اگر شخصی بدون رضایت، با زور، تهدید، بیهوش کردن، فریب یا سوءاستفاده از ناتوانی جسمی و روانی قربانی اقدام جنسی از راه مقعدی انجام داده است، باید در کوتاه‌ترین زمان به پزشکی قانونی، پلیس یا دادسرای محل مراجعه و موضوع را ثبت کند. شکایت تجاوز جنسی از راه مقعدی ممکن است با توجه به جنسیت قربانی، سن طرفین، نوع رفتار، میزان اجبار و ادله موجود، تحت عناوین کیفری متفاوت بررسی شود؛ بنابراین شکایت تجاوز جنسی از راه مقعدی باید با شرح دقیق واقعه و بدون استفاده از عبارات مبهم تنظیم شود. برای مثال، اگر قربانی پس از تهدید در محل کار یا منزل مجبور به این رفتار شده باشد، حفظ لباس‌ها، پیام‌ها و فایل‌های تهدید و مراجعه فوری برای معاینه می‌تواند در اثبات موضوع بسیار مؤثر باشد.
در حقوق کیفری ایران، عنوان عمومی «تجاوز جنسی» همیشه به‌عنوان یک عنوان واحد و مستقل برای همه رفتارها به کار نمی‌رود. مرجع قضایی با بررسی جزئیات، ممکن است رفتار ارتکابی را در قالب عناوینی مانند زنای به عنف یا اکراه، لواط، اعمال منافی عفت، ضرب‌وجرح، تهدید، آدم‌ربایی یا جرایم مرتبط دیگر ارزیابی کند. تشخیص عنوان نهایی با دادسرا و دادگاه است و شاکی نباید برای انتخاب عنوان قانونی، واقعیت را تغییر دهد یا جزئیاتی را که مطمئن نیست به پرونده اضافه کند.
در پرونده‌های مربوط به شکایت تجاوز جنسی از راه مقعدی، جنسیت بزه‌دیده و متهم اهمیت اساسی دارد. همچنین باید مشخص شود آیا دخول یا رفتار جنسی واقع شده، آیا رضایت وجود داشته، رضایت با تهدید یا اجبار از بین رفته، قربانی بیهوش یا مست بوده، یا به دلیل سن و وضعیت ذهنی توان تصمیم‌گیری نداشته است. اگر قربانی زیر سن قانونی باشد، وضعیت پرونده می‌تواند حساس‌تر شود و حمایت‌های ویژه کیفری و اجتماعی نیز مطرح خواهد بود.
رضایت باید آزادانه، آگاهانه و قابل پس گرفتن باشد. سکوت، ترس، گریه، ناتوانی در مقاومت، رابطه قبلی، نامزدی، ازدواج یا آشنایی قبلی به‌تنهایی رضایت به رفتار مورد ادعا محسوب نمی‌شود. در مقابل، برای اثبات جرم باید رابطه میان رفتار متهم و فقدان رضایت قربانی با دلایل قانونی روشن شود. این موضوع به معنای بی‌اعتباری گفته قربانی نیست، بلکه نشان می‌دهد ثبت دقیق اظهارات و جمع‌آوری ادله اهمیت زیادی دارد.
معاینه پزشکی قانونی باید هرچه زودتر انجام شود، زیرا آثار جسمی و زیستی ممکن است با گذشت زمان از بین برود. با این حال، دیر مراجعه کردن به معنای از بین رفتن قطعی حق شکایت نیست. حتی اگر آثار بدنی باقی نمانده باشد، پیام‌ها، تهدیدها، شهادت اشخاص، گزارش ضابطان، اظهارات طرفین و سایر قرائن می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد.
برای ثبت شکایت تجاوز جنسی از راه مقعدی، شاکی می‌تواند از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی شکواییه را ثبت کند یا در شرایط فوری به کلانتری، پلیس آگاهی یا دادسرای محل وقوع جرم مراجعه کند. در وضعیت خطر فوری، لازم نیست ابتدا متن کامل و تخصصی آماده شود؛ اعلام فوری حادثه به ضابطان و درخواست حفظ آثار جرم و ارجاع به پزشکی قانونی اهمیت بیشتری دارد.
پس از ثبت شکایت، پرونده معمولاً برای تحقیقات مقدماتی به دادسرا ارسال می‌شود. بازپرس یا مقام قضایی ممکن است دستور معاینه پزشکی قانونی، تحقیق از شاکی و متهم، بررسی دوربین‌ها، استخراج اطلاعات تلفن همراه، احضار شاهدان، تحقیق محلی و انجام کارشناسی را صادر کند. قربانی حق دارد هنگام تحقیقات، موضوع را با حفظ کرامت و حریم خصوصی خود مطرح کند و در صورت دشواری، از وکیل دادگستری کمک بگیرد.
در متن شکایت باید زمان تقریبی، مکان، نحوه آشنایی، شیوه اجبار یا تهدید، رفتار دقیق متهم، وضعیت جسمی و روانی قربانی، نام شاهدان و مدارک موجود نوشته شود. اگر شاکی از عنوان قانونی مطمئن نیست، بهتر است به جای اصرار بر یک عنوان، شرح واقعی اتفاق را ارائه کند و از مقام قضایی بخواهد عنوان مناسب را تعیین کند.
در پرونده‌های جنسی، پزشکی قانونی می‌تواند آثار جراحت، التهاب، پارگی، خون‌ریزی، آثار بیولوژیک یا صدمات دیگر را بررسی کند. نتیجه معاینه به‌تنهایی در همه پرونده‌ها تعیین‌کننده نیست و نبودن آسیب نیز لزوماً وقوع نداشتن جرم را ثابت نمی‌کند؛ زیرا شدت صدمه به عوامل مختلفی مانند فاصله زمانی، وضعیت جسمی و نوع رفتار بستگی دارد.
اقرار متهم، شهادت واجد شرایط، گزارش ضابطان، نظریه پزشکی قانونی، پیام‌های تهدیدآمیز، فایل صوتی، تصاویر دوربین، داده‌های مکانی، اظهارات اشخاصی که بلافاصله پس از حادثه از موضوع مطلع شده‌اند و سایر قرائن می‌توانند در شکل‌گیری علم قضایی مؤثر باشند. اسکرین‌شات به‌تنهایی ممکن است کافی نباشد، اما همراه با بررسی فنی تلفن همراه یا اطلاعات حساب کاربری ارزش بیشتری پیدا می‌کند.
شاکی نباید برای تقویت پرونده، شاهد ساختگی معرفی کند، پیام‌ها را دستکاری کند یا فایل جعلی ارائه دهد. چنین اقدامی می‌تواند اعتبار ادعا را از بین ببرد و حتی پیامد کیفری داشته باشد. بهتر است همه مدارک به شکل اصلی نگهداری و در صورت امکان، با دستور قضایی یا بررسی کارشناسی، اصالت آن‌ها احراز شود.
در ادامه نمونه‌ای از متن قابل استفاده برای شکایت تجاوز جنسی از راه مقعدی ارائه می‌شود. این متن باید بر اساس واقعیت پرونده تکمیل شود و عنوان اتهامی نهایی را مرجع قضایی تعیین می‌کند.
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان [نام شهرستان]
با سلام؛
اینجانب [نام و نام خانوادگی شاکی] فرزند [نام پدر] به شماره ملی [شماره ملی]، علیه آقای/خانم [نام مشتکی‌عنه] فرزند [نام پدر، در صورت اطلاع] به نشانی [نشانی یا مشخصات قابل شناسایی] اعلام شکایت می‌کنم.
در تاریخ تقریبی [تاریخ] در محل [نشانی دقیق یا توضیح محل]، مشتکی‌عنه با استفاده از [تهدید، زور، بیهوش کردن، حبس، فریب یا هر وضعیت واقعی دیگر] بدون رضایت اینجانب مرتکب رفتار جنسی از راه مقعدی شد. شرح دقیق واقعه، نحوه ورود متهم، اقدامات انجام‌شده، تهدیدهای بیان‌شده و آثار جسمی ایجادشده به شرح زیر است: [شرح روشن و بدون اغراق واقعه]. پس از حادثه، موضوع را به [نام شخص یا اشخاص] اطلاع دادم و مدارکی از جمله [پیام‌ها، فایل صوتی، تصاویر، گواهی درمان، مشخصات شاهدان یا سایر مدارک] در اختیار دارم.
با توجه به مراتب، تقاضای ثبت شکایت، احضار و تحقیق از مشتکی‌عنه، ارجاع فوری اینجانب به پزشکی قانونی، بررسی ادله الکترونیکی، شناسایی و تحقیق از شاهدان، حفظ تصاویر دوربین‌های محل و تعقیب کیفری مرتکب بر اساس عنوان قانونی منطبق با رفتار ارتکابی را دارم. همچنین تقاضا می‌کنم حریم خصوصی و امنیت اینجانب در تمام مراحل رسیدگی رعایت شود.
نام و نام خانوادگی، امضا و تاریخ
بله. گواهی پزشکی قانونی مهم است، اما تنها دلیل ممکن نیست. اظهارات شاکی، تهدیدها، پیام‌ها، شاهدان، گزارش پلیس، دوربین‌ها و قرائن دیگر نیز بررسی می‌شوند. با این حال، مراجعه زودهنگام برای معاینه، امکان ثبت آثار را بیشتر می‌کند.
خیر. شاکی باید واقعه را دقیق و صادقانه توضیح دهد. مرجع قضایی با توجه به جنسیت طرفین، نوع رفتار، وجود یا نبود رضایت و شرایط وقوع، عنوان اتهامی مناسب را تعیین می‌کند.
رابطه خانوادگی یا زوجیت مانع مراجعه به مراجع قضایی نیست. موضوع اصلی، نوع رفتار، وجود رضایت و شرایطی مانند تهدید، اجبار یا ناتوانی در اعلام اراده است. جزئیات رابطه باید در پرونده به‌طور دقیق بررسی شود.
نباید منتظر پایان یک مهلت فرضی ماند. هرچه مراجعه زودتر باشد، حفظ آثار و شناسایی ادله آسان‌تر است. حتی در صورت گذشت زمان، بهتر است برای بررسی امکان قانونی پیگیری، با مرجع قضایی یا وکیل مشورت شود.
هزینه ثبت شکواییه و برخی خدمات قضایی بر اساس تعرفه‌های جاری دریافت می‌شود و هزینه معاینه یا کارشناسی نیز ممکن است با توجه به دستور مرجع رسیدگی متفاوت باشد. در صورت ناتوانی مالی، می‌توان درباره معاضدت قضایی یا راهکارهای قانونی کاهش هزینه پرس‌وجو کرد.
رسیدگی به جرایم جنسی باید با رعایت حریم خصوصی و کرامت بزه‌دیده انجام شود. با این حال، شاکی بهتر است از انتشار عمومی جزئیات پرونده خودداری کند و اطلاعات را فقط در اختیار مقام قضایی، وکیل و اشخاص ضروری قرار دهد.
برای پیگیری شکایت تجاوز جنسی از راه مقعدی، مهم‌ترین اقدامات عبارت‌اند از تأمین امنیت، مراجعه سریع برای معاینه، حفظ لباس و مدارک، ثبت دقیق زمان و مکان حادثه و ارائه شرح صادقانه به مرجع قضایی. عنوان کیفری نهایی بر اساس شرایط پرونده تعیین می‌شود و نبود یک مدرک خاص، به‌تنهایی به معنای بی‌نتیجه بودن شکایت نیست. کمک گرفتن از وکیل متخصص در جرایم کیفری و پرهیز از حذف، دستکاری یا انتشار ادله می‌تواند روند رسیدگی را منظم‌تر و از آسیب دوباره به قربانی جلوگیری کند.