آیا میتوان ملکی را که در کشور دیگری قرار دارد، بهصورت مادامالعمر به فرزند یا شخص دیگری منتقل کرد؟ بله، صلح عمری برای اموال خارج از ایران در بسیاری از موارد از طریق تنظیم قرارداد صلح و رعایت قوانین کشور محل وقوع مال امکانپذیر است؛ اما سند تنظیمشده در ایران بهتنهایی همیشه برای انتقال یا ثبت مالکیت ملک خارجی کافی نیست.
در صلح عمری، مالک میتواند مالکیت عین مال را به شخص دیگری منتقل کند و حق استفاده، سکونت یا دریافت منافع را تا پایان عمر برای خود نگه دارد. بنابراین، برخلاف وصیت، انتقال اصولاً در زمان حیات مصالح انجام میشود و موضوع آن لزوماً به یکسوم دارایی محدود نیست. بااینحال، اثر نهایی قرارداد درباره ملک، سهام شرکت خارجی، حساب بانکی یا سایر داراییها به ماهیت مال و قانون کشور محل ثبت آن بستگی دارد.
در صلح عمری برای اموال خارج از ایران باید میان «اعتبار قرارداد میان طرفین» و «قابلیت ثبت و شناسایی در کشور خارجی» تفاوت گذاشت. ممکن است قرارداد از نظر حقوق ایران معتبر باشد، ولی اداره ثبت، بانک یا دادگاه کشور مقصد، شکل خاصی از سند، ترجمه رسمی، تأیید کنسولی یا ثبت محلی را لازم بداند.
در مورد اموال غیرمنقول، اصل مهم، حاکمیت قانون محل وقوع ملک است. در نتیجه، قواعد مربوط به انتقال مالکیت، ثبت، مالیات، محدودیت تملک اتباع خارجی و تشریفات رسمی معمولاً بر اساس قانون همان کشور بررسی میشود. برای سهام، حساب بانکی، خودرو یا دارایی فکری نیز ممکن است قانون کشور محل ثبت یا ارائهدهنده خدمت اعمال شود. انتخاب قانون ایران در متن قرارداد، همیشه نمیتواند مقررات آمره کشور مقصد را کنار بزند.
اگر مالک در خارج از کشور حضور ندارد، وکالتنامه باید اختیارات مشخصی مانند امضای صلح، مراجعه به اداره ثبت، پرداخت مالیات و دریافت سند را داشته باشد. وکالت کلی یا مبهم ممکن است برای ثبت انتقال پذیرفته نشود. همچنین پیش از امضا باید محدودیتهای ارزی، مالیاتی و مقررات مربوط به مالکیت اتباع خارجی بررسی شود.
فرض کنید علی، مالک یک آپارتمان در ترکیه، در ایران سندی با عنوان صلح عمری برای اموال خارج از ایران تنظیم میکند و حق سکونت خود را تا پایان عمر نگه میدارد. اگر سند در دفتر املاک ترکیه ثبت نشود، فرزند او ممکن است در برابر اشخاص ثالث یا هنگام فروش ملک نتواند بهسادگی مالکیت خود را اثبات کند. در این وضعیت، دادگاه ممکن است قرارداد ایرانی را بهعنوان دلیل توافق طرفین بررسی کند، اما ثبت رسمی و آثار مالکیت به قانون و تشریفات ترکیه وابسته خواهد بود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی حضوری را ببینید.
یکی از خطاهای رایج، تصور انتقال قطعی صرفاً با امضای سند ایرانی است. همچنین باید از تعارض میان صلح، وصیت، هبه قبلی، حقوق همسر یا ورثه و بدهیهای مالک جلوگیری شود. اگر هدف فقط انتقال پس از فوت است، وصیتنامه ممکن است ابزار متفاوتی باشد؛ اما اگر هدف انتقال فعلی همراه با حفظ منافع است، صلح عمری میتواند مناسبتر باشد. متن قرارداد باید دقیقاً نوع مال، حدود حق انتفاع، هزینهها، امکان فسخ و تکلیف مالیات را مشخص کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره تلفنی رایگان وکیل حقوقی را ببینید.
صلح عمری برای اموال خارج از ایران قابل طراحی است، اما موفقیت آن به هماهنگی حقوق ایران با قانون محل مال، تنظیم سند قابل شناسایی، ترجمه و ثبت محلی وابسته است. پیش از امضا، بررسی همزمان توسط وکیل ایرانی و متخصص حقوق کشور مقصد، بهویژه درباره ملک و داراییهای ثبتشده، از اختلافات آینده و بیاعتباری عملی قرارداد جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خوب در دماوند را ببینید.