آیا بخشی از ملک یا دیوار همسایه وارد کوچه و معبر عمومی شده است؟ در این وضعیت، شکایت بابت ملک در گذر معمولاً با هدف رفع تجاوز، بازگشایی معبر یا جلوگیری از ادامه تصرف مطرح میشود؛ اما نوع اقدام به عمومی یا خصوصی بودن گذر، سابقه استفاده، اسناد ثبتی و وضعیت نقشههای شهرداری بستگی دارد. صرف ادعای اهالی یا وجود یک سند عادی، بهتنهایی برای اثبات تجاوز کافی نیست.
اگر دیوار، بنا، پارکینگ، درِ ورودی یا هر سازهای در محدوده گذر عمومی احداث شده باشد، موضوع میتواند از طریق شهرداری، مرجع قضایی یا هر دو پیگیری شود. شهرداری درباره ضوابط ساختوساز و عقبنشینی بررسی میکند، اما تشخیص نهایی مالکیت و حل اختلاف اشخاص، در صلاحیت مرجع قضایی است. اگر گذر خصوصی یا مشاع باشد، حقوق مالکان و استفادهکنندگان آن نیز باید بررسی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل در دعاوی شهرداری را ببینید.
در برخی پروندهها، خواسته مناسب میتواند رفع ممانعت از حق، رفع مزاحمت یا رفع تصرف باشد. این عناوین یکسان نیستند: در ممانعت از حق، استفاده قانونی خواهان مختل شده است؛ در مزاحمت، تصرف کامل سلب نشده اما بهرهبرداری دچار اختلال است؛ و در تصرف، مال یا بخش مورد اختلاف از اختیار متصرف پیشین خارج شده است. انتخاب نادرست عنوان دعوا ممکن است رسیدگی را دشوار کند.
در پرونده شکایت بابت ملک در گذر، دلیل اصلی باید محل دقیق تجاوز و سابقه عمومی یا قانونی بودن مسیر را نشان دهد. مدارک مهم معمولاً عبارتاند از:
تأمین دلیل پیش از تغییر وضعیت محل اهمیت زیادی دارد. کارشناس میتواند با بررسی حدود ثبتی، نقشههای مصوب و وضع فعلی، میزان ورود بنا یا دیوار به گذر را مشخص کند. عکس بهتنهایی معمولاً حدود دقیق ملک را اثبات نمیکند و باید با مدارک فنی و ثبتی پشتیبانی شود.
ابتدا باید از شهرداری یا مرجع محلی درباره عرض مصوب گذر، سابقه عقبنشینی و وجود تخلف ساختمانی استعلام شود. سپس در صورت وجود فوریت یا احتمال تغییر آثار، تأمین دلیل درخواست میشود. دادخواست یا شکایت باید با تعیین دقیق پلاک ثبتی، نشانی، نوع تجاوز و خواسته مشخص تنظیم شود. در پرونده شکایت بابت ملک در گذر، مرجع صالح بر اساس ماهیت خواسته و محل وقوع ملک تعیین میشود؛ بنابراین پیش از ثبت، بررسی صلاحیت مرجع قضایی اهمیت دارد.
اگر اقدام طرف مقابل موجب انسداد فوری مسیر یا ادامه ساختوساز باشد، میتوان درباره درخواست دستور موقت یا اقدامات فوری، با ارائه دلایل کافی، از مرجع رسیدگیکننده راهنمایی گرفت. اجرای حکم نیز پس از قطعیت و طی تشریفات قانونی انجام میشود و شخصاً تخریب کردن دیوار یا بستن ملک همسایه میتواند برای فرد مسئولیت ایجاد کند.
فرض کنید مالک یک قطعه زمین، بخشی از کوچهای را که سالها محل عبور عمومی بوده با دیوار محصور کند. یکی از همسایگان با ارائه نقشه شهرداری، تصاویر قدیمی و گزارش کارشناس، شکایت بابت ملک در گذر را مطرح میکند. اگر کارشناسی و سوابق رسمی عمومی بودن مسیر را تأیید کند، امکان صدور حکم برای رفع مانع وجود دارد؛ اما اگر مسیر در اسناد، ملک خصوصی یا مشاع شناخته شود، نتیجه دعوا به حدود حقوق مالکان و قراردادهای موجود وابسته خواهد بود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل رایگان تلفنی را ببینید.
برای موفقیت در این نوع پرونده، باید میان تخلف ساختمانی، تجاوز به ملک خصوصی و انسداد معبر عمومی تفاوت گذاشت. جمعآوری دلیل فنی، استعلام از مراجع محلی، انتخاب عنوان صحیح دعوا و خودداری از اقدام خودسرانه، مهمترین اقدامات عملی هستند. نتیجه نهایی نیز بدون بررسی سند، نقشه و سابقه استفاده از گذر قابل پیشبینی قطعی نیست. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خوب در پیشوا را ببینید.