آیا پس از جدایی، یکی از زوجین میتواند خودرو را متعلق به خود بداند؟ پاسخ به این پرسش در پرونده طلاق و ادعای مالکیت خودرو به زمان خرید، منبع پرداخت وجه، نام مالک در اسناد و دلایل ارائهشده بستگی دارد؛ صرف استفاده از خودرو یا درج نام یکی از زوجین در بیمهنامه، بهتنهایی مالکیت قطعی را ثابت نمیکند.
در حقوق ایران، اصل بر استقلال مالی زن و شوهر است. بنابراین خودرو اصولاً متعلق به شخصی است که آن را خریده یا مالکیت قانونی آن به نام او منتقل شده است. سند مالکیت، برگ سبز صادرشده از مرجع مربوط، قرارداد خرید، رسید پرداخت و سوابق بانکی از مهمترین قرائن هستند؛ بااینحال قاضی مجموعه دلایل را بررسی میکند و هیچ مدرکی همیشه بهتنهایی تعیینکننده نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل ملکی را ببینید.
اگر خودرو پیش از ازدواج خریداری شده باشد، اصل بر مالکیت همان خریدار است. خودرو خریداریشده در دوران زندگی مشترک نیز خودبهخود مال مشترک محسوب نمیشود؛ مگر اینکه شراکت، هبه، صلح، وکالت در خرید یا پرداخت سهمی از ثمن اثبات شود. پرداخت اقساط از حساب مشترک یا کمک مالی همسر میتواند قرینه باشد، اما لزوماً مالکیت کامل ایجاد نمیکند.
در دعوای طلاق و ادعای مالکیت خودرو باید میان «تصرف» و «مالکیت» تفاوت گذاشت. اینکه خودرو معمولاً در اختیار زن بوده یا مرد با آن رفتوآمد میکرده، بیشتر نشانه تصرف است و برای اثبات مالکیت کافی نیست. همچنین ثبت خودرو به نام یک نفر، دلیل مهمی است؛ اما اگر طرف مقابل مدعی صوری بودن معامله یا پرداخت وجه از سوی خود باشد، دادگاه به منشأ پول و سایر شواهد نیز توجه میکند.
خودرو بهطور خودکار در فهرست اموال قابل تقسیم پس از طلاق قرار نمیگیرد. اگر خودرو متعلق به شوهر باشد، زن فقط در صورت وجود مبنای قانونی یا قراردادی میتواند آن را مطالبه کند؛ برای نمونه، ممکن است خودرو بابت بخشی از مهریه توقیف شود، مشروط بر اینکه شرایط قانونی توقیف وجود داشته باشد. برعکس، اگر مالکیت زن اثبات شود، شوهر حق نگهداری یا انتقال آن بدون اجازه را ندارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل برای مهریه را ببینید.
انتقال خودرو با هدف فرار از پرداخت دین نیز ممکن است موضوع بررسی قضایی قرار گیرد. تشخیص این موضوع به زمان انتقال، وجود بدهی، قصد انتقالدهنده و وضعیت معامله وابسته است؛ بنابراین صرف انتقال خودرو پس از طرح اختلاف، نتیجه قطعی درباره صوری بودن معامله ایجاد نمیکند.
فرض کنید زوجه ادعا کند خودرو در دوران ازدواج با پسانداز او خریداری شده، اما سند به نام زوج صادر شده است. او رسیدهای واریز وجه و پیامهایی درباره توافق خرید ارائه میدهد. در این وضعیت، در پرونده طلاق و ادعای مالکیت خودرو دادگاه ممکن است منشأ پرداختها، میزان سهم هر طرف، متن قرارداد و اظهارات فروشنده را بررسی کند. نتیجه میتواند اثبات مالکیت کامل زن، شراکت طرفین یا رد ادعا باشد؛ هیچیک بدون ارزیابی مجموع دلایل قابل پیشبینی نیست.
خواسته باید متناسب با وضعیت پرونده انتخاب شود؛ مانند اثبات مالکیت، الزام به انتقال رسمی، تحویل خودرو، رفع توقیف یا مطالبه سهم پرداختشده. مرجع رسیدگی و امکان طرح همزمان خواستهها به نوع دعوا، ارزش مالی خودرو و محل اقامت یا مال بستگی دارد. پیش از دادخواست، جمعآوری اصل مدارک، ارسال اظهارنامه در موارد مناسب و بررسی سوابق نقلوانتقال، از طرح ادعای ناقص جلوگیری میکند.
در طلاق و ادعای مالکیت خودرو، نام ثبتشده، نحوه پرداخت پول، توافق زوجین و اسناد انتقال در کنار یکدیگر سنجیده میشوند. بهتر است هیچیک از طرفین خودرو را بدون بررسی حقوقی منتقل، مخفی یا توقیف نکند و برای انتخاب خواسته، تأمین دلیل و تنظیم دادخواست از وکیل یا مشاور حقوقی متخصص کمک بگیرد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در دیلمان را ببینید.