اگر سند مهمی را گم کردهاید، آیا باید فوراً شکایت کنید؟ در بیشتر موارد، شکایت بابت گم شدن سند برای ثبت فقدان و جلوگیری از سوءاستفاده انجام میشود، اما روش پیگیری به نوع سند بستگی دارد؛ برای سند مالکیت، معمولاً باید به اداره ثبت اسناد و املاک مراجعه و تقاضای صدور سند مالکیت المثنی کنید، در حالی که برای اسناد هویتی، بانکی یا قراردادی، مرجع صادرکننده تشریفات جداگانهای دارد.
خودِ گم شدن سند جرم نیست و معمولاً موضوع، اعلام فقدان و درخواست جایگزین است. اگر احتمال سرقت وجود دارد، باید موضوع را به کلانتری یا مرجع قضایی اعلام کنید؛ زیرا سرقت با مفقودی تفاوت دارد و ممکن است نیازمند بررسی کیفری باشد. ثبت شکایت، بهتنهایی مالکیت یا اعتبار سند جدید ایجاد نمیکند، بلکه سابقهای رسمی از فقدان به وجود میآورد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل متخصص سرقت را ببینید.
در مورد سند مالکیت ملک، مرجع اصلی اداره ثبت اسناد و املاک محل وقوع ملک است. مالک یا نماینده قانونی او باید فقدان سند را اعلام و درخواست صدور المثنی کند. اداره ثبت پس از بررسی سوابق، هویت متقاضی، حدود ملک و نبود تعارض، تشریفات قانونی از جمله انتشار آگهی فقدان را در موارد لازم انجام میدهد. بنابراین، مراجعه مستقیم به دفترخانه بهتنهایی جایگزین فرایند اداری صدور المثنی نیست.
فهرست مدارک ممکن است با توجه به نوع سند و رویه اداره مربوط تغییر کند، اما معمولاً این موارد مفید است:
اگر هیچ تصویر یا شمارهای از سند ندارید، میتوان از سوابق ثبتی، دفترخانه تنظیمکننده سند یا مدارک معاملاتی برای شناسایی آن استفاده کرد. بهتر است از ارائه اطلاعات نادرست یا امضای فرمهای ناقص خودداری شود.
آگهی، وسیله اطلاعرسانی عمومی و فراهم کردن فرصت اعتراض اشخاص ذینفع است؛ بنابراین با صدور حکم قطعی مالکیت اشتباه نشود. مدت و نحوه انتشار آگهی تابع مقررات سند و تشخیص مرجع صادرکننده است و نباید برای همه اسناد یکسان فرض شود. اگر شخصی مدعی باشد سند نزد اوست یا نسبت به صدور المثنی اعتراض داشته باشد، اداره ثبت یا مرجع صالح، موضوع را بر اساس سوابق و دلایل طرفین بررسی میکند.
فرض کنید سارا سند تکبرگ آپارتمان خود را در جابهجایی منزل پیدا نمیکند. او ابتدا تصویر سند را از پرونده بانکی به دست میآورد، سپس با مدارک هویتی به اداره ثبت محل ملک مراجعه میکند. در این وضعیت، شکایت بابت گم شدن سند فقط بخشی از اقدام اوست و برای دریافت المثنی باید درخواست ثبتی، پرداخت هزینههای مقرر و تشریفات آگهی را نیز انجام دهد. اگر بعداً سند قدیمی پیدا شود، نباید آن را برای معامله ارائه کند و باید وضعیت آن را از اداره ثبت استعلام کند.
اعلام مفقودی بدون ذکر دقیق نوع سند، اشتباه گرفتن سند عادی با سند رسمی، مراجعه به مرجع نامرتبط و تصور بیاعتباری خودکار معامله از خطاهای رایج است. درباره سند عادی، معمولاً باید به طرف قرارداد اطلاع کتبی داد و در صورت اختلاف، از اظهارنامه یا دعوای مناسب استفاده کرد؛ زیرا اداره ثبت الزاماً برای آن المثنی صادر نمیکند. همچنین اگر سند در رهن بانک باشد، هماهنگی با مرتهن اهمیت دارد. در موارد اختلافی، شکایت بابت گم شدن سند جایگزین دعوای ابطال، الزام به تنظیم سند یا اثبات مالکیت نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
نخست نوع سند و احتمال مفقودی یا سرقت را مشخص کنید، سپس مرجع صادرکننده یا اداره ثبت را در جریان بگذارید و رسید اقدامات را نگه دارید. شکایت بابت گم شدن سند برای مستندسازی فقدان مفید است، اما صدور المثنی، اعتبار آن و آثار حقوقی موضوع به مقررات همان سند و مدارک موجود وابسته خواهد بود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل مهریه شهرری را ببینید.