شکایت بابت گرفتن اجاره نامه

اگر موجر یا مستأجر اصل اجاره‌نامه را نزد خود نگه داشته، از تحویل آن خودداری می‌کند یا قرارداد را با فریب، تهدید و جعل به دست آورده است، روش اقدام به نوع رفتار و مدارک موجود بستگی دارد؛ بنابراین شکایت بابت گرفتن اجاره نامه همیشه یک عنوان کیفری واحد ندارد. برای مثال، اگر مستأجر پس از پایان قرارداد، اصل اجاره‌نامه را تحویل ندهد، ابتدا باید اظهارنامه و سپس دعوای استرداد سند یا مطالبه خسارت مطرح شود، اما اگر شخصی با جعل امضا یا فریب، اجاره‌نامه‌ای را گرفته باشد، شکایت کیفری نیز قابل بررسی است. در این مقاله، مسیر درست برای شکایت بابت گرفتن اجاره نامه، مدارک لازم، مرجع صالح و نمونه متن کاربردی توضیح داده می‌شود.

عبارت گرفتن اجاره‌نامه ممکن است به چند وضعیت متفاوت اشاره کند. گاهی منظور، دریافت نسخه قرارداد از موجر یا بنگاه است؛ گاهی یکی از طرفین اصل اجاره‌نامه را در اختیار دارد و آن را پس نمی‌دهد؛ و در مواردی، شخصی با استفاده از اطلاعات نادرست، تهدید یا جعل، قرارداد را از دیگری گرفته یا قراردادی برخلاف واقع تنظیم کرده است. تشخیص این تفاوت اهمیت زیادی دارد، زیرا هر وضعیت، راهکار حقوقی و کیفری جداگانه‌ای دارد.

اگر قرارداد به صورت عادی و با رضایت طرفین امضا شده باشد، صرف اینکه یکی از طرفین اصل اجاره‌نامه را نزد خود نگه داشته، معمولاً جرم مستقلی ایجاد نمی‌کند. با این حال، نگهداری سند می‌تواند اثبات حقوق طرف مقابل را دشوار کند و در صورت امتناع از تحویل، زمینه طرح دعوای حقوقی برای استرداد سند یا دریافت رونوشت معتبر را فراهم آورد.

شکایت کیفری زمانی مطرح می‌شود که رفتار انجام‌شده، یکی از عناوین مجرمانه را داشته باشد. از جمله این موارد می‌توان به جعل امضا یا مفاد قرارداد، استفاده از اجاره‌نامه جعلی، کلاهبرداری، خیانت در امانت، تهدید و اجبار اشاره کرد. البته عنوان دقیق اتهام باید بر اساس مدارک و نحوه وقوع حادثه تعیین شود و بهتر است در متن شکایت، شرح دقیق ماجرا نوشته شود و تشخیص عنوان نهایی به مرجع قضایی واگذار گردد.

برای نمونه، اگر موجر نسخه‌ای از اجاره‌نامه را در اختیار مشاور املاک گذاشته باشد تا برای امور اداری استفاده شود، اما مشاور آن را به شخص دیگری تحویل دهد یا از آن برای تنظیم قرارداد متفاوت استفاده کند، موضوع می‌تواند از جهت خیانت در امانت یا جرایم مرتبط با اسناد بررسی شود. همچنین اگر فردی با ادعای مالک بودن، ملک را اجاره دهد و وجه دریافت کند، در صورت وجود شرایط قانونی، احتمال بررسی موضوع از جهت کلاهبرداری وجود دارد.

• تمام نسخه‌های موجود از اجاره‌نامه، رسید پرداخت ودیعه و اجاره‌بها، پیامک‌ها، مکالمات و رسیدهای بانکی را نگهداری کنید.
• اگر قرارداد در بنگاه تنظیم شده است، از مشاور املاک بخواهید کتبی اعلام کند که قرارداد در چه تاریخی و با حضور چه اشخاصی تنظیم شده است.
• در صورت خودداری طرف مقابل، از طریق اظهارنامه رسمی، تحویل اصل سند یا ارائه تصویر برابر با اصل آن را مطالبه کنید.
• اگر احتمال از بین رفتن دلیل وجود دارد، درخواست تأمین دلیل یا ثبت وضعیت موجود را بررسی کنید.
• از ورود بدون اجازه به محل، برداشتن اجباری سند یا تهدید طرف مقابل خودداری کنید؛ چنین اقداماتی ممکن است برای خود شما مسئولیت کیفری ایجاد کند.

اظهارنامه به تنهایی جایگزین شکایت یا دادخواست نیست، اما نشان می‌دهد که شما به طور رسمی تحویل سند را مطالبه کرده‌اید. همچنین در اختلافات مربوط به تخلیه، مطالبه ودیعه یا اثبات رابطه استیجاری، وجود اظهارنامه می‌تواند در ارزیابی رفتار طرفین مؤثر باشد.

مدارک لازم به موضوع پرونده بستگی دارد، اما معمولاً باید تصویر کارت ملی، هر نسخه موجود از اجاره‌نامه، رسید پرداخت اجاره یا ودیعه، شهادت شهود، مکاتبات، پیام‌های رد و بدل شده، اطلاعات مشاور املاک و مستندات مالکیت یا تصرف ملک ارائه شود. اگر ادعای جعل مطرح است، سند مورد اختلاف برای بررسی کارشناسی اهمیت اساسی دارد. در صورتی که اصل سند در اختیار طرف مقابل باشد، می‌توان در شکواییه یا دادخواست، موضوع را اعلام و تقاضای مطالبه یا ارائه اصل سند کرد.

پرینت پیام‌ها، فایل صوتی و تصاویر صفحه تلفن همراه نیز ممکن است به عنوان قرینه مورد توجه قرار گیرد، اما ارزش اثباتی آن‌ها به نحوه جمع‌آوری، انتساب به طرفین و تشخیص مرجع رسیدگی بستگی دارد. بهتر است فایل‌های اصلی را نگهداری کنید و از ویرایش یا حذف بخشی از مکالمات خودداری نمایید.

برای شکایت کیفری، شاکی باید به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کند و شکواییه را علیه شخص یا اشخاص مسئول ثبت نماید. پرونده پس از ثبت، حسب مورد به دادسرا یا مرجع کیفری صالح ارجاع می‌شود. در موارد فوری مانند تهدید، احتمال انتقال مال یا از بین رفتن دلیل، موضوع فوریت باید در متن شکایت به روشنی توضیح داده شود.

اگر هدف شما فقط دریافت اصل اجاره‌نامه، گرفتن رونوشت، اثبات وجود قرارداد یا مطالبه خسارت ناشی از عدم تحویل سند است، مسیر حقوقی مناسب‌تر خواهد بود. دعوا معمولاً از طریق دفتر خدمات قضایی ثبت و به مرجع صالح محل اقامت خوانده یا محل وقوع ملک ارسال می‌شود. با توجه به نوع خواسته و نصاب قانونی، رسیدگی ممکن است در دادگاه صلح یا دادگاه عمومی حقوقی انجام شود.

در پرونده‌هایی که هم جنبه کیفری و هم جنبه حقوقی دارند، امکان پیگیری هر دو مسیر وجود دارد؛ اما نباید یک موضوع واحد را بدون دلیل، هم جعل و هم کلاهبرداری و هم خیانت در امانت معرفی کرد. شرح دقیق واقعیت، تاریخ‌ها و اقدامات انجام‌شده، از انتخاب چند عنوان کلی و غیرمستند مؤثرتر است.

در ادامه نمونه متن شکایت بابت گرفتن اجاره نامه ارائه می‌شود که باید با توجه به واقعیت پرونده، نوع سند و رفتار طرف مقابل تکمیل شود. از درج مطالبی که قابل اثبات نیست یا نسبت دادن جرم بدون دلیل خودداری کنید.

نمونه شکواییه:

ریاست محترم مرجع قضایی صالح

با سلام؛ اینجانب ... فرزند ... به شماره ملی ... اعلام می‌کنم در تاریخ ... برای اجاره ملک واقع در ... با آقای یا خانم ... توافق و اجاره‌نامه‌ای در ... نسخه تنظیم شد. اصل یا یکی از نسخه‌های اجاره‌نامه نزد مشتکی‌عنه قرار گرفت، اما با وجود مطالبه‌های مکرر و ارسال اظهارنامه به شماره ...، از تحویل سند یا ارائه تصویر معتبر آن خودداری کرده است. همچنین حسب مورد، نامبرده با استفاده از سند مذکور اقدام به ... کرده یا مندرجات و امضای قرارداد را بدون اجازه اینجانب تغییر داده است.

با توجه به مدارک پیوست، از جمله تصویر اجاره‌نامه، رسیدهای پرداخت، پیام‌ها، اظهارنامه و مشخصات شهود، تقاضای بررسی موضوع، احضار مشتکی‌عنه، استعلام از مشاور املاک، ارجاع سند به کارشناسی و اتخاذ تصمیم قانونی را دارم. در صورت احراز جعل، استفاده از سند مجعول، خیانت در امانت، تهدید یا هر عنوان قانونی دیگر، تقاضای رسیدگی و تعقیب مرتکب را دارم.

نام و نام خانوادگی، امضا و تاریخ

اگر موضوع فقط تحویل اصل قرارداد است، می‌توان به جای شکواییه، دادخواست حقوقی با خواسته استرداد سند یا الزام به تحویل رونوشت معتبر تنظیم کرد. در این دادخواست باید مشخصات طرفین، نشانی ملک، تاریخ قرارداد، علت نگهداری سند و دفعات مطالبه آن نوشته شود.

ثبت شکواییه و دادخواست مستلزم پرداخت هزینه‌های قانونی و خدمات دفتر الکترونیک قضایی است. میزان هزینه‌ها ممکن است بر اساس تعرفه‌های سالانه و نوع اقدام تغییر کند؛ بنابراین رقم ثابت و همیشگی نمی‌توان برای آن اعلام کرد. هزینه کارشناسی خط، امضا یا اصالت سند نیز در صورت ارجاع پرونده به کارشناس جداگانه محاسبه می‌شود و ممکن است در پایان، بر عهده شخصی قرار گیرد که مسئول شناخته می‌شود.

برای طرح شکایت کیفری نباید منتظر طولانی شدن اختلاف ماند، زیرا دسترسی به شهود، پیام‌ها و اصل سند دشوارتر می‌شود. در جرایم مختلف، مقررات متفاوتی درباره مهلت شکایت و مرور زمان وجود دارد و تعیین آن به عنوان اتهام و شرایط پرونده وابسته است. در دعوای حقوقی نیز هرچه سریع‌تر اقدام شود، امکان اثبات رابطه اجاره و جلوگیری از سوءاستفاده از سند بیشتر خواهد بود.

آیا ندادن نسخه اجاره‌نامه جرم است؟

صرف خودداری از تحویل نسخه قرارداد، بدون وجود رفتار مجرمانه دیگری، الزاماً جرم نیست و معمولاً باید از طریق مطالبه رسمی، درخواست رونوشت یا دعوای حقوقی پیگیری شود. اگر همراه این رفتار، جعل، تهدید، فریب یا سوءاستفاده از سند رخ داده باشد، موضوع کیفری نیز قابل بررسی است.

اگر اجاره‌نامه در بنگاه تنظیم شده باشد چه اقدامی ممکن است؟

می‌توان از بنگاه درخواست کرد سوابق قرارداد، مشخصات طرفین و نسخه موجود را ارائه کند. در صورت امتناع، اطلاعات بنگاه و نام مشاور را در اظهارنامه یا دادخواست ذکر کنید تا مرجع رسیدگی بتواند استعلام لازم را انجام دهد. شهادت مشاور املاک نیز ممکن است برای اثبات نحوه تنظیم قرارداد اهمیت داشته باشد.

آیا پیامک و گفت‌وگوی مجازی دلیل محسوب می‌شود؟

پیام‌ها می‌توانند قرینه یا دلیل قابل بررسی باشند، به‌ویژه اگر شماره تلفن متعلق به طرف مقابل باشد و ارتباط آن با موضوع اجاره روشن شود. با این حال، تصویر صفحه به تنهایی همیشه کافی نیست و ممکن است اصالت و انتساب آن نیازمند بررسی فنی باشد.

اگر اصل اجاره‌نامه گم شده باشد، آیا می‌توان قرارداد را ثابت کرد؟

بله، اثبات رابطه اجاره فقط با اصل قرارداد انجام نمی‌شود. رسیدهای بانکی، شهادت شهود، پیام‌ها، سوابق بنگاه، پرداخت قبوض و تصرف ملک می‌توانند در کنار یکدیگر برای اثبات توافق استفاده شوند. البته نتیجه نهایی به مجموع دلایل و دفاع طرف مقابل بستگی دارد.

آیا می‌توان همزمان دادخواست حقوقی و شکایت کیفری ثبت کرد؟

اگر یک رفتار، علاوه بر ایجاد خسارت یا حق مطالبه، واجد وصف مجرمانه نیز باشد، پیگیری همزمان ممکن است؛ اما موضوعات و خواسته‌های هر پرونده باید جدا و روشن نوشته شود. ثبت شکایت کیفری بدون دلیل کافی ممکن است باعث طولانی شدن رسیدگی یا رد ادعا شود.

برای انتخاب مسیر درست، ابتدا مشخص کنید آیا مشکل شما فقط نگرفتن نسخه قرارداد است یا اینکه سند با جعل، فریب، تهدید یا سوءاستفاده به دست آمده است. در حالت نخست، اظهارنامه و دعوای حقوقی برای استرداد سند یا دریافت رونوشت کاربرد دارد؛ در حالت دوم، ثبت شکواییه و درخواست بررسی اصالت سند، استعلام از بنگاه و ارجاع به کارشناسی اهمیت پیدا می‌کند. جمع‌آوری منظم مدارک، ثبت رسمی مطالبه و پرهیز از بیان ادعاهای غیرقابل اثبات، مهم‌ترین اقدامات عملی برای افزایش شانس موفقیت در پرونده است.