آیا خریدار پس از دریافت کالا یا ملک، هنوز مبلغ معامله را پرداخت نکرده است؟ پاسخ این است که فروشنده میتواند با ارائه قرارداد و دلایل وقوع معامله، برای شکایت بابت مطالبه وجه ثمن اقدام کند و اصل مبلغ، خسارت تأخیر تأدیه و هزینههای قانونی را در حدود مقررات مطالبه نماید. موفقیت دعوا به اعتبار قرارداد، زمان سررسید، میزان پرداختهای قبلی و امکان اثبات تعهد خریدار بستگی دارد.
وقتی عقد بیع بهطور معتبر منعقد شده و ثمن حال یا موعد پرداخت آن فرارسیده باشد، فروشنده اصولاً میتواند پرداخت وجه را مطالبه کند. وجود اختلاف درباره کیفیت کالا، تحویل، فسخ یا بطلان معامله ممکن است بر نتیجه پرونده اثر بگذارد. همچنین اگر بخشی از ثمن پرداخت شده باشد، خواسته باید فقط نسبت به مانده واقعی تنظیم شود.
در معاملات مدتدار، پیش از رسیدن موعد، مطالبه اصل وجه معمولاً قابل پذیرش نیست؛ مگر آنکه در قرارداد برای تخلف، حال شدن دین یا تضمین ویژه پیشبینی شده باشد. اگر چک یا سفته بابت ثمن صادر شده باشد، مسیر مطالبه سند تجاری با دعوای ناشی از قرارداد تفاوتهایی دارد و باید وضعیت وصول یا برگشت آن نیز بررسی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل چک برگشتی را ببینید.
نبود قرارداد کتبی الزاماً به معنای غیرممکن بودن دعوا نیست؛ اما در این حالت، شهادت، قرائن، گردش حساب و رفتار طرفین اهمیت بیشتری پیدا میکند. خواهان باید اصل رابطه قراردادی، میزان ثمن، سررسید و پرداختنشدن آن را اثبات کند، نه اینکه صرفاً به ادعای شفاهی اکتفا نماید.
ابتدا باید مبلغ دقیق خواسته، مشخصات خوانده و نشانی قابل ابلاغ تعیین شود. سپس دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و مدارک ضمیمه میشود. مرجع رسیدگی با توجه به مبلغ خواسته، نوع دعوا و مقررات جاری صلاحیت میان دادگاه صالح یا مرجع قانونی مربوط تعیین میشود؛ بنابراین نباید بدون بررسی، مرجع خاصی را قطعی دانست.
پس از ابلاغ، خوانده میتواند درباره پرداخت، فسخ، تهاتر، ایراد به قرارداد یا تحویل ناقص دفاع کند. در صورت صدور حکم قطعی، اجرای آن از طریق واحد اجرای احکام انجام میشود. هزینه دادرسی بر اساس ارزش خواسته و تعرفه زمان ثبت محاسبه میشود و رقم ثابت و یکسانی برای همه پروندهها ندارد.
در کنار اصل طلب، در صورت وجود شرایط قانونی، خسارت تأخیر تأدیه از زمان مطالبه قابل درخواست است. دادگاه معمولاً عواملی مانند مطالبه رسمی، توانایی پرداخت مدیون و تغییر شاخصهای اعلامی را بررسی میکند. هزینه دادرسی و حقالوکاله نیز فقط در حدودی که قانون و رأی دادگاه اجازه دهد قابل مطالبه است؛ بنابراین درج مبالغ بدون محاسبه دقیق میتواند باعث اصلاح خواسته شود.
فرض کنید فروشندهای یک دستگاه صنعتی را به مبلغ ششصد میلیون تومان تحویل داده و خریدار فقط چهارصد میلیون تومان پرداخته است. فروشنده میتواند برای شکایت بابت مطالبه وجه ثمن نسبت به دویست میلیون تومان باقیمانده اقدام کند، مشروط بر اینکه قرارداد، تحویل دستگاه و پرداخت جزئی قابل اثبات باشد. اگر خریدار ادعا کند دستگاه معیوب بوده، دادگاه ممکن است موضوع را به کارشناسی ارجاع دهد و نتیجه نهایی به مفاد قرارداد و نظر کارشناس وابسته خواهد بود.
اعلام مبلغ نادرست، بیتوجهی به پرداختهای قبلی، انتخاب عنوان خواسته نامتناسب، نداشتن نشانی معتبر خوانده و خلط مطالبه ثمن با مطالبه خسارت از اشتباهات رایج است. پیش از شکایت بابت مطالبه وجه ثمن باید قرارداد، اسناد پرداخت، سررسید و نحوه مطالبه بررسی شود تا خواسته دقیق و قابل دفاع تنظیم گردد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی سفته را ببینید.
مطالبه ثمن، دعوایی قراردادی و وابسته به دلیل است. قرارداد معتبر، اثبات تحویل و تعیین دقیق مانده بدهی، پایه اصلی پرونده محسوب میشود. برای شکایت بابت مطالبه وجه ثمن بهتر است پیش از ثبت دادخواست، اسناد و دفاعهای احتمالی طرف مقابل بررسی و مبلغ اصل طلب و خسارت جداگانه محاسبه شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه دفتر وکیل در شهرری را ببینید.