آیا یکی از ورثه میتواند ملک بهجامانده از متوفی را برخلاف سهم دیگران وصیت کند؟ پاسخ این است که شکایت بابت وصیت ملک ارثی زمانی قابل طرح است که وصیتنامه نسبت به تمام ملک، بیش از سهم قانونی موصی یا بیش از یکسوم ترکه تنظیم شده باشد، یا اصل وصیت و اعتبار آن مورد اختلاف قرار گیرد. نتیجه دعوا به نوع وصیتنامه، ارزش ملک، میزان ترکه و رضایت یا مخالفت سایر ورثه بستگی دارد.
هر وارث فقط نسبت به سهمی که پس از فوت مورث به او منتقل شده، اختیار حقوقی دارد؛ بنابراین نمیتواند بدون اجازه سایر مالکان، کل ملک مشاع را وصیت کند. اگر متوفیِ نخست، مالک ملک بوده و یکی از ورثه بعداً سهم خود را وصیت کرده باشد، وصیت اصولاً درباره همان سهم قابل بررسی است. وصیت نسبت به بیش از یکسوم دارایی متوفی، بدون تنفیذ ورثه پس از فوت، نسبت به قسمت اضافی نافذ نیست.
پیش از محاسبه یکسوم، باید دیون، هزینههای ضروری و تعهدات مقدم بر ترکه بررسی شود. همچنین اگر وصیتکننده هنگام تنظیم وصیت مالک واقعی مال نبوده یا موضوع وصیت مبهم، نامشروع یا غیرقابل انتقال باشد، امکان درخواست بیاعتباری آن وجود دارد.
در شکایت بابت وصیت ملک ارثی خواهان باید ادعای خود را با دلایل مناسب اثبات کند. مدارک معمول عبارتاند از:
وصیتنامه رسمی معمولاً از نظر انتساب و تاریخ، وضعیت اثباتی قویتری دارد؛ اما حتی درباره آن نیز میتوان نسبت به حدود اختیار وصیتکننده یا مقدار مورد وصیت اعتراض کرد. وصیتنامه عادی ممکن است نیازمند اثبات اصالت و شرایط قانونی تنظیم باشد.
دعوای مربوط به حقوق عینی ملک معمولاً در دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک مطرح میشود. خواسته میتواند حسب پرونده شامل اعلام عدم نفوذ وصیت نسبت به مازاد، ابطال یا بیاعتباری وصیتنامه، تنفیذ وصیت در حدود قانونی، یا اصلاح آثار ثبتی باشد. عنوان دقیق دعوا باید با مفاد وصیتنامه و وضعیت سند هماهنگ شود.
در بسیاری از پروندهها، کارشناسی رسمی برای ارزیابی ملک و بررسی خط یا امضا انجام میشود. صرف نارضایتی از وصیت، بهتنهایی دلیل ابطال نیست و باید ایراد حقوقی یا دلیل معتبر ارائه شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل مشاوره حقوقی را ببینید.
فرض کنید پدر خانواده مالک یک واحد مسکونی بوده و پس از فوت، سه فرزند او وارث شدهاند. یکی از فرزندان ادعا میکند پدر، کل ملک را به او وصیت کرده است. در شکایت بابت وصیت ملک ارثی، دادگاه ابتدا باید مالکیت متوفی، اعتبار وصیتنامه و ارزش کل ترکه را بررسی کند. اگر وصیتنامه معتبر باشد اما ملک بیش از یکسوم ترکه را تشکیل دهد، اجرای قسمت اضافی به رضایت سایر ورثه نیاز دارد. اگر وصیتکننده پیشتر فقط مالک یکسوم مشاع بوده باشد، وصیت اصولاً نمیتواند سهم دو فرزند دیگر را از بین ببرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی خانواده آنلاین را ببینید.
برای شکایت بابت وصیت ملک ارثی، نخست باید سهم واقعی متوفی، حدود یکسوم ترکه و اعتبار سند وصیت مشخص شود. اقدام عجولانه با خواسته نادرست ممکن است رسیدگی را دشوار کند. بررسی اسناد ثبتی، دریافت نظر کارشناس و تعیین دقیق خواسته، مهمترین گامهای تصمیمگیری هستند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در امیرآباد را ببینید.