اگر مدت اجاره تمام شده اما مستاجر ملک را تحویل نمیدهد، چه اقدامی باید انجام داد؟ در این وضعیت، عدم تخلیه توسط مستاجر میتواند با درخواست تخلیه، مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف و در صورت وجود شرایط، مطالبه خسارت پیگیری شود؛ اما انتخاب مسیر قانونی به نوع قرارداد، پایان مدت و وضعیت ودیعه بستگی دارد. مالک نباید شخصاً قفل را عوض کند، آب و برق را قطع کند یا وسایل مستاجر را بیرون بریزد.
مهمترین شرط، پایان یافتن مدت اجاره است. اگر قرارداد هنوز معتبر باشد، مالک اصولاً نمیتواند صرفاً به دلیل تغییر نظر، تخلیه فوری بخواهد؛ مگر اینکه مستاجر تعهد مهمی را نقض کرده باشد، مانند نپرداختن اجارهبها، استفاده غیرمجاز از ملک یا انتقال آن به دیگری برخلاف قرارداد. پس از پایان مدت، ادامه تصرف مستاجر بدون رضایت مالک، مبنای درخواست تخلیه خواهد بود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل ملکی را ببینید.
در قراردادهای رسمی، حسب شرایط، امکان مراجعه به اجرای ثبت وجود دارد. قراردادهای عادی نیز معمولاً از طریق مرجع قضایی پیگیری میشوند. صلاحیت مرجع رسیدگی ممکن است با توجه به نوع دعوا، محل ملک و مقررات جاری تغییر کند؛ بنابراین باید پیش از اقدام، مرجع صالح همان حوزه بررسی شود.
اگر در قرارداد شرط شده باشد که پس از پایان مدت، مستاجر بابت هر روز تأخیر مبلغی بپردازد، مالک میتواند آن را مطالبه کند؛ با این حال، پذیرش این مطالبه به متن قرارداد و نظر مرجع رسیدگی وابسته است. در نبود چنین شرطی، امکان مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف، با اثبات شرایط، قابل بررسی خواهد بود.
در بسیاری از موارد، تخلیه منوط به بازگرداندن ودیعه یا سپردن آن به مرجع مربوط است. مالک باید آمادگی خود را برای تسویه مبلغ ودیعه، پس از کسر مبالغی که مستند و قابل مطالبه است، نشان دهد. ادعای خسارت به ملک یا بدهی اجاره بدون دلیل کافی، لزوماً مانع تخلیه نمیشود و ممکن است نیازمند طرح دعوای جداگانه یا ارائه اسناد معتبر باشد.
فرض کنید مدت قرارداد خانهای در پایان خرداد تمام شده و مستاجر با وجود دریافت اظهارنامه، تا پایان تیر در ملک مانده است. مالک قرارداد، سند ملک و رسید آمادهبودن ودیعه را ارائه میکند. در این حالت، عدم تخلیه توسط مستاجر میتواند مبنای درخواست تخلیه و مطالبه اجرتالمثل تیرماه باشد؛ اما اگر مستاجر ثابت کند مالک با ادامه سکونت موافقت کرده یا قرارداد تمدید شده است، نتیجه پرونده تغییر میکند. بنابراین صرف ادعای مالک یا مستاجر کافی نیست و مدارک اهمیت اساسی دارد.
ابلاغ تصمیم و اجرای آن باید از مسیر قانونی انجام شود. مقاومت مستاجر، معمولاً مجوز اقدام شخصی مالک نیست. همچنین بهتر است هنگام تحویل ملک، صورتجلسهای شامل وضعیت بنا، کنتورها، کلیدها و بدهیهای احتمالی تنظیم و از تصاویر تاریخدار استفاده شود. تأخیر در اقدام نیز ممکن است باعث افزایش اختلاف درباره اجرتالمثل و خسارت شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ملکی تلفنی را ببینید.
برای مدیریت عدم تخلیه توسط مستاجر ابتدا باید پایان مدت یا تخلف مستاجر اثبات شود، سپس قرارداد و مدارک ودیعه بررسی و درخواست از مرجع صالح مطرح گردد. اقدام خودسرانه، تهدید یا قطع خدمات میتواند برای مالک مسئولیت ایجاد کند. دریافت مشاوره حقوقی پیش از ثبت درخواست، بهویژه در قراردادهای دارای ودیعه، شرط تمدید یا وجه التزام، از طرح دعوای نادرست جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در بومهن را ببینید.