اگر کالای سفارشی پس از پایان مهلت قرارداد تحویل نشود، خریدار چه اقدامی میتواند انجام دهد؟ پاسخ این است که در صورت اثبات قرارداد و سررسید تعهد، موضوع عدم تحویل کالای ساخته شده میتواند مبنای مطالبه تحویل کالا، خسارت و در شرایطی فسخ قرارداد باشد. اقدام مناسب به متن قرارداد، علت تأخیر، پرداختهای انجامشده و امکان ساخت یا تحویل کالا بستگی دارد.
صرف دیرکرد همیشه برای موفقیت دعوا کافی نیست. باید مشخص شود تعهد سازنده دقیقاً چه بوده، کالا با چه مشخصاتی باید ساخته میشده و تاریخ تحویل چگونه تعیین شده است. اگر موعد معین در قرارداد آمده باشد، پس از رسیدن موعد و انجام نشدن تعهد، تخلف قراردادی قابل طرح است. در قراردادهای فاقد تاریخ روشن، ارسال اظهارنامه برای مطالبه انجام تعهد اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بر اساس اصول حاکم بر قراردادها، قرارداد معتبر برای طرفین لازمالاتباع است و متعهد باید تعهد خود را مطابق توافق اجرا کند. بنابراین، سازنده نمیتواند بدون دلیل موجه، تولید یا تحویل کالا را متوقف کند. البته اگر عدم اجرا ناشی از حادثهای خارج از کنترل و غیرقابل پیشبینی باشد، مسئولیت خسارت ممکن است با توجه به قرارداد و شرایط حادثه تغییر کند.
مدارک باید هم اصل قرارداد و هم تخلف سازنده را نشان دهند. مجموعه مدارک زیر معمولاً کاربردی است:
ادعای عدم تحویل کالای ساخته شده باید از ادعای کالای معیوب یا کالای متفاوت تفکیک شود. در هرکدام، خواسته و دلیل متفاوت است؛ برای نمونه، در کالای معیوب معمولاً کارشناسی کیفیت و انطباق با مشخصات فنی اهمیت بیشتری دارد.
خریدار میتواند حسب شرایط، الزام سازنده به ساخت و تحویل کالا، مطالبه وجه پرداختی، مطالبه خسارت قراردادی یا قانونی و در صورت وجود مبنای حقوقی، فسخ قرارداد را درخواست کند. انتخاب همزمان همه این خواستهها همیشه درست نیست؛ زیرا الزام به تحویل کالا با مطالبه استرداد کامل وجه ممکن است از نظر حقوقی با یکدیگر تعارض داشته باشند.
اگر قرارداد وجه التزام برای تأخیر تعیین کرده باشد، مطالبه آن معمولاً بر همان مبنا بررسی میشود. در غیر این صورت، اثبات میزان خسارت، رابطه مستقیم آن با تخلف و قابلیت انتساب خسارت اهمیت دارد. هزینههای جانبی مانند افزایش قیمت بازار یا از دست رفتن سود، خودبهخود قابل مطالبه نیستند و به اثبات شرایط لازم نیاز دارند.
فرض کنید مریم برای تولید ۲۰ میز اداری، قرارداد کتبی با کارگاهی منعقد کرده و نیمی از مبلغ را پرداخته است. موعد تحویل پایان خرداد بوده، اما کارگاه در تیرماه نیز کالا را تحویل نداده و فقط وعده شفاهی داده است. در این وضعیت، مریم میتواند ابتدا اظهارنامهای برای تعیین تکلیف و تحویل کالا ارسال کند. اگر سازنده همچنان اقدام نکند، عدم تحویل کالای ساخته شده با قرارداد، رسید پرداخت و مکاتبات قابل اثبات است؛ اما نتیجه نهایی به متن قرارداد، وضعیت واقعی کالا و دفاعیات کارگاه بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان حقوقی قوه قضاییه را ببینید.
اقدام عملی بهتر است با ارسال اظهارنامه آغاز شود و سپس دادخواست متناسب با خواسته در مرجع قضایی صالح محل اقامت خوانده یا محل اجرای تعهد مطرح شود. صلاحیت دقیق، به مبلغ خواسته، نوع رابطه قراردادی و مقررات جاری زمان طرح دعوا بستگی دارد. پیش از دادخواست، متن قرارداد باید از نظر شرط داوری، وجه التزام، حق فسخ و نشانی طرفین بررسی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه تهدید وکیل را ببینید.
از پرداختهای بدون رسید، تهدید سازنده، طرح خواستههای متناقض و حذف مشخصات فنی کالا در دادخواست پرهیز کنید. در نهایت، عدم تحویل کالای ساخته شده زمانی پیگیری مؤثرتری دارد که تعهد، موعد، پرداخت و تخلف با اسناد منظم اثبات شده باشد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در حکیمیه را ببینید.