکار متوقف میکند؛ اثر آن به ارتباط دو پرونده و تصمیم مرجع رسیدگی وابسته است. مهلت اقدام نیز با توجه به نوع سند، مرحله دادرسی و شیوه ابلاغ متفاوت است؛ بنابراین اعتراض باید سریع و پیش از اتخاذ تصمیم نهایی مطرح شود.
برای نتیجه بهتر، ابتدا ماهیت ایراد را مشخص کنید: جعلی بودن، انتساب نداشتن، بیاعتباری یا ناکافی بودن دلیل. سپس شکایت بابت مدارک مورد استناد را در مسیر مناسب و با مدارک پشتیبان مطرح کنید. نگهداری اصل اسناد، ثبت اعتراض در پرونده و دریافت مشاوره حقوقی پیش از انتخاب مسیر کیفری یا حقوقی، از مهمترین اقدامات احتیاطی است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در بومهن را ببینید.