برای شکایت توهین به اشخاص عادی و تهدید باید با حفظ ادله، از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی شکواییه ثبت و موضوع را به دادسرای صالح اعلام کنید؛ شکایت توهین به اشخاص عادی و تهدید زمانی نتیجه بهتری دارد که الفاظ توهینآمیز، عبارت تهدید، زمان و محل وقوع و مشخصات شاهدان بهصورت روشن بیان شود. برای مثال، اگر شخصی پس از یک اختلاف خانوادگی در پیامرسان برای شما بنویسد «به تو آسیب میزنم» و همزمان الفاظ رکیک به کار ببرد، پیامها را حذف نکنید، از صفحه نمایش و اطلاعات حساب کاربری تصویر بگیرید و موضوع را بدون پاسخهای تحریکآمیز پیگیری کنید.
توهین به معنای بهکار بردن الفاظ یا رفتارهایی است که عرفاً موجب تحقیر و هتک حرمت شخص دیگری میشود، اما هر ناراحتی، انتقاد یا اختلاف لفظی الزاماً توهین کیفری نیست. تشخیص موضوع به محتوای دقیق عبارت، شرایط بیان، عرف محل، رابطه طرفین و قصد اهانت بستگی دارد. اگر رفتار به نسبت دادن زنا یا لواط منتهی شود، ممکن است عنوان کیفری متفاوتی پیدا کند و نباید آن را صرفاً توهین دانست.
تهدید نیز زمانی مطرح میشود که فرد، دیگری را به قتل، آسیب جانی، ضرر مالی، لطمه به آبرو یا افشای اطلاعات خصوصی تهدید کند. لازم نیست تهدید حتماً عملی شده باشد؛ بیان تهدیدآمیز در صورتی که قابلیت ایجاد ترس و نگرانی معقول داشته باشد، میتواند موضوع رسیدگی کیفری قرار گیرد. با این حال، قاضی صرفاً بر اساس ادعای کلی تصمیم نمیگیرد و محتوای پیام، لحن، سابقه اختلاف، امکان اجرای تهدید و سایر قرائن را بررسی میکند.
در شکایت توهین به اشخاص عادی و تهدید ممکن است هر دو عنوان در یک شکواییه مطرح شوند، اما باید برای هرکدام رفتار مشخص و دلیل جداگانه ارائه شود. برای نمونه، عبارت رکیک مربوط به توهین است و ارسال پیام «خانهات را آتش میزنم» میتواند از جهت تهدید بررسی شود. استفاده از عناوین متعدد بدون توضیح دقیق، باعث ابهام در تحقیقات میشود.
توهین ساده به اشخاص عادی، در صورتی که مشمول عناوین شدیدتر مانند قذف یا توهین به مقدسات و مقامات خاص نباشد، طبق مقررات مربوط به توهین قابل پیگیری است و مجازات آن در قوانین فعلی در قالب جزای نقدی درجه شش پیشبینی شده است. مبلغ جزای نقدی ممکن است با توجه به اصلاحات و تعدیلهای قانونی تغییر کند؛ بنابراین بهتر است مبلغ نهایی بر اساس قانون لازمالاجرا در زمان وقوع جرم و زمان صدور رأی بررسی شود.
تهدید نیز عنوان کیفری مستقل دارد و نوع تهدید در تعیین نتیجه پرونده اهمیت زیادی دارد. تهدید به قتل، ایراد صدمه، ضرر مالی یا افشای راز از نظر ماهیت با یکدیگر تفاوتهایی دارند. مجازات قانونی تهدید میتواند شامل حبس، شلاق یا جزای نقدی باشد و انتخاب عنوان اتهامی و تعیین کیفر به محتوای تهدید و شرایط پرونده بستگی دارد. اگر تهدید همراه با اخاذی، مزاحمت، ضربوجرح، تخریب یا انتشار محتوای خصوصی باشد، عناوین کیفری دیگری نیز ممکن است مطرح شود.
مدارک پرونده باید به گونهای جمعآوری شود که اصل وقوع رفتار و ارتباط آن با متهم قابل بررسی باشد. در شکایت توهین به اشخاص عادی و تهدید پیامکها، پیامهای شبکههای اجتماعی، فایل صوتی، فیلم دوربین، پرینت مکالمات، شهادت شهود و گزارش کلانتری میتواند اهمیت داشته باشد. اسکرینشات بهتنهایی همیشه برای اثبات هویت ارسالکننده کافی نیست، اما میتواند شروع تحقیقات و بررسی فنی باشد.
فایل اصلی را نگه دارید و آن را ویرایش، برش یا بازنشر نکنید. پاسخهای توهینآمیز یا تهدید متقابل میتواند علیه شاکی نیز مورد استناد قرار گیرد. اگر احتمال خطر فوری وجود دارد، ابتدا از محل دور شوید و از مراجع انتظامی کمک بخواهید؛ جمعآوری دلیل نباید جان یا امنیت شما را به خطر بیندازد.
نخست باید در سامانه ثنا ثبتنام و احراز هویت انجام شده باشد. سپس با مدارک هویتی و مستندات، به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه و شکواییه را ثبت کنید. در متن شکواییه، عنوان اتهام، مشخصات شاکی و مشتکیعنه، شرح زمانبندیشده ماجرا، محل وقوع، ادله و درخواست رسیدگی درج میشود.
پس از ثبت، پرونده معمولاً برای تحقیقات مقدماتی به دادسرای صالح ارسال میشود. ممکن است از شاکی برای توضیح، ارائه اصل مستندات یا معرفی شاهدان دعوت شود. در پروندههای مربوط به پیامهای اینترنتی، مقام قضایی میتواند بررسی فنی، شناسایی صاحب حساب، استخراج دادهها یا ارجاع موضوع به پلیس تخصصی را درخواست کند.
مرجع صالح معمولاً دادسرای محل وقوع جرم است؛ با این حال، در جرایم اینترنتی یا مواردی که پیام در مکان دیگری دریافت شده، تشخیص صلاحیت ممکن است به جزئیات پرونده وابسته باشد. هزینه ثبت شکواییه و خدمات دفتر بر اساس تعرفههای رسمی دریافت میشود و برای اطلاع از مبلغ دقیق باید تعرفه جاری همان سال را ملاک قرار داد. مهلتهای قانونی در جرایم قابل گذشت اهمیت ویژه دارند؛ بنابراین تأخیر طولانی در طرح شکایت میتواند حقوق شاکی را با مشکل مواجه کند.
در ادامه، نمونهای قابل ویرایش ارائه میشود. متن باید با واقعیت پرونده تطبیق داده شود و از اضافه کردن مطالبی که امکان اثبات آن وجود ندارد خودداری کنید.
موضوع: شکایت بابت توهین و تهدید
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان ........
شاکی: نام و نام خانوادگی، کد ملی، نشانی و شماره تماس
مشتکیعنه: نام و نام خانوادگی در صورت اطلاع، شماره تماس، نشانی یا شناسه کاربری و سایر اطلاعات قابل شناسایی
شرح شکایت: اینجانب در تاریخ ........ در محل ........ یا از طریق شماره تلفن و حساب کاربری ........ با مشتکیعنه مواجه شدم. نامبرده در ساعت ........ با بهکار بردن عبارتهای توهینآمیز از جمله «........» به اینجانب اهانت کرد و سپس با بیان عبارت «........» مرا به ........ تهدید نمود. رفتار مذکور در حضور آقای/خانم ........ انجام شده و پیامها و فایلهای مربوط نیز ضمیمه شکواییه است. با توجه به مراتب، تقاضای تعقیب کیفری مشتکیعنه، بررسی ادله الکترونیکی، تحقیق از شاهدان و اتخاذ تصمیم قانونی را دارم.
دلایل و پیوستها: تصویر پیامها، فایل صوتی یا تصویری، مشخصات شهود، گزارش کلانتری، پرینت مکالمات در صورت وجود و سایر اسناد مرتبط.
درخواست: تعقیب و مجازات قانونی مشتکیعنه، احضار شهود، ارجاع مستندات الکترونیکی برای بررسی فنی و انجام اقدامات لازم برای جلوگیری از تکرار تهدید.
امضا و تاریخ
بله، اگر شماره تلفن، شناسه کاربری، تصویر، نشانی تقریبی، پلاک خودرو یا هر اطلاعات دیگری از فرد دارید، آن را در شکواییه بنویسید. مرجع قضایی میتواند از طریق تحقیقات انتظامی یا فنی برای شناسایی او اقدام کند. البته هرچه اطلاعات اولیه دقیقتر باشد، روند شناسایی آسانتر خواهد بود.
اسکرینشات میتواند دلیل اولیه باشد، اما اعتبار آن با توجه به امکان تغییر تصویر، انتساب حساب کاربری و بررسی اصالت پیام ارزیابی میشود. پیام اصلی را در تلفن همراه نگه دارید و در صورت درخواست، دستگاه یا حساب مربوط را برای بررسی ارائه کنید.
زمان تماس، شماره تماسگیرنده، محتوای تقریبی مکالمه و مشخصات افرادی را که در جریان موضوع بودهاند ثبت کنید. از ضبط یا انتشار غیرقانونی مکالمات خودداری کنید و موضوع را در شکواییه توضیح دهید. مقام قضایی میتواند درباره سوابق ارتباطی و سایر قرائن تصمیم بگیرد.
خیر. پاسخ متقابل ممکن است عنوان کیفری جداگانه داشته باشد و موقعیت شاکی را تضعیف کند. بهتر است پاسخ کوتاه، محترمانه و بدون تهدید باشد یا اصلاً وارد مشاجره نشوید و ادله را حفظ کنید.
در صورت وجود خطر فوری، علاوه بر ثبت شکایت، موضوع را به پلیس اطلاع دهید و از انتشار بیشتر محتوا جلوگیری کنید. گزارش محتوا به مدیر سامانه، حفظ نشانی دقیق صفحه و ثبت زمان انتشار نیز برای تحقیقات بعدی مفید است. اگر محتوای خصوصی منتشر شده باشد، احتمال طرح عناوین قانونی دیگری نیز وجود دارد.
برای شکایت توهین به اشخاص عادی و تهدید، مهمترین اقدامات عبارتاند از حفظ اصل پیام یا فایل، ثبت دقیق زمان و مکان، شناسایی شاهدان، پرهیز از پاسخ متقابل و مراجعه سریع به دفتر خدمات الکترونیک قضایی. توهین و تهدید باید بر اساس عبارت یا رفتار مشخص اثبات شود و صرف ناراحتی از یک اختلاف، برای محکومیت کافی نیست. اگر تهدید جدی و فوری است، امنیت خود و خانواده را در اولویت قرار دهید و همزمان از مسیر انتظامی و قضایی اقدام کنید.