اگر یارانه شما در موعد مقرر واریز نشده است، ابتدا باید علت را از طریق سامانه‌های رسمی حمایت و خدمات یارانه‌ای بررسی و اعتراض خود را ثبت کنید؛ در بسیاری از موارد، شکایت بابت واریز نشدن یارانه از طریق اعتراض به دهک‌بندی، اصلاح اطلاعات سرپرست خانوار یا پیگیری حساب بانکی انجام می‌شود و مراجعه مستقیم به دادگاه، اولین اقدام نیست. برای شکایت بابت واریز نشدن یارانه، مدارک هویتی، شماره ملی سرپرست، شماره حساب معرفی‌شده و مستندات واریزهای قبلی را آماده کنید.
برای مثال، فرض کنید یارانه چند ماه گذشته به حساب اعضای خانواده واریز شده، اما در ماه اخیر بدون دریافت پیام یا تصمیم روشن، مبلغی به حساب نیامده است. در این وضعیت، ممکن است مشکل از تغییر دهک، غیرفعال بودن حساب، تغییر سرپرست خانوار، مغایرت اطلاعات بانکی یا قرار گرفتن حساب در وضعیت نامعتبر باشد. بنابراین ابتدا باید علت فنی و اداری مشخص شود و پس از آن، در صورت بی‌نتیجه ماندن پیگیری، اعتراض رسمی یا دادخواست اداری مطرح شود.
واریز نشدن یارانه همیشه به معنای حذف قطعی خانوار نیست. گاهی مبلغ در زمان متفاوتی واریز می‌شود یا به حسابی غیر از حساب مورد انتظار سرپرست خانوار منتقل شده است. مهم‌ترین علت‌های احتمالی عبارت‌اند از:
پیش از هر اقدامی، گردش حساب بانکی را بررسی کنید و ببینید آیا مبلغ با عنوانی متفاوت یا در تاریخ دیگری واریز شده است. همچنین پیامک‌های بانکی و اطلاعیه‌های مربوط به وضعیت خانوار را نگهداری کنید. اگر یارانه اعضای خانواده واریز شده اما سهم یک عضو پرداخت نشده، موضوع ممکن است به ساختار خانوار مربوط باشد، نه نقص در پرداخت عمومی.
در مرحله نخست، سرپرست خانوار باید با اطلاعات هویتی خود وارد سامانه حمایت شود و وضعیت دهک، اعضای خانوار و نتیجه بررسی‌های قبلی را مشاهده کند. اگر علت حذف یا عدم پرداخت، دهک‌بندی اعلام شده باشد، اعتراض باید با توضیح دقیق درباره درآمد، تعداد افراد تحت تکفل، هزینه‌های درمانی، اجاره‌نشینی، بیکاری یا کاهش درآمد ثبت شود. صرف نوشتن عبارت «یارانه من واریز نشده» معمولاً برای بررسی مؤثر کافی نیست.
اگر مشکل از حساب بانکی باشد، باید از بانک درباره فعال بودن حساب، امکان دریافت وجه و صحت شماره شبا استعلام بگیرید. اصلاح حساب یا معرفی حساب جدید باید از مسیر رسمی تعیین‌شده انجام شود. مراجعه به شعبه بانک به‌تنهایی باعث اصلاح دهک یا فعال شدن یارانه نمی‌شود؛ بانک فقط می‌تواند وضعیت حساب و تراکنش را بررسی کند.
همچنین می‌توان از مرکز پاسخ‌گویی اعلام‌شده در سامانه‌های دولتی و واحدهای مربوط به سازمان هدفمندی یارانه‌ها درباره وضعیت پرداخت پرس‌وجو کرد. هنگام تماس یا مراجعه، کد پیگیری اعتراض، تاریخ ثبت درخواست و پاسخ دریافت‌شده را یادداشت کنید. این اطلاعات در پیگیری‌های بعدی و اثبات انجام اقدامات اداری اهمیت دارد.
برای شکایت بابت واریز نشدن یارانه بهتر است مدارک را به‌صورت منظم آماده کنید تا درخواست شما به دلیل نقص اطلاعات با تأخیر مواجه نشود. مدارک مورد نیاز با توجه به علت پرونده متفاوت است، اما معمولاً موارد زیر کاربرد دارد:
مدارک مالی را فقط در مراجع رسمی و به اندازه لازم ارائه کنید. از ارسال تصویر کامل کارت بانکی، رمز، رمز پویا یا اطلاعات محرمانه برای افراد ناشناس خودداری کنید. هیچ کارمند یا واسطه‌ای برای اصلاح یارانه نباید رمز بانکی شما را مطالبه کند.
اگر اعتراض در سامانه ثبت شد اما بدون بررسی مؤثر رد شد، یا دستگاه اداری از پاسخ‌گویی و رسیدگی خودداری کرد، موضوع می‌تواند از جنبه اداری پیگیری شود. دیوان عدالت اداری مرجع رسیدگی به شکایت از تصمیم‌ها، اقدامات یا خودداری دستگاه‌های دولتی و عمومی در حدود صلاحیت قانونی خود است. دادخواست در این مرجع، شکایت کیفری محسوب نمی‌شود و هدف آن بررسی قانونی بودن تصمیم یا الزام دستگاه به انجام وظیفه است.
در دادخواست باید دستگاه طرف شکایت، موضوع دقیق، تاریخ اطلاع از تصمیم، اقدامات قبلی و خواسته مشخص نوشته شود. خواسته می‌تواند بررسی مجدد وضعیت خانوار، اصلاح اطلاعات، رسیدگی به اعتراض یا پرداخت مبالغی باشد که استحقاق آن پس از احراز شرایط قانونی ثابت می‌شود. مطالبه واریز خودکار بدون اثبات شرایط دریافت و بدون مشخص شدن علت حذف، معمولاً درخواست کاملی نیست.
ثبت دادخواست دیوان از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا روش‌های رسمی اعلام‌شده انجام می‌شود. هزینه دادرسی و هزینه خدمات ثبت، تابع تعرفه‌های زمان ثبت است و باید از مرجع ثبت استعلام شود. برای جلوگیری از رد یا اخطار رفع نقص، نشانی دستگاه، مشخصات سرپرست، مدارک و خواسته را دقیق وارد کنید. اگر تصمیم رسمی به شما ابلاغ شده است، مهلت‌های قانونی اعتراض ممکن است مطرح باشد؛ بنابراین تاریخ ابلاغ را نادیده نگیرید و در صورت تردید، فوراً از دفتر خدمات قضایی یا مشاور حقوقی درباره مهلت اقدام سؤال کنید.
در ادامه، نمونه متن قابل استفاده برای شکایت بابت واریز نشدن یارانه ارائه می‌شود. این متن برای ثبت درخواست اداری یا تکمیل شرح اعتراض مناسب است و باید با اطلاعات واقعی پرونده تکمیل شود:
«اینجانب .......... فرزند .......... به شماره ملی .......... و به عنوان سرپرست خانوار، اعلام می‌کنم یارانه خانوار اینجانب تا ماه .......... به حساب شماره .......... واریز می‌شده، اما در ماه .......... و/یا ماه‌های .......... مبلغ مربوط واریز نشده است. با توجه به اینکه اعضای خانوار همچنان واجد شرایط بررسی و دریافت یارانه هستند و حساب معرفی‌شده نیز فعال است، خواهشمند است دستور فرمایید علت عدم پرداخت، وضعیت دهک‌بندی، اطلاعات خانوار و مشخصات حساب بانکی بررسی شود. در صورت وجود مغایرت در اطلاعات، تقاضای اصلاح آن و اعلام نتیجه رسمی را دارم. همچنین درخواست می‌کنم مبالغ پرداخت‌نشده، در صورت احراز استحقاق و وجود شرایط قانونی، بررسی و مطابق مقررات تعیین تکلیف شود. مدارک هویتی، اطلاعات حساب، سوابق واریز و کد پیگیری اعتراض به پیوست ارائه می‌شود. نام و نام خانوادگی، شماره تماس، تاریخ و امضا.»
صرف واریز نشدن یارانه معمولاً جرم محسوب نمی‌شود و مسیر اصلی آن اداری است. اگر ادعا این باشد که شخصی با جعل مدارک، استفاده از هویت دیگری یا ارائه اطلاعات خلاف واقع، یارانه را دریافت کرده است، موضوع ممکن است نیازمند بررسی کیفری باشد. در چنین حالتی باید دلیل مشخص مانند پیام بانکی، اسناد هویتی، سابقه تغییر غیرمجاز یا اطلاعات قابل بررسی ارائه شود. اختلاف ساده درباره دهک یا پرداخت نشدن وجه، بدون نشانه فریب یا جعل، معمولاً با شکایت کیفری حل نمی‌شود.
اگر مبلغ به حساب شما واریز شده و سپس بدون اجازه برداشت شده باشد، موضوع با عدم پرداخت یارانه تفاوت دارد. در این حالت باید بلافاصله با بانک تماس بگیرید، حساب و ابزار پرداخت را ایمن کنید و در صورت وجود برداشت غیرمجاز، از مسیرهای بانکی و انتظامی مربوط اقدام کنید.
خیر. ثبت اعتراض اولیه و پیگیری حساب معمولاً توسط سرپرست خانوار امکان‌پذیر است. وکیل زمانی می‌تواند مفید باشد که تصمیم اداری مستند صادر شده، اعتراض‌ها بی‌نتیجه مانده یا قصد طرح دادخواست در دیوان عدالت اداری را داشته باشید.
خیر. اعتراض فقط درخواست بررسی مجدد است و تا زمان احراز شرایط، تضمینی برای پرداخت فوری ایجاد نمی‌کند. نتیجه به اطلاعات اقتصادی و خانوادگی بررسی‌شده و مقررات زمان رسیدگی بستگی دارد.
باید حساب یا شبای جدید را از مسیر رسمی اعلام‌شده برای سرپرست خانوار ثبت کنید و از فعال بودن حساب مطمئن شوید. اعلام شماره حساب به افراد ناشناس یا ارسال رمز بانکی، اقدامی خطرناک و غیرضروری است.
امکان بررسی مبالغ گذشته به علت توقف پرداخت و نتیجه احراز شرایط بستگی دارد. در درخواست خود، ماه‌های دقیق عدم واریز را بنویسید و سوابق واریز و اعتراض را پیوست کنید؛ اما پرداخت معوقات قطعی و خودکار نیست.
پاسخ را ذخیره کنید، از مرجع مربوط توضیح تکمیلی بخواهید و کد پیگیری را نگه دارید. در صورت وجود تصمیم یا خودداری غیرقانونی دستگاه، می‌توانید با ارائه مستندات، دادخواست اداری تنظیم کنید.
برای حل مشکل یارانه، ابتدا علت عدم پرداخت را از نظر دهک‌بندی، ساختار خانوار و حساب بانکی بررسی کنید و اعتراض را از مسیر رسمی ثبت نمایید. مدارک هویتی، سوابق واریز، اطلاعات حساب و کدهای پیگیری را نگه دارید. اگر رسیدگی اداری نتیجه نداد یا تصمیم دستگاه دولتی قابل اعتراض بود، موضوع را با دادخواست در مرجع صالح اداری دنبال کنید. شکایت کیفری فقط زمانی مطرح است که نشانه‌ای از جعل، فریب، استفاده غیرمجاز از هویت یا برداشت غیرقانونی وجود داشته باشد.