شکایت بابت نپرداختن اقساط مهریه

اگر شوهر پس از صدور حکم یا توافق رسمی، اقساط مهریه را در موعد مقرر پرداخت نکند، زن می‌تواند از طریق اجرای احکام خانواده، اجرای ثبت یا مرجع صادرکننده رأی، وصول اقساط معوق را پیگیری کند؛ البته شکایت بابت نپرداختن اقساط مهریه معمولاً به معنای طرح شکایت کیفری مستقل نیست و مسیر اصلی آن اجرای حکم مالی است. برای مثال، اگر دادگاه پرداخت مهریه را ماهانه یک سکه تعیین کرده باشد و زوج چند ماه هیچ مبلغی نپردازد، زوجه می‌تواند با ارائه مدارک پرداخت‌نشدن اقساط، درخواست ادامه عملیات اجرایی و در صورت وجود شرایط قانونی، اعمال ضمانت‌اجراهای مقرر را مطرح کند. بنابراین شکایت بابت نپرداختن اقساط مهریه باید با توجه به نوع رأی، مفاد تقسیط و وضعیت مالی زوج تنظیم و از مسیر درست ثبت شود.

خودداری از پرداخت قسط مهریه در اغلب موارد جرم مستقل محسوب نمی‌شود؛ زیرا مهریه یک دین مالی است و عدم پرداخت آن معمولاً از طریق اجرای حکم یا سند رسمی دنبال می‌شود. با این حال، نپرداختن قسط می‌تواند موجب شود زن از اجرای احکام بخواهد نسبت به شناسایی و توقیف اموال، برداشت از حساب‌های بانکی، توقیف حقوق یا سایر اقدامات قانونی اقدام کند.

اگر زوج به علت ناتوانی مالی دادخواست اعسار داده و دادگاه برای او اقساط تعیین کرده باشد، هر قسط در موعد خود قابل مطالبه است. پرداخت‌نکردن یک یا چند قسط به خودی خود باعث بی‌اعتباری کل حکم نمی‌شود، اما طلبکار می‌تواند موضوع را به اجرای احکام اعلام کند. در صورت احراز شرایط قانونی و بررسی عذر زوج، امکان استفاده از ضمانت‌اجراهای مقرر در قانون محکومیت‌های مالی وجود دارد.

تفاوت مهمی میان «نپرداختن قسط» و «اثبات ناتوانی از پرداخت» وجود دارد. اگر زوج واقعاً توان پرداخت ندارد، باید در مهلت مناسب و با ارائه دلایل معتبر، تعدیل اقساط یا اعسار خود را پیگیری کند. ادعای شفاهی، بیکاری بدون مدرک یا وعده پرداخت در آینده، معمولاً مانع ادامه عملیات اجرایی نمی‌شود.

• تاریخ سررسید هر قسط، مبلغ آن و میزان بدهی معوق را دقیق بررسی کنید.
• رأی دادگاه، گزارش اصلاحی، صورت‌جلسه سازش یا سند رسمی تقسیط را آماده کنید.
• از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی، درخواست خود را برای مرجع صالح ثبت کنید.
• درخواست شناسایی و توقیف اموال، حساب بانکی، خودرو یا حقوق زوج را مطرح کنید؛ البته اموال ضروری زندگی و مستثنیات دین قابل توقیف نیستند.
• در صورتی که زوج بدون عذر قابل قبول از پرداخت اقساط خودداری کرده باشد، درخواست اعمال ضمانت‌اجرای قانونی را به اجرای احکام ارائه دهید.
• اگر زوج مدعی پرداخت است، از او بخواهید رسید بانکی یا سند معتبر ارائه کند و پرداخت‌های واقعی را با گردش حساب تطبیق دهید.

در پرونده شکایت بابت نپرداختن اقساط مهریه، وجود رأی قطعی یا سند لازم‌الاجرا اهمیت زیادی دارد. اگر هنوز حکم قطعی صادر نشده یا تقسیط صرفاً به صورت توافق شفاهی انجام شده است، ابتدا باید اصل مطالبه مهریه یا الزام به اجرای تعهد اثبات شود. توافقی که در دفتر اسناد رسمی، دادگاه یا مرجع رسمی ثبت نشده باشد، ممکن است برای اجرای مستقیم کافی نباشد و نیاز به بررسی قضایی داشته باشد.

مرجع پیگیری به منشأ تعهد بستگی دارد. اگر تقسیط در رأی دادگاه یا گزارش اصلاحی تعیین شده باشد، معمولاً اجرای احکام همان مرجع مسئول پیگیری است. اگر مهریه در سند رسمی ازدواج قابل اجرا باشد، امکان مراجعه به اجرای ثبت نیز وجود دارد. در برخی پرونده‌ها، زوجه ابتدا از اجرای ثبت اقدام می‌کند و در صورت نتیجه‌نگرفتن یا وجود شرایط خاص، مسیر قضایی را دنبال می‌کند.

ثبت درخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام می‌شود و پس از ارجاع، پرونده در شعبه اجرای احکام یا مرجع مربوط بررسی خواهد شد. زن باید مشخصات پرونده، شماره دادنامه یا اجراییه، میزان اقساط پرداخت‌نشده و درخواست دقیق خود را درج کند. بیان کلی مانند «همسرم پول نمی‌دهد» برای شروع عملیات اجرایی کافی نیست و بهتر است مبلغ و تاریخ هر قسط به طور روشن نوشته شود.

• کارت ملی و شناسنامه زوجه
• تصویر عقدنامه یا سند رسمی ازدواج
• دادنامه قطعی، گزارش اصلاحی یا تصمیم مربوط به تقسیط
• شماره پرونده اجرایی و تصویر اجراییه، در صورت وجود
• جدول اقساط و محاسبه دقیق اقساط معوق
• رسیدهای بانکی یا مدارکی که پرداخت‌نشدن اقساط را نشان می‌دهد
• اطلاعات مربوط به اموال، محل کار، حساب بانکی یا خودروهای متعلق به زوج، در صورت اطلاع
• وکالت‌نامه، اگر پیگیری توسط وکیل انجام شود

نبودن اطلاعات درباره اموال زوج مانع ثبت درخواست نیست؛ اجرای احکام می‌تواند از مراجع مرتبط استعلام بگیرد. با این حال، ارائه نشانی محل کار، نام بانک، شماره پلاک خودرو، نشانی ملک یا هر اطلاعات قابل بررسی، احتمال وصول سریع‌تر طلب را افزایش می‌دهد.

برای تنظیم شکایت بابت نپرداختن اقساط مهریه می‌توانید متن زیر را با اطلاعات پرونده خود تطبیق دهید. این متن، درخواست اجرایی است و در صورت وجود شرایط قانونی، می‌توان درخواست توقیف اموال یا اعمال ضمانت‌اجرا را نیز به آن اضافه کرد.

ریاست محترم اجرای احکام خانواده

با سلام؛ احتراماً، به استحضار می‌رساند به موجب دادنامه یا گزارش اصلاحی شماره ........ صادرشده از شعبه ........، محکوم‌علیه آقای ........ مکلف شده است مهریه اینجانب را به صورت ........ پرداخت کند. با وجود ابلاغ رأی و فرا رسیدن موعد پرداخت، اقساط مربوط به ماه‌های ........ پرداخت نشده و مجموع بدهی معوق تا تاریخ ........ مبلغ ........ است.

با توجه به استمرار عدم پرداخت، تقاضا دارم دستور فرمایید میزان بدهی معوق محاسبه و اقدامات اجرایی لازم برای وصول آن انجام شود. همچنین در صورت احراز شرایط قانونی، نسبت به شناسایی و توقیف اموال، حساب‌های بانکی، حقوق و سایر دارایی‌های محکوم‌علیه اقدام و درخواست اعمال ضمانت‌اجرای قانونی نیز بررسی شود. مدارک مربوط به رأی، اجراییه و جدول اقساط به پیوست تقدیم می‌شود.

نام و نام خانوادگی، کد ملی، شماره تماس، تاریخ و امضا

هزینه ثبت درخواست در دفاتر خدمات قضایی و هزینه‌های مربوط به اجرای حکم، بر اساس نوع درخواست و تعرفه‌های جاری محاسبه می‌شود و مبلغ آن ممکن است در طول زمان تغییر کند. بهتر است پیش از ثبت، هزینه نهایی از دفتر خدمات قضایی استعلام شود. اگر درخواست به صورت اعتراض، تعدیل اقساط یا دعوای مستقل مطرح شود، هزینه آن با درخواست ساده پیگیری اجرایی یکسان نیست.

برای اعلام قسط پرداخت‌نشده، بهتر است بلافاصله پس از سررسید اقدام شود و منتظر جمع‌شدن چند قسط نمانید. تأخیر ممکن است وصول طلب را دشوار کند یا فرصت شناسایی و توقیف اموال را کاهش دهد. با این حال، مهلت اقدام به مفاد حکم و نوع سند بستگی دارد و باید پرونده از نظر مرور زمان، اعتبار اجراییه و وضعیت ابلاغ بررسی شود.

اگر زوج دادخواست اعسار یا تعدیل اقساط مطرح کند، زوجه باید در جلسه رسیدگی حاضر شود و درباره درآمد، شغل، اموال، معاملات و سبک زندگی او دلایل خود را ارائه دهد. شهادت شهود اعسار نیز قابل بررسی است و زوجه می‌تواند با ارائه اسناد مخالف، ادعای ناتوانی مالی را به چالش بکشد.

اجرای احکام می‌تواند با توجه به شرایط پرونده، نسبت به توقیف اموال قابل توقیف، استعلام دارایی‌ها، کسر از حقوق یا شناسایی حساب‌های بانکی اقدام کند. توقیف باید مطابق مقررات انجام شود و مستثنیات دین، مانند نیازهای ضروری و متعارف زندگی، اصولاً از توقیف خارج است.

در بعضی وضعیت‌ها، اگر محکوم‌علیه از پرداخت محکوم‌به خودداری کند و ناتوانی مالی او نیز به نحو قانونی پذیرفته نشده باشد، امکان درخواست ضمانت‌اجرای شدیدتر وجود دارد. تصمیم درباره بازداشت، مهلت پرداخت، پذیرش عذر و آثار دادخواست اعسار با مرجع قضایی است و نباید بدون بررسی پرونده، نتیجه قطعی آن را تضمین کرد.

همچنین اگر زوج قسط را پرداخت کرده اما آن را در پرونده ثبت نکرده‌اند، باید رسید معتبر ارائه شود. پرداخت نقدی بدون رسید، انتقال وجه به حساب شخص ثالث بدون توضیح یا توافق شفاهی، ممکن است در زمان محاسبه بدهی باعث اختلاف شود. بهترین روش، پرداخت از مسیر بانکی و نگهداری دائمی مستندات است.

آیا برای هر قسط پرداخت‌نشده باید دادخواست جداگانه ثبت شود؟

معمولاً اگر یک پرونده اجرایی فعال وجود داشته باشد، لازم نیست برای هر قسط دادخواست مستقل مطرح شود؛ می‌توان بدهی جدید را به اجرای همان پرونده اعلام کرد. با این حال، روش ثبت درخواست به مفاد رأی و رویه مرجع اجرا بستگی دارد.

اگر زوج بگوید توان پرداخت قسط را ندارد، چه می‌شود؟

او باید ادعای خود را از طریق اعسار یا تعدیل اقساط و با مدارک معتبر پیگیری کند. تا زمانی که مرجع صالح تصمیم جدیدی نگیرد، مفاد حکم و اقساط تعیین‌شده معتبر است و صرف ادعای ناتوانی، بدهی را از بین نمی‌برد.

آیا می‌توان حقوق زوج را توقیف کرد؟

در صورت شناسایی محل کار و وجود شرایط قانونی، امکان کسر بخشی از حقوق یا مزایای قابل توقیف وجود دارد. میزان و نحوه کسر به مقررات مربوط، وضعیت افراد تحت تکفل و دستور اجرای احکام بستگی دارد.

اگر زوج اموال خود را منتقل کند چه اقدامی ممکن است؟

انتقال مال برای فرار از پرداخت دین، در صورت اثبات عناصر قانونی، می‌تواند پیامدهای حقوقی و کیفری جداگانه داشته باشد. برای بررسی این موضوع باید زمان انتقال، مالکیت واقعی، ارزش معامله و قصد زوج با مدارک قابل قبول اثبات شود.

آیا استفاده از وکیل ضروری است؟

اجباری نیست، اما در پرونده‌هایی که زوج اعسار مطرح کرده، دارایی خود را پنهان می‌کند یا چند پرونده اجرایی وجود دارد، استفاده از وکیل می‌تواند در محاسبه بدهی، اعتراض به اعسار و پیگیری توقیف اموال مؤثر باشد.

نپرداختن اقساط مهریه ابتدا باید از مسیر اجرای حکم یا سند رسمی پیگیری شود، نه با عنوان کیفری بدون بررسی شرایط پرونده. زوجه باید رأی یا سند تقسیط، جدول اقساط، مدارک پرداخت‌نشدن و اطلاعات مربوط به اموال زوج را آماده کند و درخواست خود را از طریق دفتر خدمات قضایی یا مرجع اجرای مربوط ثبت نماید. در پرونده شکایت بابت نپرداختن اقساط مهریه، اقدام سریع، محاسبه دقیق بدهی و توجه به اعسار، مستثنیات دین و مفاد رأی، مهم‌ترین عوامل موفقیت در وصول اقساط معوق هستند.