آیا نسبت به واقعی و معتبر بودن یک صلحنامه تردید دارید؟ برای بررسی شک در اصل بودن صلح نامه باید اصل سند، نحوه تنظیم، امضا، اثر انگشت، سوابق دفترخانه و قرائن مربوط به زمان انعقاد آن بررسی شود؛ صرف ادعا یا شباهت نداشتن ظاهر سند، بهتنهایی برای بیاعتبار کردن صلحنامه کافی نیست.
نخست باید مشخص شود صلحنامه رسمی است یا عادی. سند رسمی در دفترخانه یا نزد مأمور رسمی صالح و مطابق مقررات تنظیم میشود و معمولاً امکان استعلام سوابق آن وجود دارد. در مقابل، صلحنامه عادی ممکن است میان اشخاص، بنگاه یا حتی در قالب دستنوشته تنظیم شده باشد و احراز اصالت آن بیشتر به امضا، اثر انگشت، گواهی شهود و سایر قرائن وابسته است.
نوع ایراد حقوقی به وضعیت سند و رابطه شخص با آن بستگی دارد. اگر شخص سند عادی را به خود منتسب نداند، موضوع میتواند در قالب انکار یا تردید مطرح شود؛ اما اگر ادعا این باشد که سند ساخته یا دستکاری شده، باید موضوع جعل بررسی و ادعای مناسب مطرح شود. درباره سند رسمی، صرف انکار امضا معمولاً کافی نیست و شخص باید دلایل قانونی مؤثر، از جمله ادعای جعل یا بیاعتباری قانونی سند، ارائه کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل جعل امضا را ببینید.
توجه کنید که «اصل نبودن» با «باطل بودن» یکسان نیست. ممکن است سند از نظر شکل و امضا اصیل باشد، اما یکی از طرفین فاقد اهلیت بوده، اختیار انتقال نداشته، موضوع صلح نامشروع یا نامعین بوده، یا معامله با قصد واقعی طرفین منطبق نباشد. در چنین حالتی، بحث اعتبار یا آثار قرارداد جدا از اصالت فیزیکی سند بررسی میشود.
دادگاه معمولاً بر اساس مجموع دلایل تصمیم میگیرد، نه فقط یک نشانه منفرد. درخواست کارشناسی خط و امضا، ارائه اسناد مسلمالصدور، معرفی شهود حاضر هنگام امضا، رسید پرداخت عوض صلح، مکاتبات طرفین و سوابق درمانی یا اقامتی مرتبط با تاریخ سند میتواند مؤثر باشد. اصل صلحنامه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بررسی تصویر یا رونوشت، امکان تشخیص الحاق، تفاوت جوهر و دستکاری فیزیکی را محدود میکند.
اگر سند درباره ملک باشد، استعلام از دفترخانه، اداره ثبت و بررسی زنجیره نقلوانتقال نیز اهمیت دارد. کارشناسی نظر نهایی دادگاه نیست و قاضی میتواند با توجه به سایر شواهد، آن را بپذیرد یا دلایل دیگر را نیز بررسی کند.
فرض کنید «الف» پس از فوت پدرش با شک در اصل بودن صلح نامهای مواجه میشود که بر اساس آن، ملک پدر پیش از فوت به یکی از ورثه صلح شده است. الف ادعا میکند امضا متعلق به پدر نیست و تاریخ سند نیز با دوره بستری بودن او همزمان است. دادگاه میتواند اصل سند را مطالبه، آن را به کارشناس ارجاع و از دفترخانه یا مراجع مربوط استعلام کند. نتیجه پرونده به اصالت امضا، وضعیت هوشیاری و اهلیت پدر، نحوه تنظیم سند و سایر دلایل بستگی دارد و از پیش نمیتوان حکم قطعی صادر کرد.
پیش از هر اقدام، تصویر برابر اصل، اصل سند در صورت دسترسی، قراردادهای مرتبط و سوابق ثبتی را جمعآوری کنید. سپس با توجه به هدف شما، ممکن است طرح دعوای متناسب برای بیاعتباری، ابطال، اعلام جعل یا جلوگیری از استناد به سند لازم باشد. در جریان رسیدگی، شک در اصل بودن صلح نامه باید بهصورت روشن، مستند و در زمان مناسب مطرح شود؛ زیرا سکوت یا دفاع مبهم ممکن است قدرت استدلالی شما را کاهش دهد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره قضایی رایگان قوه قضاییه را ببینید.
برای ارزیابی شک در اصل بودن صلح نامه، میان سند رسمی و عادی، اصالت سند و اعتبار قرارداد، و ادعای جعل و انکار امضا تفاوت بگذارید. بررسی اصل سند، کارشناسی، استعلامهای رسمی و جمعآوری قرائن، مسیر تصمیمگیری را روشنتر میکند. چون انتخاب دعوا به نوع سند و خواسته طرفین وابسته است، بررسی مدارک توسط وکیل یا مشاور حقوقی پیش از اقدام قضایی توصیه میشود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل دماوند را ببینید.