آیا طلبکار میتواند برای اطمینان از پرداخت بدهی، از بدهکار سفته بگیرد؟ بله، ضمانت بدهکار به صورت سفته به طلبکار در حقوق ایران امکانپذیر است؛ اما سفته باید با درج دقیق مبلغ، تاریخ، مشخصات طرفین و عبارت مربوط به تضمینی بودن، تنظیم شود تا درباره هدف صدور آن اختلاف کمتری ایجاد شود.
سفته یک سند تجاری و متضمن تعهد پرداخت مبلغ معین است، ولی وقتی برای تضمین بدهی صادر میشود، رابطه اصلی میان بدهکار و طلبکار نیز اهمیت زیادی پیدا میکند. در این وضعیت، طلبکار معمولاً نمیتواند صرفاً با ارائه سفته، بدون توجه به قرارداد یا منشأ بدهی، نتیجه قطعی بگیرد. دادگاه ممکن است بررسی کند سفته بابت چه تعهدی صادر شده، آیا بدهی سررسید شده و آیا بدهکار به تعهد خود عمل نکرده است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای سفته را ببینید.
تضمینی بودن سفته بهتر است صریحاً در متن آن یا قرارداد جداگانه نوشته شود؛ برای نمونه: «این سفته بابت تضمین پرداخت بدهی ناشی از قرارداد ... صادر شد و استفاده از آن منوط به عدم انجام تعهد است». البته درج این عبارت، سفته را بیاعتبار نمیکند، اما حدود استفاده طلبکار و رابطه پایه را روشنتر میسازد.
تحویل سفته باید با رسید انجام شود. در رسید بهتر است شماره سفته، مبلغ، تاریخ، علت دریافت و تعهد طلبکار به استرداد آن پس از تسویه کامل ذکر شود. در صورت پرداخت بخشی از بدهی، دریافت رسید جدید یا درج مبلغ پرداختشده اهمیت دارد.
طلبکار باید ابتدا سررسید و شرایط مطالبه را بررسی کند. سپس میتواند حسب وضعیت، برای مطالبه وجه سفته و نیز اثبات بدهی اصلی اقدام قضایی کند. رعایت تشریفات مربوط به مطالبه و واخواست ممکن است بر برخی مزایای سند تجاری، از جمله امکان رجوع به مسئولان سند، اثر بگذارد؛ بنابراین تأخیر در اقدام میتواند موقعیت حقوقی طلبکار را ضعیف کند.
در مقابل، بدهکار میتواند با ارائه قرارداد، رسید پرداخت، پیامهای معتبر یا هر دلیل دیگر ثابت کند که بدهی پرداخت شده، سفته صرفاً تضمینی بوده یا طلبکار برخلاف توافق قصد وصول آن را دارد. مرجع رسیدگی، اعتبار اسناد و ارتباط آنها با سفته را بررسی میکند.
فرض کنید علی بابت خرید کالا به رضا بدهکار است و برای ضمانت بدهکار به صورت سفته به طلبکار، سفتهای با سررسید سهماهه تحویل میدهد. در قرارداد تصریح شده که سفته فقط در صورت پرداختنشدن بهای کالا قابل استفاده است. اگر علی در سررسید بدهی را نپردازد، رضا میتواند با استناد به قرارداد، فاکتور و سفته مطالبه وجه کند؛ اما اگر علی رسید پرداخت کامل ارائه دهد، امکان دفاع مؤثر در برابر وصول سفته وجود خواهد داشت. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی سفته را ببینید.
ضمانت بدهکار به صورت سفته به طلبکار زمانی کمخطرتر است که علت صدور، مبلغ، سررسید و شرط استرداد در اسناد روشن باشد. همچنین، ضمانت بدهکار به صورت سفته به طلبکار با ضمانت شخص ثالث تفاوت دارد؛ صادرکننده سفته بدهکار اصلی است و مسئولیت ضامن، امضای او و مفاد قرارداد بستگی دارد. پیش از امضا، متن سفته و قرارداد باید با مبلغ و تعهد واقعی تطبیق داده شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل طلاق در پیروزی را ببینید.