آیا هر زیانی که از عملکرد شرکت ایجاد شود، شخصاً بر عهده مدیران است؟ خیر؛ شکایت بابت میزان مسئولیت مدیران زمانی نتیجهبخش است که تخلف، تقصیر یا قصور مدیر، ورود زیان و رابطه مستقیم میان رفتار او و خسارت اثبات شود. اصل بر این نیست که مدیر صرفاً به دلیل داشتن سمت، مسئول همه بدهیها و خسارتهای شرکت باشد؛ بااینحال، در صورت نقض قانون، اساسنامه، مصوبات معتبر یا وظایف مدیریتی، امکان مطالبه خسارت یا تعقیب کیفری وجود دارد.
شرکت معمولاً شخصیت حقوقی مستقل دارد و تعهدات آن اصولاً بر عهده خود شرکت است. بنابراین، ناتوانی شرکت در پرداخت بدهی، بهتنهایی برای محکومیت مدیر کافی نیست. مسئولیت شخصی مدیر ممکن است در شرایطی مانند برداشت غیرمجاز از دارایی شرکت، ارائه اطلاعات خلاف واقع، انعقاد معامله زیانبار همراه با تقصیر، استفاده شخصی از اموال شرکت یا خودداری غیرموجه از انجام تکالیف قانونی مطرح شود.
در شرکتهای سهامی، مسئولیت مدیران نسبت به شرکت، سهامداران و اشخاص ثالث میتواند بر پایه تخلف از مقررات یا اساسنامه بررسی شود. در شرکتهای با مسئولیت محدود نیز باید میان تعهد شرکت و رفتار مستقل مدیر تفاوت گذاشت. همچنین اگر عمل مدیر عنوان مجرمانه داشته باشد، مسئولیت کیفری او جدا از مسئولیت مدنی شرکت بررسی خواهد شد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
در شکایت بابت میزان مسئولیت مدیران، صرف ادعای سوءمدیریت کافی نیست و باید ادعا با اسناد قابل بررسی همراه شود. مهمترین مدارک معمولاً شامل موارد زیر است:
اگر سند اصلی در اختیار شرکت یا مدیر باشد، میتوان درخواست ارائه آن یا ارجاع موضوع به کارشناسی را مطرح کرد. شهادت نیز ممکن است مؤثر باشد، اما معمولاً در اختلافهای مالی پیچیده، اسناد و نظر کارشناسی وزن بیشتری دارند.
نوع اقدام، مرجع رسیدگی را مشخص میکند. مطالبه خسارت، دعوایی حقوقی است و ممکن است از سوی شرکت، سهامداران یا شخص زیاندیده مطرح شود؛ اما شکایت درباره جرم احتمالی باید از مسیر کیفری پیگیری شود. پیش از اقدام، باید سمت خواهان، طرفهای مسئول، نشانی شرکت و مدیر، میزان خسارت و خواسته دقیق مشخص شود.
در عمل، جمعآوری اسناد، ارسال اظهارنامه در صورت مناسب بودن، ثبت دادخواست یا شکواییه، درخواست کارشناسی و پیگیری ابلاغها اهمیت دارد. مهلت طرح دعوا در همه پروندهها یکسان نیست و به نوع ادعا، عنوان جرم یا رابطه قراردادی بستگی دارد؛ بنابراین نباید بدون بررسی تاریخ اطلاع از زیان و اسناد موجود، مهلت قطعی اعلام کرد.
فرض کنید مدیر یک شرکت، بدون رعایت تشریفات داخلی، تجهیزات شرکت را به مجموعهای متعلق به نزدیکان خود و با قیمتی بسیار کمتر از ارزش واقعی منتقل کند. شرکت پس از اثبات مالکیت و اختلاف قیمت، میتواند برای جبران زیان اقدام کند. در این پرونده فرضی، شکایت بابت میزان مسئولیت مدیران تنها زمانی موفق خواهد بود که رابطه مدیر با معامله، غیرمتعارف بودن قیمت، ورود خسارت و علم یا تقصیر او اثبات شود. اگر معامله با تصویب معتبر و قیمت متعارف انجام شده باشد، نتیجه ممکن است متفاوت باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
شکایت بابت میزان مسئولیت مدیران باید بر مبنای رفتار مشخص و خسارت قابل اثبات تنظیم شود، نه صرفاً نارضایتی از عملکرد شرکت. تفکیک مسئولیت شرکت از مسئولیت شخصی مدیر، انتخاب مرجع درست و تعیین دقیق میزان زیان، از مهمترین عوامل موفقیت است. پیش از طرح اقدام، بررسی اسناد ثبتی، قراردادها و گزارش مالی توسط متخصص حقوق شرکتها میتواند از طرح دعوای ناقص یا متوجه شخص نامناسب جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل دادگستری اسلامشهر را ببینید.