آیا شخصی که وجهی به حساب شما واریز کرده میتواند هر زمان آن را پس بگیرد؟ پاسخ به نوع واریز، توافق طرفین و دلیل پرداخت بستگی دارد؛ بنابراین عدم استرداد وجه واریزی همیشه غیرقانونی نیست، اما اگر پول بدون استحقاق دریافت شده باشد یا تعهدی برای نگهداری آن وجود نداشته باشد، پرداختکننده میتواند برای مطالبه وجه اقدام کند.
اگر وجه بابت معامله، قرض، امانت، پیشپرداخت یا انجام خدمتی واریز شده باشد، باید مبنای حقوقی آن مشخص شود. در صورتی که معامله منتفی شده، خدمت ارائه نشده، قرارداد فسخ یا اقاله شده، یا گیرنده بدون مجوز قانونی پول را نگه داشته باشد، ادعای استرداد قابل طرح است. در مقابل، اگر وجه بابت بدهی قطعی، انجام تعهد یا قراردادی معتبر پرداخت شده باشد، صرف پشیمانی پرداختکننده برای پس گرفتن آن کافی نیست.
گاهی نیز واریزکننده مدعی اشتباه بانکی است، اما گیرنده معتقد است وجه بابت طلب قبلی دریافت شده است. در این وضعیت، دادگاه به قرائن، پیامها، قرارداد، سوابق حساب و رابطه مالی طرفین توجه میکند و نتیجه صرفاً بر اساس توضیح یک طرف تعیین نمیشود.
اسکرینشات بهتنهایی ممکن است برای اثبات همه موضوع کافی نباشد؛ بهتر است اصل پیامها، اطلاعات حساب و مستندات بانکی حفظ شود. همچنین عنوان خواسته باید با واقعیت منطبق باشد؛ برای نمونه، مطالبه وجه ناشی از قرض با استرداد پیشپرداخت یا مطالبه خسارت تفاوت دارد.
نخست باید علت پرداخت و تعهدات طرفین بررسی شود. سپس میتوان از طریق اظهارنامه، بازگرداندن وجه را بهصورت رسمی مطالبه کرد. اگر نتیجهای حاصل نشد، طرح دعوای حقوقی در مرجع صالح، معمولاً با توجه به مبلغ خواسته و قواعد صلاحیت محل اقامت خوانده یا محل انجام تعهد، بررسی میشود. در مبالغ پایین ممکن است رسیدگی در مرجع صلح انجام شود و در سایر موارد، دادگاه عمومی حقوقی صالح باشد؛ تشخیص نهایی به شرایط پرونده و مقررات زمان طرح دعوا وابسته است.
صرف واریز وجه و پس ندادن آن، خودبهخود جرم نیست. برای طرح شکایت کیفری، باید عناصری مانند فریب، برداشت غیرمجاز، خیانت در امانت یا عنوان مجرمانه دیگر با دلیل قابل اثبات وجود داشته باشد. استفاده بیدلیل از شکایت کیفری ممکن است روند مطالبه حقوقی را پیچیده کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل کیفری کیست را ببینید.
فرض کنید علی مبلغی را برای خرید کالا به حساب رضا واریز میکند، اما رضا کالا را ارسال نمیکند و مدعی میشود وجه بابت بدهی قدیمی بوده است. علی با ارائه رسید بانکی، پیامهای مربوط به سفارش و درخواست ارسال کالا یا بازگشت پول، میتواند مبنای ادعای خود را اثبات کند. در چنین پروندهای، عدم استرداد وجه واریزی ممکن است موجب محکومیت به پرداخت اصل وجه شود؛ بااینحال نتیجه نهایی به وجود یا نبود قرارداد، تحویل کالا و سایر دلایل بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
برای ارزیابی عدم استرداد وجه واریزی ابتدا باید مشخص شود پول با چه هدفی پرداخت شده و آیا تعهدی در برابر آن انجام گرفته است. حفظ مدارک، ارسال مطالبه رسمی و انتخاب عنوان صحیح دعوا اهمیت زیادی دارد. اگر پرداخت اشتباهی یا بدون مبنای معتبر بوده باشد، امکان مطالبه وجه وجود دارد؛ اما در پرداختهای قراردادی، مفاد توافق و دلیل انجام یا عدم انجام تعهد تعیینکننده است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در بومهن را ببینید.